خراسان/ بیایید معروف‎ترین شبهه‎های وارد شده به ماموریت آپولو 11 را با هم مرور و بعدش هم پاسخ‎هایی را که به آن‎ها داده شده، بررسی کنیم
سال‎های بعد از ماموریت فضایی آپولو 11 فقط به مرور افتخار آفرینی فضانوردان و سازمان فضایی آمریکا نگذشت بلکه اتفاقا انگشت اتهام خیلی‎ها به سمت آن‎ها نشانه رفت و کل ماجرای سفر به ماه و قدم گذاشتن بر سطح آن، دروغی بزرگ و عوام‎فریبانه خوانده شد. بررسی شبهاتی که در ماموریت سفر به ماه وارد می‎شود، غیر از تسلط به دانش و فناوری رایج آن زمان، نیازمند بررسی تاریخی دقیق است چراکه این ماموریت در بستر زمانی ویژه‎ای انجام شد و  جنگ سرد و رقابت‎های تسلیحاتی و فضایی شوروی و آمریکا در روند عملیاتی شدنش نقش مهمی داشتند. اما اگر بخواهیم با یک نگاه اجمالی معروف‎ترین شبهه‎های وارد شده به ماموریت آپولو 11 را با هم مرور کنیم و پاسخ‎هایی را که به آن‎ها داده می‎شود بررسی کنیم، می‎توانیم به مواردی که در ادامه مطرح خواهد شد، اشاره کنیم.
 
  
 1-پرچم چطور روی ماه به اهتزاز در آمد؟
شاید شبهه‎ای که بیش از بقیه معروف شده و بیشترِ مردم بر اساس آن، سفر به ماه را دروغی بزرگ می‌دانند همان ماجرای به اهتزاز در آمدن پرچم آمریکا بر سطح ماه باشد. زمانی که فضانوردان پرچم آمریکا را در خاک ماه محکم می‎کردند، پرچم در حال تکان خوردن است در حالی‏که ماه جو ندارد پس جریان هوایی هم در آن وجود نخواهد داشت که پرچم را تکان بدهد. نکته مهمی که از خاطر خیلی‎ها جا ماند این بود که فضانوردان برای این ماموریت از پرچم خاصی استفاده کرده بودند که ساختاری شبیه   L داشت یعنی با یک میله که به پایه پرچم متصل شده بود سعی بر این داشتند تا در شرایط خلأ طوری بایستد که در فیلم و عکس‎ها قابل مشاهده باشد. موج ایجاد شده در پرچم که شکلی از وزش باد را در ذهن ما تداعی می‎کند هم محصول تلاش فضانوردان برای ثابت نگه داشتن پایه پرچم بود. آن‌ها پایه پرچم را حرکت می‎دادند تا محکمش کنند و این باعث ایجاد موج در پارچه آن شده بود. نکته مهم دیگر این که در شرایط خلأ زمان بیشتری طول می‎کشد تا ارتعاش ایجاد شده در پرچم از بین برود و به حالت سکون در بیاید. بعدها برای اثبات این ماجرا در آزمایشگاه و در شرایط خلأ این آزمایش تکرار و فیلمی از آن تهیه شد که می‎توانید در اینترنت جست‌و‌جویش کنید. این فیلم نشان می‎دهد اتفاقی که در ماه افتاده طبیعی و ناشی از خلأ است.


