ایسنا/ محقق پژوهشگاه هوافضای وزارت علوم، راکت‌های کاوشگر را بستری برای انجام آزمایش‌های فضایی در حوزه‌های مختلف دانست و گفت: این راکت‌ها با فراهم کردن شرایطی مانند میکروگرانش و امکان اندازه‌گیری داده‌های محیطی، برای تحقیقات زیستی، مطالعات مواد، بررسی زیرسامانه‌های فضایی و توسعه فناوری‌های فضایی کاربرد دارند.
رامین کمالی عضو پژوهشکده فضانوردی پژوهشگاه هوافضای وزارت علوم و کارشناس صنعت هوافضا با اشاره به کاربردهای مختلف راکت‌های کاوشگر و زیرمداری در تحقیقات فضایی گفت: تحقیقات در حوزه‌های مختلف برای این راکت‌ها تعریف می‌شود و در واقع این راکت‌ها بستری برای انجام آزمایش‌های فضایی هستند. این روش در دنیا نیز مورد استفاده قرار می‌گیرد تا به‌عنوان یک آزمایشگاه فضایی، آزمایش‌های مختلفی که کاربرد آنها در اسناد و برنامه‌های مختلف مشخص شده است، انجام شود.
وی افزود: این آزمایش‌ها می‌توانند در صنایع مختلف از جمله حوزه سلامت، امنیت، محیط زیست و سایر صنایع مورد استفاده قرار گیرند. پژوهشگاه هوافضا نیز همان‌طور که می‌دانید، در حوزه کاوشگرهای فضایی و راکت‌های کاوشگر سابقه بسیار درخشانی دارد و دستاوردهایی که در این زمینه به دست آورده، در صنعت فضایی کشور کاملاً نمود پیدا کرده است.
کمالی ادامه داد: راکت‌های کاوشگر که به شکل زیرمداری پرتاب می‌شوند، بسترهای آزمایشگاهی هستند و چند فاز بسیار مهم دارند که امکان انجام آزمایش‌های مختلف روی قطعات و تجهیزات را فراهم می‌کنند.
وی توضیح داد: در یکی از فازها، شرایط پروازی همراه با حامل فراهم می‌شود و در آنجا می‌توان موضوعاتی مانند نویز، ارتعاشات و مسائل مختلف مخابراتی را مورد آزمایش قرار داد. این راکت‌ها بسته به ارتفاعی که به آن می‌رسند، حدود پنج تا ۱۵ دقیقه در فضا سفر می‌کنند و در این مدت، شرایط بسیار مناسبی برای انجام آزمایش‌ها فراهم می‌شود.
این محقق پژوهشگاه هوافضای وزارت علوم خاطرنشان کرد: یکی از ویژگی‌های مهم این بسترها، ایجاد شرایط مناسب برای آزمایش‌های مرتبط با میکروگرانش است و هر مجموعه می‌تواند تجهیزات فضایی خود را در این بستر قرار دهد و آزمایش‌های مورد نظر را انجام دهد. پس از آن نیز در مرحله بازگشت، تجهیزات و آزمایش‌های انجام‌شده قابل بررسی هستند.
وی با بیان اینکه استفاده از این روش از نظر اقتصادی نیز بهینه است، گفت: این راکت‌ها به دلیل هزینه نسبتاً پایین، استفاده بهینه‌ای در مقایسه با برخی تجهیزات مورد استفاده در دنیا دارند.
کمالی با اشاره به توسعه این صنعت در جهان، افزود: در حال حاضر بازار این صنعت در سطح جهان در حال توسعه است و بازیگران متفاوتی از کشورهای مختلف و صنایع گوناگون در آن حضور دارند. بخش خصوصی نیز در این حوزه فعال است و شرکت‌هایی با دانشگاه‌های مختلف همکاری می‌کنند.
وی با اشاره به تجربه کشورهای پیشرو در این زمینه، اظهار کرد: در برخی کشورها که در این حوزه سرآمد هستند و پرتاب‌های مختلفی انجام می‌دهند، تعداد قابل توجهی پرتاب تحقیقاتی در طول سال صورت می‌گیرد و این موضوع نشان می‌دهد که راکت‌های کاوشگر به‌عنوان یک بستر تحقیقاتی و آزمایشگاهی، کاربرد گسترده‌ای در دنیا پیدا کرده‌اند.
این محقق پژوهشگاه هوافضا با بیان اینکه یکی از مهم‌ترین کاربردهای راکت‌های کاوشگر، ایجاد آزمایشگاه‌های تحقیقاتی در شرایط خاص است، گفت: شرایط جاذبه ناچیز می‌تواند برای انجام تحقیقات در حوزه سلامت، تحقیقات زیستی، جانوری، مطالعات مواد و موضوعات مختلف مورد استفاده قرار گیرد. این بستر آزمایشگاهی امکان انجام آزمایش‌هایی را فراهم می‌کند که انجام آنها در شرایط عادی زمین امکان‌پذیر نیست.
وی ادامه داد: یکی دیگر از کاربردهای این راکت‌ها، انجام مطالعات محیطی است. با استفاده از آنها می‌توان داده‌های محیطی را اندازه‌گیری کرد و زیرسامانه‌های فضایی را که قرار است در مدار قرار گیرند، با هزینه کمتری مورد آزمایش قرار داد.
کمالی با اشاره به کاربرد راکت‌های کاوشگر در حوزه سنجش از دور گفت: سنجش از دور نیز یکی دیگر از حوزه‌های کاربردی است که هم می‌تواند پایش زمینی و هم سنجش فضا توسط کاوشگر را شامل شود.
وی با بیان اینکه مطالعات مواد همچنان در این حوزه در حال انجام است، افزود: مطالعات اتمسفری نیز یکی از حوزه‌های مهم تحقیقات با استفاده از این بسترها است. در حوزه هواشناسی، محدودیت‌هایی در استفاده از بالون‌ها وجود دارد، اما راکت‌های کاوشگر می‌توانند لایه‌های بالاتر جو را مورد رصد و مطالعه قرار دهند و این موضوع در دانشگاه‌های مختلف دنیا نیز به‌صورت جدی دنبال می‌شود.
این محقق پژوهشگاه هوافضای وزارت علوم، توسعه پرتابگرها را از دیگر زمینه‌های تحقیقاتی عنوان کرد و گفت: در کنار این موارد، موضوع سنجش از دور و تحقیقات زیستی نیز اهمیت زیادی دارد.
وی با اشاره به تحقیقات زیستی انجام‌شده در پژوهشگاه هوافضا اظهار کرد: یکی از مهم‌ترین تحقیقات انجام‌شده در پژوهشگاه هوافضا، تحقیقات زیستی است که هم در حوزه جانوری و هم گیاهی دنبال می‌شود. این فعالیت‌ها در ارتباط با مجموعه‌های بین‌المللی و سازمان ملل نیز ادامه دارد.
کمالی با اشاره به سابقه پژوهشگاه در پرتاب راکت‌های کاوشگر گفت: پژوهشگاه هوافضا در زمینه پرتاب راکت‌های کاوشگر سابقه درخشانی دارد و آخرین پرتاب نیز در آذرماه ۱۴۰۲ انجام شد که طی آن یک کاوشگر برای انجام تحقیقات زیستی مورد استفاده قرار گرفت.
وی ادامه داد: با همکاری سازمان فضایی و وزارت ارتباطات، این مسیر متوقف نشده است و امیدواریم در آینده نزدیک شاهد پرتاب یک فضاپیما باشیم که بتواند برای کشورمان مایه افتخار باشد.
