اکو ایران/ متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر ۷۷ساله اسرائیل، برای حفظ قدرت خود با چالشی جدی از سوی مخالفانش روبه‌رو است؛ مخالفانی که گادی آیزنکوت، رئیس پیشین ستاد کل ارتش، رهبری آن‌ها را بر عهده دارد. از سوی دیگر، گفت‌وگوهای اعضای پیمان مکه در تهران، می‌تواند نشان‌دهنده تلاش کشورهای منطقه برای جلوگیری از وقوع جنگی دیگر باشد.
هراس‌افکنی آخرالزمانی؛ وقتی نتانیاهو به آب و آتش می‌زند تا رأی بیاورد
نیویورک‌تایمز از سه مقام ارشد نظامی اسرائیل و سه فرد دیگر که از این موضوع اطلاع داشتند نقل می‌کند که بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر اسرائیل، در آستانه انتخابات سرنوشت‌ساز روز سه‌شنبه، برای هفته‌ها تلاش کرده بود حمله هوایی جدیدی علیه ایران ترتیب دهد، اما با مقاومت رئیس ستاد کل ارتش مواجه شد. سپس، به گفته یک مقام اسرائیلی و فردی که در جریان این موضوع قرار گرفته بود، ایال زامیر، سپهبد و رئیس ستاد کل ارتش اسرائیل، طی چند روز گذشته نگران شد که نتانیاهو فشار برای انجام اقدامی جداگانه علیه ایران را آغاز کرده است. ژنرال زامیر معتقد بود که این کار می‌تواند اشتباهی محاسباتی باشد و ایران را به حمله به اسرائیل تحریک کند.
تصویر ساخته‌شده با هوش مصنوعی که نتانیاهو در شبکه اجتماعی ایکس منتشر کرد
دلیل نتانیاهو برای اصرار بر حمله به ایران پیش از انتخابات مشخص نبود، اما بازگشت به جنگ می‌توانست روند رأی‌گیری را مختل کند یا حتی به تعویق بیندازد. تنش‌های پشت‌پرده بر سر احتمال حمله اسرائیل به ایران یا انجام اقدام دیگری علیه این کشور، در شرایطی بروز کرده‌اند که نتانیاهو در اظهارات علنی خود، اهمیت و پیامدهای انتخابات را با لحنی هرچه آخرالزمانی‌تر توصیف می‌کند. او در روزهای گذشته، تصویری تولیدشده با هوش مصنوعی از یک ابر قارچی‌شکل ناشی از انفجار بر فراز تل‌آویو در شبکه‌های اجتماعی منتشر کرد و در یک مصاحبه تلویزیونی هشدار داد که انتخابات سرنوشت «موجودیت اسرائیل» را تعیین خواهد کرد.
هدف از این تلاش‌ها برای برانگیختن ترس اسرائیلی‌ها این است که رأی‌دهندگان، درگیری با ایران را فوری‌ترین مسئله پیش روی کشور بدانند و ادامه رهبری او در مبارزه با مهم‌ترین رقیب منطقه‌ای اسرائیل را به وی بسپارند. مقام‌ها و افرادی که از این موضوع اطلاع داشتند، گفتند هنگامی که نتانیاهو برای تشدید درگیری با ایران فشار آورد، ژنرال زامیر مجموعه‌ای از اعتراض‌ها و نگرانی‌ها را مطرح کرد و در نهایت به این نتیجه رسید که هیچ نیاز فوری یا اضطراری برای اقدام وجود ندارد.
موضع‌گیری‌ها در قبال تلاش نتانیاهو
چنین ارزیابی‌ای از سوی رئیس ستاد کل ارتش اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا می‌تواند توجیه این ادعا را دشوارتر کند که انتخاب آن زمان مشخص برای اقدام، ضرورتی نظامی داشته است. به گفته یک مقام اسرائیلی و دو فرد مطلع، ژنرال زامیر در اصل با اقدام علیه ایران مخالف نبود، اما با انجام آن پیش از انتخابات مخالفت داشت. به گفته دو مقام ارشد دفاعی اسرائیل، ژنرال زامیر و ژنرال اومر تیشلر، فرمانده نیروی هوایی اسرائیل، به حساسیت‌های سیاسی و دشواری توضیح دادن این موضوع به افکار عمومی اشاره کردند که چرا اقدام موردنظر باید دقیقاً در آن مقطع انجام شود.