2- چرا در عکس‌ها هیچ ستاره‌ای دیده نمی‌شود؟
ماجرای بعدی که بر سر زبان‎ها افتاد و کوچک و بزرگ درباره‎اش حرف می‎زدند، آسمان تاریک، سیاه و بی‎ستاره ماه بود. خیلی‎ها ادعا می‎کردند این دیگر دست فضانوردان دروغین را رو کرده و مشخص است نتوانسته‎اند به صورت طبیعی در فیلم‎ها و عکس‎ها ستاره‎های آسمان شب را شبیه‎سازی کنند اما با اندکی شناخت آسمان و آشنایی با دانش نجوم می‎شود علت این موضوع را درک کرد؛ چون ماه جو ندارد، روز و شبش با آن چه در زمین می‎شناسیم تفاوت زیادی دارد. وقتی خورشید بالای افق باشد باز هم ستاره‎ها قابل تشخیص هستند ولی مسئله اصلی در شبهه مطرح شده، نوع عکاسی است که متناسب با سوژه عکس می‎تواند متفاوت باشد. وقتی شما قرار است عکس آدم‎ها و اشیا را در حالی که زمینه آسمان تاریک است ثبت کنید تنظیمات دوربین و میزان نوردهی با شرایطی که قرار است از زمینه تاریک آسمان و ستاره‎ها با هم عکس بگیرید، متفاوت است. معمولا برای ثبت عکس‎های به اصطلاح نجومی که آسمان شب و ستاره‎ها در آن با جزئیات دیده می‎شوند، نیاز به نوردهی چندثانیه تا چند دقیقه است. بنابراین اگر دقت کنید عکس‎هایی که در آن سوژه اصلی، فضانوردها یا سطح ماه است ستاره‎ها در پس زمینه آسمان دیده نمی‎شوند و این کاملا طبیعی و منطقی است.
  
3-عکس‌ها به طرز مشکوکی با کیفیت هستند

عکس‎ها و فیلم‎های منتشر شده از ماموریت آپولو از دیگر موارد شک برانگیز برای خیلی‎هاست. گروهی معتقدند این عکس‎ها و فیلم‎ها بسیار جلوتر از زمانه خود بودند و وجود چنین فناوری‎هایی برای ثبت فیلم و عکس با این حد از کیفیت بسیار عجیب و مشکوک است. عده‎ای هم معتقدند تصاویر به گونه‎ای سینمایی تهیه شده و اصلا در چنین ماموریتی با آن سطح استرس و پیچیدگی، عکاسی و تهیه ویدئو به این خوبی و با این دقت ممکن نبوده است. نباید از یاد برد که تعداد عکس‎ها و ویدئوهای تهیه شده از این سفر بسیار زیاد بوده اما فقط آن‎هایی منتشر شدند که کیفیت خوب و سوژه‎های مهمی داشتند. طبعا ناسا علاقه‎مند بوده مهم‎ترین ماموریت طول تاریخش را مردم با بهترین تصاویر و فیلم‎ها ببینند و بشناسند. از طرفی برای اجرای چنین ماموریت مهمی قطعا لازم بود از بهترین فناوری‎های زمان خود استفاده کنند. جدیدترین و بهترین مدل‎های دوربین‎ها و ابزارها باعث شد تا مستنداتی که از این سفر به جا مانده است برای‏‎مان واضح و قابل بررسی باشند. خیلی از عکس‎ها هم به مرور و در سال‎های بعد از ماموریت، پردازش شدند و با روش‎های جدید ویرایش عکس از کیفیت اولیه خود زیباتر و جذاب تر به نظر می‎رسند.


4-هنگام فرود آپولو غباری از سطح ماه بر نمی‎خیزد
شبهه دیگر مربوط به شرایط فرود آپولو بر سطح ماه است. در فیلم‎ها، زمانی که ماه‎نشین فرود می‎آید، هیچ غباری دیده نمی‎شود در حالی که ما انتظار داریم بنابه آن‎چه از شرایط مشابه در زمین می‎شناسیم،پس از فرود آمدن یا برخورد یک جسم با زمین مقداری غبار یا خاک از سطح آن بلند شود اما این دقیقا ناشی از ذهنیتی است که به دلیل ویژگی‎های سیاره زمین برای ما ایجاد شده است. همان‎طور که قبلا اشاره شد ماه جو ندارد و جریان هوا هم نخواهد داشت پس وقتی آپولو 11 روی سطح قمر زمین فرود آمد، به جز قسمتی که پایه های ماه‌نشین به سطح خاک نیرو وارد کردند غبار قابل توجهی دیده نمی‎شود.


