ایرنا/متن پیش رو در ایرنا منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست.
در آستانه انتخابات میان‌دوره‌ای کنگره آمریکا، افزایش انتقادها در حزب دموکرات از سیاست‌های رژیم صهیونیستی و احتمال تغییر موازنه قدرت در کنگره، نگرانی تل‌آویو را درباره آینده حمایت‌های سیاسی و امنیتی واشنگتن تشدید کرده است؛ تحولاتی که می‌تواند بر تفاهم‌نامه امنیتی دو طرف و رویکرد دولت ترامپ در قبال پرونده‌های منطقه‌ای نیز اثر بگذارد.
ایالات متحده در حالی امروز انتخابات میان‌دوره‌ای خود را برگزار می‌کند که نتایج آن، علاوه بر تعیین ترکیب کنگره می‌تواند بر مناسبات واشنگتن و تل‌آویو و نحوه مواجهه دولت دونالد ترامپ با تحولات خاورمیانه تأثیر بگذارد.
در سرزمین‌های اشغالی، محافل سیاسی و رسانه‌ای با نگرانی تحولات انتخابات آمریکا را دنبال می‌کنند. پرسش اصلی این است که در صورت کسب اکثریت توسط دموکرات‌ها، ترامپ چه مسیری را در منطقه انتخاب خواهد کرد؛ همچنین کنگره‌ای با رویکرد انتقادی‌تر تا چه اندازه قادر خواهد بود بر سیاست‌های کاخ سفید تأثیر بگذارد؟
بر اساس برآوردهای مطرح‌شده در منابع عبری، دموکرات‌ها شانس بیشتری برای کسب اکثریت مجلس نمایندگان دارند و پیش‌بینی‌ها از احتمال دستیابی آنها به حدود ۲۳۶ کرسی (از مجموع ۴۳۵ کرسی) حکایت دارد؛ در حالی که کسب ۲۱۸ کرسی برای تصاحب اکثریت کافی است. رقابت در سنا نیز نزدیک‌تر ارزیابی می‌شود. جمهوری‌خواهان در حال حاضر ۵۳ کرسی و دموکرات‌ها ۴۷ کرسی دارند و دموکرات‌ها برای دستیابی به ۵۱ کرسی به چهار کرسی دیگر نیازمندند؛ هرچند رأی تعیین‌کننده «جی دی ونس» معاون ترامپ نیز در محاسبات سنا اهمیت دارد.
سه سناریوی انتخاباتی و پیامدهای آن برای رژیم صهیونیستی
روزنامه «یدیعوت آحارنوت» در تحلیلی سه سناریوی اصلی را برای نتیجه انتخابات و پیامدهای آن برشمرد؛
نخست؛ پیروزی دموکرات‌ها در هر دو مجلس: این وضعیت می‌تواند به معنای افزایش نظارت و فشار سیاسی بر دولت ترامپ باشد. دموکرات‌ها در صورت تسلط بر مجلس نمایندگان و سنا، امکان بیشتری برای تعیین دستور کار کنگره، برگزاری جلسات استماع، مطالبه اسناد و گزارش‌ها، به تأخیر انداختن یا مسدود کردن برخی بودجه‌ها و ایجاد مانع در مسیر انتصابات ریاست‌جمهوری خواهند داشت.
در چنین شرایطی، کمک‌های نظامی و امنیتی آمریکا به رژیم صهیونیستی نیز ممکن است بیش از گذشته در کانون بررسی و مناقشه قرار گیرد. همچنین احتمال آغاز روندهای استیضاح و احضار مقام‌های ارشد دولت برای پاسخ‌گویی درباره عملکرد دولت در جنگ علیه ایران مطرح است.
در این میان، پیت هگست، وزیر جنگ آمریکا، به دلیل نقش خود در مدیریت جنگ ممکن است با فشار بیشتری مواجه شود. این در حالی است که نارضایتی عمومی از نحوه مدیریت جنگ ایران نیز یکی از عوامل احتمالی تضعیف جمهوری‌خواهان است. بر اساس نظرسنجی مرکز پژوهشی «پیو»، ۶۵ درصد آمریکایی‌ها از نحوه مدیریت این جنگ ناراضی بوده‌اند.