ارتش اسرائیل در بیانیه‌ای اعلام کرد که تصمیم‌گیری‌های عملیاتی آن صرفاً بر اساس «ملاحظات امنیتی» و همچنین «مسئولیت آن به‌عنوان یک نهاد ملی» صورت می‌گیرد. نگرانی‌ها درباره انگیزه‌های سیاسی برای حمله به ایران با پایان انتخابات در روز سه‌شنبه از بین نمی‌روند. به گفته سه مقام ارشد دفاعی اسرائیل و دو فرد مطلع، ازسرگیری درگیری‌ها با ایران در هفته‌های پس از انتخابات نیز می‌تواند تأثیر سیاسی گسترده‌ای داشته باشد.
اگر مخالفان نتانیاهو در انتخابات پیروز شوند، احتمالاً فرصتی برای تشکیل دولت جدید خواهند داشت؛ اما بازگشت به جنگ می‌تواند توانایی آن‌ها را برای تشکیل ائتلاف حاکم در مهلت قانونی مختل کند یا حتی به‌کلی از بین ببرد. ازسرگیری درگیری‌ها همچنین می‌تواند فشار سیاسی برای تشکیل دولت وحدت ملی را افزایش دهد؛ دولتی که نتانیاهو نیز در آن حضور داشته باشد.
گزارش‌های مربوط به اختلاف‌نظر نتانیاهو و ارتش بر سر احتمال حمله که نخستین بار شبکه ۱۲ اسرائیل آن‌ها را منتشر کرد، خشم گسترده‌ای را در اسرائیل برانگیخت. آویگدور لیبرمن، یکی از رقبای نتانیاهو، روز دوشنبه از دادستان کل خواست درباره این موضوع تحقیق کند که آیا نخست‌وزیر مرتکب خیانت شده است یا خیر. لیبرمن که در دولت‌های پیشین نتانیاهو وزیر دفاع و وزیر امور خارجه بوده است، در شکایتی رسمی نوشت: «تلاش برای کشاندن اسرائیل به جنگ در آستانه انتخابات، از جمله با قربانی کردن سربازان اسرائیلی، صرفاً به دلیل ترس از باختن در انتخابات، خیانت به ملت است.»
اظهارات نتانیاهو خطاب به رأی‌دهندگان در آخرین آخر هفته کارزار انتخاباتی به‌تدریج نگران‌کننده‌تر شد. نخست‌وزیر گفت شکست او ممکن است به نابودی اسرائیل منجر شود. او همچنین تلویحاً گفته است که صرف‌نظر از نتیجه انتخابات، ممکن است روزهای دشوارتری در انتظار اسرائیل باشد. نتانیاهو روز جمعه گفت اسرائیلی‌ها باید خود را برای پایان یافتن کمک نظامی چندمیلیارددلاری آمریکا آماده کنند؛ زیرا جایگاه اسرائیل در افکار عمومی ایالات متحده به‌شدت کاهش یافته است. او همچنین گفت احتمال اعمال «تحریم‌های بانکی» علیه اسرائیل در نتیجه محکومیت‌های بین‌المللی ممکن است این کشور را وادار کند در سال‌های آینده برای دور زدن این مجازات‌ها به رمزارزها متوسل شود.
لولوخورخوره‌های نتانیاهو برای مردم اسرائیل
این اظهارات موجی از انتقادها را برانگیخت. بانک مرکزی اسرائیل، که نهادی غیرحزبی است، در هشداری کم‌سابقه اعلام کرد که در صورت اعمال تحریم‌های بین‌المللی، رمزارزها نمی‌توانند اقتصاد این کشور را نجات دهند. یاکوب فرنکل، رئیس پیشین بانک مرکزی اسرائیل، نیز گفت روی‌گردانی از نظام مالی جهانی، اسرائیل را به کشوری تبدیل خواهد کرد که همچون «یک جذامی» از آن دوری می‌شود. رهبران مخالفان نتانیاهو او را متهم کردند که عملاً پذیرفته است اسرائیل به کشوری مطرود در عرصه بین‌المللی تبدیل شود.
یائیر لاپید، یکی از رقبای میانه‌روی نتانیاهو، گفت: «او کنترلش را از دست داده است. نخست‌وزیر اسرائیل در جریان کارزار انتخاباتی، سه روز مانده به انتخابات، به مردم می‌گوید به من رأی دهید تا مطمئن شوم اسرائیل همچنان منزوی باقی می‌ماند.»
