فرهیختگان/متن پیش رو در فرهیختگان منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
علی ملکی| یک خلبان با سرعت ۱۶۱ کیلومتر بر ساعت با چتر آسیبدیده به زمین میخورد، کمر و دست و شانهاش میشکند، مچ پایش هم آسیب میبیند، بعد بلند میشود و از کوه بالا میرود و خودش را به ارتفاع ۲۱۰۰ متری میرساند. اشتباه نکنید! این بخشی از یک فیلمنامه بالیوودی نیست؛ بلکه قصهای است که خلبان آمریکایی از زمانی که پس از سقوط جنگندهاش در ایران گرفتار شده، در گفتوگو با شبکه آمریکایی CBS روایت کرده است. پس از انتشار این قصه، موجی از تمسخر جهانی علیه وزارت جنگ آمریکا به راه افتاد و این موج حتی به نظامیان سابق آمریکایی رسید. ران فیلیپکوفسکی، تفنگدار سابق دریایی و دادستان سابق فدرال گفت: «هگست میخواست در رأس ارتش، ژنرالها و دریاسالارانی باشند که بیشتر سیاسی باشند تا نظامی؛ کسانی که بدون کوچکترین تردیدی حاضر باشند به مردم آمریکا دروغ بگویند. حالا همان افرادی را دارد که دنبالش بود.»
همچنین تراویس اکرز، افسر بازنشسته اطلاعات نیروی دریایی آمریکا هم در ایکس نوشت: «مایه تأسف است که میبینم رئیس سابقم با مردم آمریکا صادق نیست. او دارد میراث خودش را تا حد یک نوکر هگست پایین میآورد. دیدن این وضعیت واقعاً ناراحتکننده است.» بااینحال گزارش CBS را نباید فقط روایتی از نجات یک خلبان ببینیم؛ میشود آن را در چهارچوب جنگ روایتها هم ارزیابی کرد. یک وجه ماجرا، ترمیم تصویر آمریکا در داخل است؛ اینکه به مخاطب آمریکایی گفته شود حتی وقتی خلبانش در عمق خاک دشمن سقوط میکند، آموزش، اراده و توان نظامی او را از مرگ نجات میدهد. اما وجه دوم، مخاطب ایرانی است و ساختن تصویری از ارتشی که حتی پس از سقوط جنگنده با سرعت بیش از 160 کیلومتر بر ساعت، زنده میماند و با شکستگیها و جراحت شدید، خلبانش همچنان از کوه بالا میرود و تسلیم نمیشود. بنابراین فارغ از این گزارش و دیگر فیکنیوزهایی که بازوان پروپاگاندای ترامپ در حال توسعه آن هستند، قدرت واقعی را خروجی جنگ مشخص میکند. جایی که ترامپ میخواست طی 4 روز ایران را زیر و رو کند و منابع کشور را از آن خود کند و در نهایت ویرانهای از ایران باقی بگذارد. اکنون بیش از 7 ماه از آغاز جنگ گذشته و این اهداف به آرزوی محال رژیم تروریستی آمریکا تبدیل شدهاند.
برای سنجش فاصله میان این روایتسازیها و واقعیت میدان، باید از بالیوودی که آمریکا در حال ساخت آن است فاصله گرفت و به آنچه در طول این جنگ بر سر تجهیزات و توان نظامی آمریکا آمده توجه کرد. جایی که با فهرست سنگینی از آسیبهای متعدد از جمله سرنگونی، انهدام و آسیبدیدن پرندهها و تجهیزات آمریکایی روبهرو هستیم. در کنار این فهرست، بخش مهمی از آسیبهای وارد شده به این دست تجهیزات آمریکایی در منطقه به دلیل سانسور شدیدی که بر وزارت جنگ آمریکا حاکم است، از گزارشها جامانده است. بهعنوانمثال ایران در حملات اخیر خود به اردن، آشیانههای پرندگان آمریکایی را هدف قرار داد، اما آمریکاییها هنوز آمار شفافی از تلفات ارائه ندادهاند. کنار هم گذاشتن این موارد میتواند تصویر متفاوتی از هزینههای جنگ ارائه دهد.