دوم؛ پیروزی دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان و حفظ اکثریت جمهوری‌خواهان در سنا: در این سناریو، دموکرات‌ها قادر نخواهند بود به‌تنهایی انتصابات ریاست‌جمهوری را متوقف کنند یا قوانین مورد نظر خود را از مسیر سنا به تصویب برسانند؛ اما در مجلس نمایندگان از ابزارهای نظارتی قابل توجهی برخوردار خواهند شد. برگزاری جلسات استماع، آغاز تحقیقات و طرح موضوع استیضاح می‌تواند به ابزارهایی برای افزایش فشار سیاسی بر کاخ سفید تبدیل شود.
هویت سناتورهای منتخب دموکرات نیز اهمیت دارد. از «عبدالسید» در «میشیگان» و «تروی جکسون» در ایالت «مین» به‌عنوان چهره‌هایی منتقد اسرائیل و کمک‌های آمریکا به این رژیم یاد شده است؛ انتخاب آنها می‌تواند حتی بدون شکل‌گیری اکثریت دموکرات در سنا، بر فضای سیاسی مرتبط با رژیم صهیونیستی اثر بگذارد.
سوم؛ حفظ اکثریت جمهوری‌خواهان در هر دو مجلس: این سناریو هرچند از منظر ترامپ مطلوب‌ترین وضعیت محسوب می‌شود، اما تحقق آن چندان محتمل نیست. حفظ کنترل کنگره به دست جمهوری‌خواهان، علاوه بر تقویت موقعیت سیاسی رئیس‌جمهور می‌تواند فضای داخلی و رسانه‌ای این کشور را به نفع جمهوری‌خواهان تغییر دهد و امکان ادامه حمایت گسترده از اسرائیل تا پایان دوره ریاست‌جمهوری او در سال ۲۰۲۸ را فراهم آورد.
فراتر از انتخابات؛ فرسایش حمایت دوحزبی از اسرائیل
با وجود اهمیت ترکیب آینده کنگره، مساله عمیق‌تر برای تل‌آویو، تغییر تدریجی نگرش در پایگاه اجتماعی و سیاسی حزب دموکرات است. بر اساس نظرسنجی مرکز پژوهشی پیو در ماه آوریل (فروردین)، ۸۰ درصد دموکرات‌ها و افراد متمایل به این حزب دیدگاهی منفی نسبت به رژیم صهیونیستی داشته‌اند؛ رقمی که در سال گذشته ۶۹ درصد و در سال ۲۰۲۲ حدود ۵۳ درصد ارزیابی بوده است.
این تغییر نگرش در اظهارات برخی چهره‌های ارشد حزب نیز بازتاب یافته است. «کاترین کلارک» از چهره‌های برجسته دموکرات‌ها در مجلس نمایندگان، بر ضرورت اعتراض آشکار به «سیاست‌های ناسازگار با قانون و ارزش‌های آمریکایی» تأکید کرده است. «گِرگ کاسار» رئیس گروه مترقی مجلس نمایندگان از ایالت تگزاس نیز استدلال کرده که در شرایط فشار اقتصادی بر شهروندان آمریکایی، نباید بودجه‌ای به ارتش اسرائیل اختصاص یابد.
همچنین «ایتان گیلبوع» کارشناس مسائل آمریکا در دانشگاه‌های بار-ایلان و رایشمن و پژوهشگر ارشد مرکز مطالعات راهبردی بگین-سادات، هشدار داد نتایج این انتخابات می‌تواند آغازگر دوره‌ای تازه و دشوار در روابط واشنگتن و تل‌آویو باشد. به گفته وی، اگرچه ترامپ همچنان تا پایان دوره ریاست‌جمهوری خود در کاخ سفید باقی خواهد ماند، ترکیب جدید کنگره می‌تواند بر توانایی او برای پیشبرد برنامه‌هایش در دو سال پایانی ریاست‌جمهوری تأثیر بگذارد.