نتانیاهو همچنین برای هفته‌ها مدعی بوده است که ایران ممکن است برای برهم زدن انتخابات به اسرائیل حمله کند؛ اظهاراتی که از نظر برخی تحلیلگران نظامی، بی‌ثبات‌کننده است. لحن پیام‌های او در آخر هفته گذشته حتی وخیم‌تر شد. نتانیاهو صبح یکشنبه تصویری منتشر کرد که با هوش مصنوعی تولید شده بود و ابری قارچی‌شکل ناشی از انفجار هسته‌ای را بر فراز تل‌آویو، بزرگ‌ترین کلان‌شهر اسرائیل، نشان می‌داد. او در کنار این تصویر، نقل‌قولی از یکی از حامیانش منتشر کرد که مضمون آن این بود: رسوایی‌هایی که نتانیاهو با آن‌ها روبه‌رو است، او در حال حاضر به اتهام فساد محاکمه می‌شود، اتهاماتی که آن‌ها را رد می‌کند، حواس مردم را از «خطر واقعی، ملموس و موجودیتی» ناشی از ایران منحرف می‌کنند.
چند ساعت بعد، نتانیاهو یکی از آخرین مصاحبه‌های کارزار انتخاباتی خود را با شبکه ۱۴ اسرائیل انجام داد؛ شبکه‌ای که در بخش عمده‌ای از برنامه‌هایش دیدگاه‌ها و مواضع مطرح‌شده از سوی نخست‌وزیر را بازتاب می‌دهد. او هشدار داد که ائتلاف جناح راست او ممکن است در انتخابات شکست بخورد. نتانیاهو گفت: «پیروزی در جیب ما نیست و ماجرا هم از پیش باخته نشده است.»
او هشدار داد که اسرائیل در معرض خطر پیوستن به جمع کشورهایی مانند بلژیک، بریتانیا و فرانسه قرار دارد؛ کشورهایی که به گفته او، بر اثر اتحاد میان «چپ و اسلام رادیکال» به «ویرانی» کشیده شده‌اند. نتانیاهو درحالی‌که از جایش بلند می‌شد، خود را به یک رهبر یهودی تشبیه کرد که در دهه ۱۹۳۰ میلادی، یهودیان اروپا را از هولوکاست قریب‌الوقوع آگاه می‌کرد.
نتانیاهو گفت آیزنکوت و متحدانش اقدامات ضروری را انجام نخواهند داد و وعده داد برنامه هسته‌ای ایران را نابود و زمینه تغییرات رادیکال را فراهم سازد. نتانیاهو بارها به حمله به برنامه هسته‌ای ایران افتخار کرده است، اما همزمان همچنان از این برنامه چنان سخن می‌گوید که گویی تهدیدی قریب‌الوقوع است. او گفت: «ما نمی‌توانیم در کنار این بمب زندگی کنیم. یا آن‌ها ما را نابود خواهند کرد یا ما این فرقه زهرآگین را نابود خواهیم کرد.»
مخالفان نتانیاهو نیز معتقدند که آینده‌شان در انتخابات روز سه‌شنبه در معرض خطر قرار دارد. بسیاری از اسرائیلی‌های لیبرال نگران‌اند که این انتخابات آخرین فرصت آن‌ها برای جلوگیری از تبدیل شدن اسرائیل به یک نظام اقتدارگرا باشد؛ رژیمی که تحت نفوذ راست مذهبی قرار گیرد و در عرصه جهانی طرد شود.
آیزنکوت شامگاه یکشنبه، در آخرین تلاش خود برای جلب آرای مردم، خطاب به رأی‌دهندگان سخن گفت و از مردم خواست برای «نجات اسرائیلِ خودمان» گرد هم آیند. او وعده داد دستور تحقیق درباره ناکامی کابینه در جلوگیری از حمله به رهبری حماس به اسرائیل در ۷ اکتبر ۲۰۲۳ را صادر کند، ظرف ۱۸ ماه حکومت حماس در غزه را از میان بردارد و متحدان یهودی افراطی‌ارتدوکس نتانیاهو را وادار کند سهم خود را از خدمت نظامی ادا کنند؛ متحدانی که در حال حاضر از خدمت سربازی معاف هستند. آیزنکوت گفت: «آنچه در انتخابات در معرض خطر قرار دارد، چیزی کمتر از امنیت اسرائیل و بقای روایت اسرائیل، آن‌گونه که ما می‌شناسیم، نیست.»