پهپاد 77+ فروند
یکی از پرندگان ارزشمند آمریکاییها در رده پهپادی، MQ-9 ریپیر است. پهپادی با مداومت تا 27 ساعت پرواز تا ارتفاع 15 کیلومتری و مسلح به موشک هلفایر که «بازیکن ارزشمند» جنگ خوانده شد. سیبیاس در ۲۲ فروردین ۱۴۰۵ از سرنگونی ۲۴ فروند خبر داد که بیشترش در شیراز و کیش بوده است. یک مقام آمریکایی در تیرماه این تعداد را حدود ۳۰ فروند اعلام کرد و نیروهای مسلح ایران در ۱۰ شهریور ۱۴۰۵ اعلام کرد پنجاهمین فروند را سرنگون کرده است. پراکندگی سرنگونی پرندگان آمریکایی از تنگه هرمز و کیش تا اندیمشک، اهواز، عسلویه، خورموج و اسلامآباد غرب بود. دومین هدف گرانقیمت، MQ-4C تریتون با ارزش ۲۳۵ تا ۲۵۰ میلیون دلار است که در ۲۰ فروردین هدف قرار گرفت. در ۱۷ و ۲۳ شهریور دو فروند MQ-1 بر فراز تنگه هرمز سرنگون شد و RQ-4 نیز با شلیک پدافند از حریم هوایی ایران عقب نشست. مورد دیگر مربوط به «لوکاس» است. نسخه کپی آمریکایی از شاهد-۱۳۶ با قیمت ۳۵ هزار دلار و برد ۸۰۰ کیلومتر که 13 فروند از آن در قشم، سیریک، خارک، بویینزهرا، بندرعباس و لار شکار شد. در اردن نیز آشیانه ۸ فروند MQ-9 به همراه ۲ فروند آمادهبهکار منهدم شد.
هلیکوپتر 11+ فروند
مهمترین مورد، سرنگونی یک فروند «AH-64 آپاچی» در ۱۸ خرداد ۱۴۰۵ بر فراز تنگه هرمز است؛ بالگرد تهاجمی اصلی ارتش آمریکا با موشک هلفایر و توپ ۳۰ میلیمتری که تا آن روز حتی یک فروند از دست نداده بود. دو مقام آمریکایی گفتند یک پهپاد ایرانی (شاهد) آن را زده، ترامپ شخصاً تأیید کرد و مدعی شد هر دو خلبان با یک شناور آمریکایی نجات یافتند. در عملیات موسوم به نجات خدمه اف-۱۵ (۱۴ تا ۱۶ فروردین) نیز یک فروند «HH-60W جولی گرین» گرانترین بالگرد جستوجو و نجات رزمی آمریکا از بین رفت و دو «بلکهاوک UH-60» هدف قرار گرفتند. چهار فروند بالگرد سبک عملیات ویژه «MH-6/AH-6» هم پس از زمینگیری نابود شدند و یک «CH-47 چینوک» در کویت از بین رفت. در ۳۱ تیر هم سپاه از انهدام دو بالگرد سنگین در آشیانههای اردن و در اول مرداد از نابودی یک آشیانه بزرگ تجهیزات بالگرد و یک آشیانه تعمیر و نگهداری بالگرد در همان پایگاه خبر داد که مشخص نیست چه تعداد بالگرد در این آشیانهها هدف قرار گرفتهاند.
زیرسطحی 2+ فروند
نیروی دریایی سپاه در ۱۷ شهریور یک زیرسطحی بدونسرنشین آمریکایی از نوع Dive-LD را در ورودی تنگه هرمز توقیف کرد که اکنون بهعنوان غنیمت جنگی در اختیار ایران است. دو روز بعد، شناور بدونسرنشین سطحی «سیلدرون» منهدم شد. در حمله به شناورهای جنگی هم ایران در ۱۰ اسفند چهار موشک بالستیک به ناو آبراهام لینکلن، در ۵ فروردین موشک کروز ساحلی به همان ناو و در ۱۸ شهریور موشک بالستیک به ناوشکنهای DDG-53 و DDG-119 مسلح به ایجیس شلیک کرد و آنها را به عقب راند.
هواپیما و بالنهای جاسوسی 4+ فروند
در خصوص هواپیماهای جاسوسی، مهمترین مورد، آواکس E-3 سنتری در پایگاه الخرج عربستان بود که در ۹ فروردین ۱۴۰۵ در عملیات مشترک موشکی و پهپادی نیروی هوافضای سپاه هدف قرار گرفت. در این عملیات همچنین به سایر پرندگان همجوار نیز آسیب جدی رسید. این پرنده ۷۰۰ میلیوندلاری که برای فرار از حملات در حال برخاستن بود، شکار پهپاد شاهد-۱۳۶ شد و پرتابه در حساسترین نقطه، یعنی نزدیک دم و محل رادار اصابت کرد. گزارشهای ۲۱ شهریور از هدف قرارگرفتن و سقوط یک فروند آواکس دیگر در همان موج خبر دادند. نیروهای مسلح همچنین از انهدام یک فروند P-8 پوسایدون در حملات ۱۷ تا ۳۱ تیر خبر داد و فرماندهی کنترل P-8 نیز در فرودگاه عقبه اردن هدف موشک قرار گرفت. دو بالن جاسوسی آمریکا هم سرنوشت یکسانی داشتند. بالن اربیل در ۲ مرداد منهدم شد و تصاویر ماهوارهای انهدام چادر تجهیزات بالن شناسایی را تأیید کرد و سامانه هدایت همان بالن در ۱۱ شهریور نابود شد؛ یک بالن جاسوسی در اردن نیز در همان عملیات از کار افتاد.
