خراسان/ پس از شکست و ناکامی‌های متعدد آمریکا در جنگ علیه ایران و بازگشایی تنگه هرمز، نوبت به برزیل رسید. انتخابات ریاست‌جمهوری برزیل در سال ۲۰۲۶، باردیگر نشان داد که قدرت اقتصادی و فشار‌های سیاسی آمریکا دیگر تضمین‌کننده پیروزی متحدان واشنگتن در کشور‌های مستقل نیست. دونالد ترامپ و دولت او با استفاده از ابزار‌هایی نظیر تعرفه‌های سنگین گمرکی، تهدید‌های تجاری و حتی تلاش‌های گزارش‌شده برای بازگرداندن خاندان بولسونارو به قدرت، کوشیدند مسیر انتخابات برزیل را به سود نامزد راست‌گرای همسو با خود تغییر دهند؛ اما نتیجه این انتخابات، شکستی آشکار برای این راهبرد بود.
پیروزی لولا و شکست راهبرد ترامپ در آمریکای لاتین
لوئیز ایناسیو لولا دا سیلوا، رئیس‌جمهور چپ‌گرای برزیل، در دور دوم انتخابات ریاست‌جمهوری این کشور با کسب ۵۱.۷۹ درصد آرای معتبر در برابر فلاویو بولسونارو، نامزد راست‌گرا و فرزند رئیس‌جمهور پیشین، به پیروزی رسید و برای چهارمین بار در مجموع دوره‌های ریاست‌جمهوری خود راهی کاخ ریاست‌جمهوری شد. بر اساس نتایج نهایی اعلام‌شده از سوی دادگاه عالی انتخابات برزیل، بولسونارو ۴۸.۲۱ درصد آرا را کسب کرد.
این نتیجه نه‌تنها تداوم حضور جریان چپ در بزرگ‌ترین اقتصاد آمریکای لاتین را تضمین کرد، بلکه مانع از آن شد که واشنگتن بتواند با پیروزی نامزد نزدیک به جریان سیاسی دونالد ترامپ، یکی از مهم‌ترین کشور‌های مستقل و اثرگذار منطقه را به محور سیاست‌های خود نزدیک‌تر کند.اهمیت پیروزی لولا زمانی روشن‌تر می‌شود که انتخابات برزیل در چارچوب تلاش دولت ترامپ برای تقویت جریان‌های راست‌گرا و متحدان سیاسی خود در آمریکای لاتین بررسی شود. در سال‌های اخیر، شماری از کشور‌های این منطقه شاهد قدرت‌گیری یا تقویت جریان‌های محافظه‌کار بوده‌اند؛ روندی که دولت آمریکا می‌کوشد از آن برای بازتعریف مناسبات سیاسی و اقتصادی منطقه استفاده کند.در چنین شرایطی، برزیل به دلیل وسعت اقتصادی، جمعیت بیش از ۲۰۰ میلیون نفری، منابع طبیعی گسترده و جایگاهش در معادلات بین‌المللی، اهمیت ویژه‌ای دارد. پیروزی نامزد همسو با ترامپ می‌توانست زمینه را برای شکل‌گیری هماهنگی بیشتر میان واشنگتن و برازیلیا فراهم کند؛ اما نتیجه انتخابات نشان داد که این هدف دست‌کم در برزیل محقق نشده است.
فشار اقتصادی آمریکا نتیجه نداد؛ پیروزی گفتمان استقلال‌طلبانه
یکی از مهم‌ترین ابعاد این رقابت، استفاده دولت ترامپ از ابزار‌های اقتصادی و تجاری در مناسبات خود با برزیل بود. واشنگتن در سال ۲۰۲۵ تعرفه‌های سنگینی بر کالا‌های برزیلی اعمال کرد؛ اقدامی که در کنار اختلافات تجاری، با پرونده قضایی ژائیر بولسونارو، رئیس‌جمهور پیشین این کشور، نیز ارتباط پیدا کرد.
ترامپ محاکمه بولسونارو را اقدامی سیاسی توصیف کرده بود و تعرفه‌های اعمال‌شده علیه برزیل، از نگاه دولت لولا، بخشی از فشار‌های آمریکا برای تأثیرگذاری بر تصمیمات داخلی این کشور محسوب می‌شد. هرچند برخی از محدودیت‌ها بعداً تعدیل شدند، اختلافات تجاری و سیاسی میان دو کشور ادامه یافت.پیروزی لولا در چنین فضایی نشان داد که فشار اقتصادی لزوماً به تغییر جهت‌گیری سیاسی کشور هدف منجر نمی‌شود. حتی ممکن است این اقدامات، در صورت برداشت عمومی از آنها به‌عنوان دخالت در امور داخلی، به تقویت گفتمان استقلال‌طلبانه و افزایش حساسیت جامعه به مداخله خارجی کمک کنند.البته نمی‌توان نتیجه انتخابات را صرفاً محصول سیاست‌های ترامپ دانست؛ مسائل اقتصادی داخلی، حمایت اقشار کم‌درآمد، وعده‌های رفاهی لولا و نگرانی از بازگشت جریان سیاسی بولسونارو نیز در شکل‌گیری نتیجه مؤثر بودند. با این حال، ناکامی نامزد راست‌گرا در انتخاباتی که با چنین سطحی از تنش خارجی همراه بود، برای واشنگتن پیام سیاسی روشنی دارد: قدرت اقتصادی آمریکا به‌تنهایی تضمین‌کننده پیروزی متحدانش نیست.
ضربه‌ای فراتر از برزیل؛ افول قدرت آمریکا
پیروزی لولا را باید فراتر از جابه‌جایی احتمالی قدرت میان دو جریان سیاسی در یک کشور ارزیابی کرد. برزیل یکی از بازیگران اصلی آمریکای لاتین و از اعضای مهم بریکس است و جهت‌گیری سیاسی آن می‌تواند بر همکاری‌های منطقه‌ای، مناسبات تجاری و نقش کشور‌های درحال توسعه در نظام بین‌الملل اثر بگذارد.برای ترامپ، شکست بولسونارو به معنای از دست رفتن فرصتی مهم برای تقویت جبهه سیاسی همسو با واشنگتن در منطقه است. این شکست همچنین محدودیت سیاستی را آشکار می‌کند که می‌کوشد از طریق فشار اقتصادی و حمایت از متحدان ایدئولوژیک، مسیر سیاسی کشور‌های دیگر را تغییر دهد.در نهایت، رأی مردم برزیل نشان داد که حتی در شرایط برتری اقتصادی و سیاسی آمریکا، نتیجه رقابت‌های داخلی کشور‌ها الزاماً مطابق خواست واشنگتن رقم نمی‌خورد. لولا اکنون برای چهارمین دوره ریاست‌جمهوری خود آماده می‌شود و ترامپ باید با ادامه حضور رهبری در برازیلیا مواجه شود که استقلال تصمیم‌گیری ملی را یکی از محور‌های اصلی سیاست خود قرار داده است.این همان پیام راهبردی انتخابات برزیل برای کاخ سفید است: آمریکا ممکن است ابزار‌های اقتصادی و سیاسی گسترده‌ای در اختیار داشته باشد، اما این ابزار‌ها تضمین نمی‌کنند که مردم کشور‌های دیگر به گزینه مطلوب واشنگتن رأی دهند. مردم برزیل با انتخاب مجدد لولا، نشان دادند که اراده ملی، بالاتر از فشار‌های خارجی است.
ناکام در تنگه، ناکام در برزیل
1405/08/05 - 10:22
758
1405/08/05 - 10:22
