روزنامه سازندگی/متن پیش رو در سازندگی منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
اقتباس مهدویان از رمان احمت اومیت جنجالی شد
دختری جوان که ناگهان ناپدید میشود. «سدات»، مأمور سازمان اطلاعات ترکیه (میت)، در جستوجوی دختری است که عاشق اوست. عشقی ممنوعه. دسیسهها و توطئهها درون سازمان اطلاعات علنی شده و درگیری میان نظامیان و غیرنظامیان اوج میگیرد.
تصویری از مردم امروز استانبول: دویدن و تعقیبی نفسگیر در خیابانهای تاریک، یورش به خانههای مخفی سازمان و اعدامهای بدون محاکمه، مرگهایی که هرگز در جایی ثبت نشدند و زندگیهایی که با همین مرگهای ثبتنشده از هم پاشیدند. نگاهی انسانی به تاریخ معاصر ترکیه: «نگاهم را به سوی عمارت میبرم. این ساختمان که در بینندگانش ترس و وحشت ایجاد میکند، در من اندوهی برمیانگیزد. با اینکه پیش از این هرگز آن را ندیدهام، احساس میکنم میان ما پیوندی وجود دارد که نمیتوانم آن را درک کنم. با قدم گذاشتن روی برگهای پوسیده باغ، به سوی در ساختمان میروم. روی پیشانی مرمری درِ آهنی بالدار که در بخشهایی ترک خورده، نقش برجستهای توجهم را جلب میکند. اولین چیزی که در نقش برجسته میبینم یک ستاره است. درست زیر ستاره، شکل دیگری شبیه لوله اسلحه دیده میشود و طولی نمیکشد که متوجه میشوم یک تپانچه است. زیر قبضه تپانچه نیز هلالی حک شده است. در بالاترین قسمت، ستاره؛ زیر آن یک تپانچه و درست در انتهای قبضه آن، یک هلال. این نشان را جایی دیدهام، اما نمیتوانم بهیاد بیاورم کجا». این بخشی از رمان «مه و شب» نوشته احمت اومیت نویسنده ۶۵ ساله و مشهور رمانهای جنایی اهل ترکیه است.
احمت اومیت که در دهه هشتاد، عضو حزب کمونیست ترکیه بوده، بعد از انتشار اولین کتاب شعرش، از فعالیتهای سیاسی کناره گرفت. او در سال ۱۹۹۶ رمان «مه و شب» را نوشت و در سال ۲۰۰۷ تورگوت یاسالار آن را تبدیل به یک فیلم سینمایی کرد. با این حال این نویسنده سرشناس ترکیهای تازه متوجه شده که سریال «کلاغ» ساخته محمدحسین مهدویان، اقتباسی از رمان «مه و شب» او بوده است. مهدویان در تیتراژ سریال به این موضوع اشاره میکند اما واکنش احمت اومیت نشان میدهد از این نویسنده اجازهای گرفته نشده و حالا بهنظر مسئله حق مالکیت اثر بتواند به موضوعی جنجالی بدل شود. این نویسنده دو روز پیش اعلام کرد که از ساخت سریال «کلاغ» در ایران، از طریق شبکههای اجتماعی مطلع شده و این اثر بدون طی کردن روند دریافت اجازه ساخته شده است. با این حال، در اطلاعات منتشرشده تاکنون جزئیات تأییدشدهای درباره اینکه این پرونده از نظر حقوقی در چه مرحلهای قرار دارد یا آیا احمت اومیت رسماً شکایتی مطرح کرده است، وجود ندارد. براساس گزارش رسانههای ترکیهای از سریال کلاغ «گفته شده است که در این اقتباس، فضای کلی و شخصیتهای رمان متناسب با شرایط ایران بازطراحی شدهاند. همچنین روایت داستان به دوره پیش از انقلاب ایران منتقل شده و شخصیتهای داریوش و سایه در مرکز داستان قرار گرفتهاند. به این ترتیب رمانی که داستان آن در ترکیه میگذرد، در نسخه ایرانی از بستری اجتماعی و تاریخی متفاوت برخوردار شده است».
اما احمت اومیت، پس از اطلاع از ساخت سریال «کلاغ» در مطلبی در شبکههای اجتماعی، تعجب و اعتراض خود را بیان کرد. این نویسنده اعلام کرد که سریال بدون مشورت با او و بدون دریافت اجازه ساخته شده است. او همچنین نام محمدحسین مهدویان، کارگردان اثر را مطرح و اعلام کرد که رمانش را با عنوان «کلاغ» به یک سریال تبدیل کرده است: «این هم نصیب من شد. در ایران، رمان «مه و شب» من، بدون اینکه از من سوال شود و بدون دریافت اجازه، توسط محمدحسین مهدویان به سریالی با نام «کلاغ» تبدیل شده است. حالا در چنین شرایطی چه باید بگویم؟»
با انتشار این حرفها، این مسئله در رسانههای ترکیهای مطرح شده که برای اقتباس ادبی از یک اثر برای ساخت فیلم و سریال در کشوری دیگر چه روندی برای دریافت مجوز باید طی شود؟
رمان «مه و شب» احمت اومیت، داستانی پلیسی است که جستوجوی سدات، مأمور اطلاعاتی، برای یافتن معشوقه گمشدهاش، مینه، را محور قرار میدهد. با ادامه تلاش سدات برای پیدا کردن مینه، روابط درون سازمان اطلاعات، رویدادهای سیاسی و اجتماعی همچنین رویارویی شخصیتها با گذشته و مسائل شخصیشان به بخشهای مهم داستان تبدیل میشوند. آثار احمت اومیت پیش از این نیز منبع ساخت پروژههای تصویری مختلف بودهاند. علاوه بر اقتباس سینمایی از «مه و شب» در سال ۲۰۰۷، اعلام شده که رمان «یادگار استانبول» نیز در سال ۲۰۲۶ برای نتفلیکس به سریال تبدیل خواهد شد. عبدالله اوغوز، کارگردانی این پروژه را برعهده خواهد داشت و نجات ایشلر، تولین اوزن و جم داوران نیز بازیگران اصلی آن معرفی شدهاند.
تفاوت اصلی اقتباس «کلاغ» در ایران با این پروژهها، براساس توضیحات احمت اومیت، این است که پیش از ساخت سریال با او تماس گرفته نشده و اجازهای نیز دریافت نشده است.
