شرق/متن پیش رو در شرق منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
نورا حسینی| مسیر تازه‌ای برای خروج نفتکش‌ها از معابر مسکونی شهران در حال ساخت است اما پرونده انبار نفت هنوز بسته نشده؛ آلودگی ناشی از حادثه به قنات رسیده و پاکسازی آن ادامه دارد.
سال‌ها نفتکش‌ها برای رسیدن به انبار نفت شهران از میان محله عبور کرده‌اند. کامیون‌های حامل بنزین و گازوئیل از همان خیابان‌هایی گذشته‌اند که ورودی خانه‌ها و مسیر رفت‌وآمد روزانه ساکنان بوده است. چند حادثه در این سال‌ها مسئله را جدی‌تر کرد اما مسیر تغییر نکرد. حالا پس از پیگیری‌هایی که از سال ۱۴۰۲ آغاز شده، دسترسی جداگانه‌ای برای انبار نفت در حال ساخت است تا نفتکش‌ها به‌جای ورود به معابر محلی، مستقیما از شبکه بزرگراهی به مجموعه برسند. هم‌زمان در چندصد متر آن‌سوتر، پرونده دیگری باز مانده است؛ سوختی که پس از حادثه از انبار خارج شد، به مسیر قنات رسید و هنوز عملیات پاکسازی آن ادامه دارد.
محمدرضا پوریافر، شهردار منطقه ۵ تهران می‌گوید مسئله رفت‌وآمد خودروهای حامل سوخت سابقه طولانی دارد: «موضوع دسترسی به انبار نفت و تردد خودروهای حمل سوخت در بافت‌های مسکونی و محلات مجاور از مسائل قدیمی این محدوده است و در سال‌های گذشته نیز حوادثی در ارتباط با تردد خودروهای حامل سوخت رخ داده است».
راه نفتکش‌ها عوض می‌شود
طرحی که اکنون اجرا می‌شود قرار است مسیر ورود و خروج خودروهای سنگین را از بافت مسکونی جدا کند. دسترسی جدید انبار به بزرگراه شهید باکری متصل خواهد شد و پس از تکمیل آن، نفتکش‌ها دیگر برای رسیدن به مجموعه ناچار نیستند بخشی از خیابان‌های شهران را طی کنند. پیگیری این پروژه از سال ۱۴۰۲ آغاز شد. مذاکرات میان شهرداری و مجموعه پخش فرآورده‌های نفتی در نهایت به توافق برای اجرای مسیر تازه رسید. اکنون عملیات اجرایی در جریان است اما هنوز زمان مشخصی برای بهره‌برداری از آن اعلام نشده است.
رضا تبار، معاون دادستان تهران و سرپرست دادسرای ناحیه ۵، درباره سابقه پروژه گفته است: «احداث مسیر اختصاصی برای عبور کامیون‌های نفتکش حامل بنزین و گازوئیل و نفت سیاه و سایر فرآورده‌های نفتی از موضوعات مهم منطقه بوده است، چرا‌که تردد این خودروها در گذشته در مواردی منجر به بروز حادثه در سطح منطقه شده بود».
با تکمیل مسیر جدید، یکی از نگرانی‌های قدیمی ساکنان شهران کمتر می‌شود؛ عبور خودروهایی که بارشان مواد قابل اشتعال است از کنار خانه‌ها. اما حادثه اخیر نشان داد مسئله ایمنی انبار نفت فقط به راه رفت‌وآمد نفتکش‌ها محدود نیست.
سوخت از انبار بیرون زد
در جریان حمله به تأسیسات انبار نفت، بخشی از سوخت از محدوده مخازن خارج شد. جاری‌شدن مواد نفتی، باغ‌ها و اراضی اطراف را درگیر کرد و بررسی وضعیت آب و خاک پایین‌دست از همان روزهای نخست آغاز شد.
پوریافر درباره آثار حادثه می‌گوید: «در پی این حادثه، جاری‌شدن سوخت مشکلات و مخاطرات زیست‌محیطی برای باغداران و مجموعه‌های مسکونی مجاور ایجاد کرد».
پس از آن نمونه‌برداری از نقاط مختلف انجام شد و مسیرهای آبی پایین‌دست نیز زیر نظر رفتند. نتیجه بررسی‌ها نشان داد مسئله فقط به لکه‌های سوخت روی خاک محدود نمانده است و آلودگی به مسیر قنات هم رسیده بود.
رد سوخت در قنات
شهردار منطقه ۵ ورود سوخت به قنات را تأیید می‌کند. او می‌گوید پس از مشخص‌شدن آلودگی، دادستانی نیز وارد پرونده شده و مجموعه‌های تخصصی برای پاکسازی به محل آمده‌اند.
پوریافر گفت: «موضوع ورود سوخت به قنات را پیگیری کردیم. با ورود دادستانی و دستور مسئولان نفت تهران مجموعه پژوهشگاه نفت و نیروهای تخصصی شرکت نفت وارد کار شدند و تجهیزات لازم را به محل آوردند تا قنات پاکسازی و تصفیه شود». عملیات پاکسازی اکنون در چند بخش دنبال می‌شود. مواد نفتی جمع‌آوری می‌شوند و مسیر آب تحت پایش است. وضعیت خاک و باغ‌های اطراف نیز بررسی می‌شود تا مشخص شود آثار آلودگی تا چه محدوده‌ای باقی مانده است. آنچه هنوز روشن نیست، زمان پایان این عملیات و وضعیت نهایی قنات است. شهرداری می‌گوید گزارش نهایی بررسی‌های تخصصی هنوز به منطقه اعلام نشده است. پوریافر درباره امکان احیای قنات گفت: «کارشناسان شرکت نفت در حال کار هستند اما هنوز نتیجه نهایی بررسی‌ها و گزارشی که مشخص کند وضعیت قنات تا چه اندازه قابل احیاست به ما اعلام نشده است».
دادستانی پای کار آمد
ورود دادستانی به پرونده فقط به آلودگی قنات محدود نشده است. وضعیت ایمنی انبار و پروژه مسیر تازه نفتکش‌ها نیز در بازدیدهای مشترک شهرداری و شرکت پخش فرآورده‌های نفتی و دادستانی بررسی شده است.
فریدون یاسمی، مدیر پخش فرآورده‌های نفتی استان تهران نیز گفته ملاحظات ایمنی و محیط‌زیستی در اجرای مسیر جدید در نظر گرفته می‌شود و دستگاه‌های مسئول بر سرعت‌گرفتن اجرای پروژه تأکید دارند. دو کار در شهران هم‌زمان جلو می‌رود؛ مسیر تازه نفتکش‌ها در حال ساخته‌شدن است و پایین‌دست انبار، عملیات پاکسازی قنات ادامه دارد. برای هیچ‌کدام هنوز تاریخ پایان اعلام نشده است. درباره قنات نیز آخرین پاسخ شهرداری همان است: گزارش نهایی هنوز نرسیده است.