افزایش جدی انتقاد دموکرات‌ها از سیاست‌های اسرائیل
در همین پیوند، گزارش اندیشکده چتم‌هاوس تأکید می‌کند که انتخابات میان‌دوره‌ای، صرف‌نظر از نتیجه آن، لزوماً به تغییر فوری سیاست آمریکا در قبال رژیم صهیونیستی و فلسطین منجر نخواهد شد زیرا رئیس‌جمهور همچنان کنترل اصلی سیاست خارجی را در اختیار دارد. با این حال، این انتخابات می‌تواند روند تغییر نگرش در حزب دموکرات و میان رأی‌دهندگان آمریکایی را سرعت ببخشد.
چتم‌هاوس در ادامه به مجموعه‌ای از تحولات در کنگره اشاره می‌کند که از افزایش انتقادها نسبت به سیاست‌های اسرائیل حکایت دارد. از جمله، در سپتامبر (شهریور)، ۴۶ سناتور از مجموع ۴۷ سناتور دموکرات از قطعنامه‌ای حمایت کردند که خواستار ارائه اطلاعات و ارزیابی‌های وزارت خارجه آمریکا درباره تحقیقات مربوط به کشته شدن شهروندان آمریکایی به دست شهرک‌نشینان صهیونیستی یا نیروهای نظامی اسرائیل در کرانه باختری بود؛ قطعنامه‌ای که با توجه به اکثریت جمهوری‌خواهان در سنا به تصویب نرسید.
این روند در رأی‌گیری‌های مربوط به فروش تسلیحات نیز قابل مشاهده بوده است. در نوامبر ۲۰۲۴ (آبان ۱۴۰۳)، تنها ۱۸ سناتور دموکرات از طرح «برنی سندرز» برای ممنوعیت فروش سلاح به اسرائیل حمایت کردند اما در آوریل (فروردین) سال جاری، ۴۰ سناتور از ۴۷ سناتور دموکرات با فروش خودروهای سنگین زرهی به اسرائیل مخالفت کردند و ۳۶ نفر نیز با فروش بمب‌های هزار پوندی (نیم تنی) مخالفت ورزیدند.
در مجلس نمایندگان نیز طرح «توقف شهرک‌سازی‌ها» به ابتکار «خواکین کاسترو» نماینده دموکرات ایالت تگزاس و شماری دیگر از نمایندگان ارائه شده است. این طرح، افراد و نهادهای مسئول ساخت یا گسترش شهرک‌ها و پایگاه‌های اسرائیلی در کرانه باختری و غزه را هدف تحریم قرار می‌دهد و ممنوعیت ورود کالاهای شهرک‌ها به بازار آمریکا را دنبال می‌کند.
بنا به ارزیابی چتم‌هاوس، این تحولات از شکل‌گیری موضعی جدید در حزب دموکرات حکایت دارد که در آن تلاش برای پاسخگو کردن اسرائیل در قبال سیاست‌هایش، جایگاه پررنگ‌تری یافته است. این روند حتی در صورت شکست نامزدهای منتقد اسرائیل در انتخابات نیز ممکن است ادامه پیدا کند.
تفاهم‌نامه امنیتی؛ مهم‌ترین پرونده بلندمدت تل‌آویو و واشنگتن
به گزارش روزنامه عبری اقتصادی «کاکالیست»، یکی از مهم‌ترین موضوعات پیش روی روابط دو طرف، آینده تفاهم‌نامه امنیتی آمریکا و اسرائیل است. تفاهم‌نامه فعلی تا سال ۲۰۲۸ اعتبار دارد و مذاکرات مربوط به توافق بعدی ممکن است در کنگره فعلی یا کنگره آینده دنبال شود.
بنیامین نتانیاهو، نخست‌وزیر رژیم صهیونیستی، پیش‌تر از تمایل خود برای آغاز روند کاهش وابستگی اسرائیل به کمک‌های آمریکا در دو سال پایانی دوره ترامپ سخن گفته است. «مایک هاکبی» سفیر آمریکا در سرزمین‌های اشغالی نیز تأکید کرده که تفاهم‌نامه جدید می‌تواند به کمک‌های مالی پایان دهد و بر مبنای تجارت و همکاری اقتصادی تنظیم شود.
