خبرگزاری کتاب ایران/ حسن امیری‌آرا، مترجم کتاب «متافیزیک زمان» نوشته برادلی داودن درباره این کتاب و اهمیت محتوایی آن در تعریف علم از زمان گفت: این کتاب از سری کتاب‌هایی است که فیلسوفان و دانشمندان برجسته در سراسر دنیا در قالب گفت‌وگو‌های خیالی موضوعات علمی و فلسفی را معرفی می‌کنند. یکی از این کتاب‌ها «گفت‌وگویی درباره متافیزیک زمان» است که نویسنده جزو استادانی بوده است که توجه ویژه‌ای به مسئله زمان داشته است.
وی افزود: همان‌گونه که گفته شد، این کتاب در قالب گفت‌وگو بین دو دانشجو یک دانشجو فلسفه و فیزیک نوشته شده است که از جنبه‌های مختلف درباره زمان بحث می‌کند. در حقیقت نویسنده در این کتاب تلاش کرده است پارامتر زمان را از دید فیزیک و فلسفه تعریف کند.
امیری‌آرا گفت: از طرفی چون هدف نگارش این اثر برای آشنایی مخاطبان با مفهوم زمان بوده، نویسنده اشاره‌هایی به نسبیت اینشتین هم داشته است، اما با توجه به ماهیت این نظریه، فهم کامل آن نیاز به آموزش دارد، به همین دلیل نویسنده در این اثر تنها به ذکر بحث‌های مقدماتی نظریه مذکور اکتفا کرده است. علاوه‌بر آن نویسنده در بخش‌های مختلفی از کتاب درباره اصالت حال و سفر در زمان که راجع به نسبیت است هم صحبت می‌کند اینکه این نظریه چه پیامد‌هایی برای فهم ما از زمان داشته است؟ یا اینکه اینشتین به چه میزان درد‌های فلسفی به فیلسوفان درباب زمان داده است؟

وی با اشاره مباحث فلسفی موجود درباره زمان گفت: مباحث فلسفی که راجع به زمان وجود دارد، دارای بخش‌های متفاوتی است. یک بحث راجع به تقدیرگرایی است که مرتبط با اراده آزاد است؛ از اینکه آیا ما اراده‌ای آزاد برای تعیین رویداد‌های آینده داریم یا خیر؟ از یک جنبه‌ای پای ذهن به وسط کشیده می‌شود اینکه آیا زمان یک امر ذهنی یا واقعی است؟ آیا ما زمان را کشف یا آن را اختراع کرده‌ایم؟ آیا سفر در زمان از نظر فلسفی ممکن است یا خیر؟ آیا زمان یک ویژگی است یا صرفا یک جنبه ذهنی از تغییر است؟ این پرسش‌ها مجموعه مباحثی است که باید درباره زمان به آن نگریست.
این مترجم ادامه داد: نویسنده در کتاب به دنبال تحمیل یک نظر خاص به خواننده نیست؛ به همین دلیل تمام تلاش خود را می‌کند که افراد را با دیدگاه‌های مختلف آشنا کند. در ابتدا دو نفری که گفت‌وگو می‌کنند، یکی می‌پرسد که زمان را چگونه باید تعریف کرد؟ یا به عبارت دیگر زمان چیست؟ جوابی که داده می‌شود این است که اگر بخواهیم تعریفی از زمان ارائه دهیم، باید گفت زمان پارامتر ویژه‌ای نیست، اما آن چیزی که برای ما جالب است خصیصه‌هایی است که این مولفه دارد. بعد از پی بردن به ویژگی‌های زمان معنای تازه‌ای از آن برای ما آشکار می‌شود. نویسنده می‌خواهد خوانندگان در پایان کتاب پی به پیچیده بودن بیش از حد زمان ببرند و درباره این پارامتر باید این‌گونه پنداشت که زمان اصلا چیز ساده‌ای نیست.

امیری‌آرا در پاسخ به این پرسش که آیا مسئله‌ای مانند دژاوو جایگاهی در بحث‌های مربوط به زمان دارد یا خیر؟ گفت: نکته‌ای که همیشه فیلسوفان راجع به زمان توجه می‌کنند و به خواننده هم متذکر می‌شوند، این است که چند نوع زمان را می‌توان در نظر گرفت، زمان روان‌شناختی که از حیث روانی می‌توان به آن توجه کرد که در حیطه فعالیت روان‌شناسان و روان‌پزشکان است. یک زمانی هم می‌تواند تاریخی و جامعه‌شناختی باشد مانند بحث‌های مربوط به تقدم و تاخر تاریخی که موضوع فعالیت مورخ است و دیگری زمان فیزیکی است که با ساعت اندازه‌گیری می‌کنیم؛ اما آن چیزی که در متافیزیک زمان بحث می‌شود، موضوعی درباره ماهیت فیریکی زمان است که فیزیک‌دانان به آن می‌پردازند. مسئله دژاوو در حیطه متافیزیک‌دان زمان نیست؛ این موضوع بیشتر می‌تواند موضوع جالبی برای دانشمندان علوم شناختی باشد، چراکه هنوز نه فیزیک‌دانان و نه فیلسوفان و روانشناسان پاسخ منطقی و دقیق برای آن نداده‌اند.و در این کتاب هم نویسنده اشاره‌ای به آن نداشته است.

وی درباره ادبیات کتاب اظهار کرد: ترجمه کتاب در ابتدا دشوار بود که دلیل آن محاوره‌ای بودن قالب کتاب بوده است. واضح است که ترجمه متون محاوره‌ای و گفت‌‌وگویی بسیار دشوار‌تر از متون معمولی است؛ اما در روند ترجمه کتاب تلاش کردم حالت محاوره‌ای آن حفظ شود. این کتاب در حیطه متافیزیک تحلیلی است اما از این حوزه در ایران چندان ترجمه‌ای صورت نگرفته است، به همین دلیل به بسیاری از معادلات این علم واژه‌ای فارسی اختصاص داده نشده است؛ برای مثال اصطلاحی مانند پنس تئوری که تا پیش از این معادل فارسی برای آن وجود نداشته است. در توضیح بیشتر این تئوری باید گفت، زبانی که برای بیان واقعیت استفاده می‌شود باید از افعالی در آن استفاده کرد که از زمان استفاده نشده باشد اما مدافعان دیدگاه پنس تئوری معتقد بودند زبانی که برای واقعیت استفاده می‌شود حتما باید زمان داشته باشد. به هر حال این محدودیت وجود داشت که مجبور به ساخت برخی اطلاحات علمی شدم و تلاش من بر این اصل بوده است که معادل‌هایی بیابم که برای خوانندگان چندان غریب و بیگانه نباشد.


ما را در کانال «آخرین خبر» دنبال کنید