5-چرا ماموریت سرنشین‎دار دیگری به ماه نرفت؟
در طول ماموریت‌های آپولو 11 تا آپولو 17 (به جز آپولو 13 که با مشکل روبه رو شد)، 12 فضانورد بر سطح ماه قدم زدند، با این حال باز هم یکی از نقدها این است که چرا در طول این سال‎ها ماموریت فضایی سرنشین‎داری به مقصد ماه نداشته‎ایم و طرفداران دروغین خواندن سفر به ماه، از همین موضوع نتیجه‎گیری می‎کنند که انسان هیچ‎وقت نتوانسته به ماه برود و چالش‏های این سفر آن قدر زیاد است که با پیشرفت‎های فراوان دانش و فناوری در سال‎های اخیر هیچ کشور دیگری برنامه سفر به ماه را اجرایی نکرده‎است اما باید توجه کرد که مسائل سیاسی و اقتصادی تاثیرات زیادی در این ماجرا داشته‎اند. مثلا بودجه ناسا در زمانی که ماموریت‎های آپولو انجام شد حدود 5 درصد بودجه فدرال بود ولی اکنون حدود نیم درصد آن است. از طرفی اتفاقا با پیشرفت فناوری‎های روباتیک نیاز به ماموریت‎های سرنشین‎دار هر روز کم و کمتر شد چراکه هزینه‎ها و نگرانی‎های برنامه‎هایی که انسان در آن حضور دارد بسیار بیشتر است و از طرفی تقریبا بسیاری از فعالیت‎ها را روبات‎ها به راحتی و با دقت خیلی خوبی می‎توانند به انجام برسانند. سفر به ماه غیر از ماموریتی پیشرو در حوزه علم و فناوری، قرار بود یک رقابت جدی با شوروی باشد برای آن که آمریکا در زمینه فناوری‎های فضایی خودی نشان بدهد.
 

6-سایه‎ها طوری هستند که انگار نورپردازی شده

مسئله معروف دیگر داستان سایه‎ها بر سطح ماه است. طبق آن چه انتظار می‎رود باید وقتی تنها منبع نوری‎مان خورشید است سایه‎ها کاملا تاریک و سیاه دیده شوند در حالی که در عکس‎ها و فیلم ها می‎شود فرو رفتگی و برآمدگی سطح ماه را در سایه‎ها مشاهده کرد و معنایش می‎تواند این باشد که تک منبع نور در صحنه نبوده و چند پروژکتور وجود داشته و همه چیز یک سناریو و اجرای سینمایی است. این یکی از نقدهای درست و دقیقی است که به عنوان شبهات سفر به ماه مطرح می‎شود اما درست است که منبع نور غیر طبیعی مثل پروژکتور وجود نداشته ولی غیر از خورشید، نور دیگری هم در صحنه وجود دارد و آن خود ماه است. قضیه از این قرار است که ماه نوری از خود ندارد و نور خورشید را بازتاب می‎کند. خاک ماه ضریب بازتاب نسبتا بالایی دارد یعنی چیزی حدود 11 درصد از نور خورشید را منعکس می‌کند. این خاک وقتی زیر تابش نور خورشید باشد و یک جسم بزرگ مثل ماه‌نشین هم روی سطح آن سایه بیندازد، با بازتاب نور خورشید بخشی از این سایه روشن می‌شود و قسمت‎هایی از عوارض سطحی ماه به این ترتیب قابل تشخیص است. عده زیادی از افراد می‎گویند نوری که به فضانوردان تابیده شده شبیه یک نور از بالا به پایین است که توسط پروژکتور می‎تابد در حالی که این نور، تابش  نور خورشید روی ماه است.

مریم ملی / دانش آموخته رشته اخترفیزیک

به پیج اینستاگرامی «آخرین خبر» بپیوندید
instagram.com/akharinkhabar