در همین زمینه، «ویلیام گالستون» از اندیشکده «بروکینگز» پیش‌بینی کرده است که در صورت باقی ماندن نتانیاهو در قدرت، احتمال شکل‌گیری «جنگ سیاسی» میان او و دموکرات‌ها وجود دارد و کمک‌های مستقیم آمریکا به رژیم صهیونیستی حتی ممکن است به‌طور کامل پایان یابد. با این حال، برخی محافل در واشنگتن معتقدند مساله صرفاً به شخص نتانیاهو محدود نیست و فشار پایگاه اجتماعی حزب دموکرات بر سیاست آمریکا در قبال اسرائیل، حتی در صورت تغییر رهبری در تل‌آویو ادامه خواهد یافت.
«مایکل اورن» سفیر پیشین رژیم صهیونیستی در آمریکا، در گفت‌وگو با شبکه ۱۱ تلویزیون اسرائیل (کان) ، هشدار داده است که پیامدهای پیروزی دموکرات‌ها در انتخابات میان‌دوره‌ای برای تل‌آویو ممکن است فراتر از توقف کمک‌های امنیتی واشنگتن باشد. به گفته او، برخی دموکرات‌ها حتی از توقف همکاری‌های اطلاعاتی با اسرائیل سخن می‌گویند و احتمال دارد آمریکا دیگر قطعنامه‌های ضداسرائیلی در سازمان ملل را وتو نکند.
نگرانی اسرائیل از تأثیر نتیجه انتخابات بر تصمیم ترامپ در قبال ایران
یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های اسرائیل، تأثیر نتیجه انتخابات بر تصمیم ترامپ در قبال ایران است. «تایمز اسرائیل» انتخابات میان‌دوره‌ای را عاملی مؤثر بر زمان و چگونگی اقدام احتمالی آمریکا علیه ایران دانسته است.
بر اساس این تحلیل، ترامپ ممکن است پس از انتخابات و پیش از آغاز به کار کنگره جدید در ژانویه (دی ماه)، از فرصت موجود برای اقدام نظامی استفاده کند. همچنین از منظر تل‌آویو، در صورت شکست جمهوری‌خواهان، تهران ممکن است نتیجه انتخابات را نشانه تضعیف موقعیت سیاسی ترامپ تلقی کند و مواضع سخت‌تری در پیش بگیرد.
تضعیف موقعیت سیاسی رئیس‌جمهور آمریکا می‌تواند او را به سمت دستیابی به توافق با ایران سوق دهد؛ توافقی که از نظر واشنگتن دستاوردی دیپلماتیک محسوب می‌شود و فشارهای اقتصادی و سیاسی را کاهش می‌دهد. از سوی دیگر، احتمال تشدید تقابل نظامی برای نمایش قدرت و بازپس‌گیری ابتکار عمل سیاسی نیز مطرح است.
این دو مسیر برای رژیم صهیونیستی پیامدهای متفاوتی دارند. در صورت توافق، تل‌آویو ممکن است با مصالحه واشنگتن درباره برخی مطالبات امنیتی خود مواجه شود؛ در حالی که تشدید تنش نظامی نیز می‌تواند این رژیم را وارد دور تازه‌ای از جنگ با پیامدهای سنگین امنیتی و اقتصادی کند.
تحلیل «اسرائیل هیوم» نیز بر همین اختلاف احتمالی میان اهداف دو طرف تأکید دارد: واشنگتن ممکن است به عملیات محدود و توافق سیاسی بسنده کند، در حالی که اسرائیل خواهان جنگ گسترده علیه ایران است. بنابراین، حتی ازسرگیری حملات آمریکا علیه ایران نیز لزوماً به معنای تحقق اهداف حداکثری تل‌آویو نخواهد بود.
کاخ سفید برای مواجهه با کنگره مخالف آماده می‌شود
پایگاه خبری عبری «رویدادهای مهم اسرائیل» در گزارشی با استناد به رویترز نوشت که دولت ترامپ از ماه‌ها پیش برای احتمال از دست دادن کنترل مجلس نمایندگان آماده شده و در حال طراحی راه‌هایی برای ادامه پیشبرد سیاست‌های خود در برابر کنگره‌ای منتقد است.