جنگنده و سوخترسان 24+ فروند
نیروهای مسلح ایران در آسمان و زمین، ۹ فروند جنگنده آمریکایی و ۱۵ فروند هواگرد را در پایگاههای تروریستی واشنگتن در منطقه منهدم کردند. آغاز آن ۲۸ اسفند ۱۴۰۴ بود که پدافند نیروی هوافضای سپاه در ساعت ۲:۵۰ بامداد یک فروند اف-۳۵ را در مرکز ایران هدف قرار داد؛ جنگندهای که آسیب دید و نخستین ضربه تاریخی به جنگنده نسل پنجم آمریکایی ثبت و تصاویر آن هم منتشر شد. همچنین روز ۳ فروردین، یک فروند اف-۱۵ نزدیک جزیره هرمز رهگیری شد؛ ۵ فروردین اف-۱۸ هورنت با پدافند نیروی دریایی سپاه بر فراز چابهار هدف اصابت قرار گرفت و در اقیانوس هند سقوط کرد که نیروهای مسلح اعلام کرد این چهارمین جنگنده آمریکایی بوده که با سامانههای بومی هدف قرار گرفته است. ۱۲ فروردین، «سامانه نوین پدافند پیشرفته» مچ یک فروند اف-۱۶ در جنوب جزیره قشم را خواباند و در فاصله میان هنگام و قشم سقوط کرد.
۱۴ فروردین سنگینترین روز بود. اف-۱۵ئی استرایکایگل در عمق خاک ایران سرنگون شد و لاشه و علائم شناسایی آن در ایران به نمایش درآمد. همچنین یک فروند A-10C هم بر فراز آبهای جنوبی تنگه هرمز ساقط شد؛ در همان روز دومین اف-۳۵ نیز بر فراز مرکز ایران هدف قرار گرفت و فهرست رسمی منتشرشده در آن مقطع به ۹ فروند رسید: «چهار فروند اف-۱۵ (سه فروند در کویت که خلبانان اف-۵ نیروی هوایی با حمله غافلگیرکننده خود به کمپ برینگ، پدافند کویت را به اشتباه انداختند و یک فروند در آسمان ایران)، دو فروند اف-۱۶، یک فروند اف-۱۸ و دو فروند اف-۳۵. پنجم خرداد پس از نقض آتشبس، یک فروند اف-۳۵ و یک فروند آرکیو-۴ هدف شلیک قرار گرفتند و حریم هوایی ایران را ترک کردند. ۲۱ خرداد در عملیات «تنبیه متجاوز» با ۱۲ فروند موشک بالستیک، محل استقرار جنگندههای اف-۱۵، اف-۱۶ و اف-۳۵ و مرکز کنترل پایگاه الازرق هدف قرار گرفت و مقدار زیادی جنگنده منهدم شد؛ ۳ مرداد سخنگوی سپاه در جمعبندی ۱۵ روز نبرد (۱۷ تا ۳۱ تیر) از انهدام ۱۱ فروند جنگنده و بالگرد آمریکایی روی زمین خبر داد، همراه با یک فروند اف-۱۵ داخل شلتر، یک فروند P-8 پوسایدون، یک فروند C-17 گلوبمستر، هشت هواپیمای سوخترسان، ۱۷ پهپاد (۸ فروند آکبند)، شش آشیانه امکیو-۹، چهار شلتر جنگنده و شش رمپ پرواز؛ ۹ شهریور در ادامه «تنبیه متجاوز» با موشکهای بالستیک سوخت جامد و مایع، آشیانه تعمیر و نگهداری، آمادهسازی و محل استقرار جنگندههای اف-۳۵، اف-۱۶ و اف-۱۵ و شلترها در الازرق درهم کوبیده شد و سه فروند اف-۳۵ به طور کامل تخریب شد و ۲۳ شهریور پدافند ایران قفل تسلیحاتی روی یک فروند اف-۳۵ را شکست و آن را وادار کرد مأموریت خود را نیمهکاره رها کند.