بر اساس این گزارش، کاخ سفید در حال بررسی استفاده گسترده‌تر از اختیارات اجرایی، اقدامات اداری و ظرفیت‌های حقوقی برای مقابله با تحقیقات احتمالی کنگره است. دولت ترامپ ممکن است با استفاده از فرمان‌های ریاست‌جمهوری و اختیارات اداری در حوزه‌هایی مانند تجارت، مهاجرت و مقررات، به پیشبرد برنامه‌های خود ادامه دهد. این وضعیت می‌تواند اختلاف میان کاخ سفید، کنگره و دستگاه قضایی را افزایش دهد و نیمه دوم دوره ریاست‌جمهوری ترامپ را به دوره‌ای از کشمکش سیاسی تبدیل کند.
پیامدهای اقتصادی و آینده دولت بعدی در رژیم اسرائیل
پیامدهای انتخابات به حوزه سیاست خارجی و امنیت محدود نمی‌شود. در گزارش رویدادهای مهم اسرائیل آمده است که از دست رفتن اکثریت جمهوری‌خواهان در مجلس نمایندگان می‌تواند اختلافات بر سر بودجه دولت، تعرفه‌ها و بدهی ملی آمریکا را تشدید کند و حتی خطر تعطیلی دولت فدرال را افزایش دهد. نوسانات بازارهای مالی، تغییرات نرخ دلار و تأثیر بر سرمایه‌گذاری در بخش فناوری و هزینه تأمین مالی نیز از جمله پیامدهای احتمالی عنوان شده‌اند؛ تحولاتی که به دلیل پیوند عمیق اقتصاد اسرائیل با آمریکا می‌تواند به بازارهای این رژیم منتقل شود.
در کنار نتیجه انتخابات آمریکا، ترکیب کابینه آینده رژیم اسرائیل نیز در تعیین مسیر روابط دو طرف اهمیت خواهد داشت. بر اساس ارزیابی مطرح‌شده در روزنامه «گلوبس»، در صورت باقی ماندن نتانیاهو، احتمال رویارویی سیاسی با دموکرات‌ها افزایش می‌یابد؛ اما تشکیل دولتی به ریاست «گادی آیزنکوت» رئیس حزب «یاشار» و مهم‌تریم رقیب سیاسی نتانیاهو، ممکن است زمینه‌ای برای بازتنظیم روابط با واشنگتن فراهم کند.
همچنین برخی تحلیلگران می‌گویند ترامپ در صورت مواجهه با کنگره‌ای مخالف، ممکن است تمرکز بیشتری بر سیاست خارجی و دستیابی به توافق عادی‌سازی روابط با عربستان سعودی بگذارد؛ توافقی که می‌تواند به‌عنوان یکی از دستاوردهای اصلی دوران ریاست‌جمهوری او مطرح شود. در این چارچوب، تلاش برای پیشبرد نسخه‌ای جدید از توافق‌های ابراهیم و ارائه آن به اسرائیل نیز از جمله سناریوهای مورد بحث است.
بدین ترتیب، انتخابات میان‌دوره‌ای آمریکا برای رژیم صهیونیستی آزمونی برای آینده حمایت سیاسی و امنیتی واشنگتن از تل‌آویو، روند تدوین تفاهم‌نامه امنیتی بعدی و میزان آزادی عمل ترامپ در قبال ایران و دیگر پرونده‌های منطقه‌ای است. اگرچه دموکرات‌ها به‌تنهایی قادر نخواهند بود کنترل سیاست خارجی را از رئیس‌جمهور بگیرند اما می‌توانند با ابزارهای نظارتی، بودجه‌ای و قانون‌گذاری، فشار بیشتری بر دولت وارد کنند. مهم‌تر از آن، روند تغییر نگرش در حزب دموکرات و جامعه آمریکا نسبت به اسرائیل، مساله‌ای فراتر از نتیجه یک انتخابات است که می‌تواند در انتخابات ریاست‌جمهوری ۲۰۲۸ و شکل‌گیری سیاست دولت بعدی آمریکا در قبال اسرائیل و فلسطین تأثیرگذار باشد.
