مهر/ بر اساس یک مطالعه جدید، یک داروی آزمایشی کاهش وزن می‌تواند به تسکین درد و بهبود توانایی حرکتی در افراد مبتلا به آرتروز زانو کمک کند.
محققان گزارش دادند که حدود دوسوم از افرادی که داروی تزریقی «رِتاتروتاید» (retatrutide) را مصرف کرده‌اند، شاهد کاهش حداقل ۵۰ درصدی درد زانوی خود بوده‌اند.
به گفته پژوهشگران، افرادی که از داروی رتاتروتاید استفاده کردند، به‌طور میانگین ۲۰ تا ۲۵ درصد از وزن اولیه بدن خود را از دست دادند؛ امری که باعث کاهش فشار ناشی از فعالیت‌های روزمره بر زانوهای آنها شده است.
دکتر «توماس اشنایزر»، پژوهشگر ارشد این مطالعه و استاد رشته‌های طب فیزیکی و توان‌بخشی، بیهوشی و پزشکی دانشگاه نورث‌وسترن در شیکاگو، در یک بیانیه خبری گفت: «یافته‌ها نشان می‌دهند که اگر فردی دارای اضافه وزن و مبتلا به آرتروز باشد، کاهش وزن قابل‌توجه از طریق این درمان، احتمالاً منجر به کاهش چشمگیر درد زانو خواهد شد.»
دکتر اشنایزر افزود: «یک عامل کلیدی این است که فشار کمتری به زانوها وارد می‌شود؛ در نتیجه درد کاهش می‌یابد و فرد می‌تواند عملکرد حرکتی خود را بهبود بخشد.»
داروی رتاتروتاید متعلق به نسل جدیدی از داروهای کاهش‌دهنده وزن (موسوم به داروهای GLP-۱) است؛ دسته‌ای که شامل داروهایی نظیر «سماگلوتاید» (با نام‌های تجاری Ozempic یا Wegovy) و «تیرزپاتاید» (با نام‌های تجاری Mounjaro یا Zepbound) نیز می‌شود.
داروهای مبتنی بر «پپتید-۱ شبه‌گلوکاگون» (GLP-۱)، عملکرد هورمون GLP-۱ را در بدن تقلید می‌کنند. این هورمون به تنظیم سطح انسولین و قند خون کمک کرده، اشتها را کاهش می‌دهد و روند هضم غذا را کُند می‌کند.
به گفته محققان، تفاوت رتاتروتاید در این است که این دارو سه هورمون مختلف مؤثر بر گرسنگی و اشتها را هدف قرار می‌دهد؛ در حالی که سماگلوتاید بر یک هورمون و تیرزپاتاید بر دو هورمون تأثیر می‌گذارند.
پژوهشگران خاطرنشان کردند که به همین دلیل، میزان کاهش وزن حاصل از مصرف رتاتروتاید از محدوده ۱۰ تا ۲۰ درصدی که معمولاً با مصرف سماگلوتاید یا تیرزپاتاید مشاهده می‌شود، فراتر رفته است.
در این مطالعه جدید، پژوهشگران داده‌های حاصل از دو کارآزمایی بالینی را که شامل بیش از ۱۰۰۰ بیمار بود، مورد تجزیه و تحلیل قرار دادند. در این کارآزمایی‌ها، افراد به‌طور تصادفی انتخاب شدند تا یا داروی رِتاتروتاید را دریافت کنند و یا دارونما.
شاخص توده بدنی (BMI) تمام بیماران ۲۷ یا بالاتر بود که آنها را در دسته افراد دارای اضافه وزن یا چاق قرار می‌داد؛ همچنین همگی به آرتروز دردناک زانو مبتلا بودند. هیچ‌یک از شرکت‌کنندگان به دیابت مبتلا نبودند.
نتایج نشان داد که ۶۳ تا ۷۰ درصد از افرادی که رتاتروتاید مصرف کردند، کاهش حداقل ۵۰ درصدی را در درد زانو تجربه کردند؛ در حالی که این رقم برای گروهی که دارونما دریافت کرده بودند، ۳۸ درصد بود.
این مطالعه همچنین نشان داد که حدود ۶۴ تا ۶۵ درصد از مصرف‌کنندگان رتاتروتاید، شاهد بهبود ۵۰ درصدی در عملکرد زانو بودند، در حالی که این میزان در گروه دریافت‌کننده دارونما ۳۳ درصد بود.
به گفته پژوهشگران، این بهبود مستقیماً با کاهش وزن بیماران مرتبط بود.
اشنایزر گفت: «شرکت‌کنندگان پاسخ‌های چشمگیری نشان دادند. بسیاری از افراد حاضر در این مطالعه وزن قابل‌توجهی کم کردند، به‌طوری که برخی از آنها تا حدود ۴۵ کیلوگرم یا بیشتر وزن از دست دادند.»
عوارض گوارشی مانند حالت تهوع، اسهال و یبوست، شایع‌ترین عوارض جانبی در میان مصرف‌کنندگان رتاتروتاید بودند. بسته به میزان دوز مصرفی، حدود ۴ تا ۸ درصد از بیماران به دلیل همین عوارض گوارشی مجبور شدند مصرف دارو را متوقف کنند.
اشنایزر اظهار داشت بیمارانی که وزنشان در ایجاد درد زانو نقش دارد، باید برای کاهش تأثیر آرتروز، ابتدا اقداماتی نظیر اصلاح رژیم غذایی، ورزش و سایر تغییرات در سبک زندگی را آغاز کنند.
پژوهشگران می‌گویند گام بعدی در این تحقیقات، بررسی این موضوع است که آیا رتاتروتاید می‌تواند روند پیشرفت آرتروز را به‌اندازه‌ای کُند کند که نیاز به جراحی تعویض مفصل زانو به تعویق بیفتد یا خیر.
اشنایزر گفت: «هدف نهایی این است که بتوانیم درد افراد را کاهش دهیم و جلوی پیشرفت آرتروز (استئوآرتریت) آنها را بگیریم.»
همچنین پژوهشگران قصد دارند بررسی کنند که آیا این داروها می‌توانند به تسکین درد آرتروز زانو در افرادی که اضافه وزن ندارند نیز کمک کنند یا خیر.
اشنایزر افزود: «تصور می‌شود که این داروها دارای خاصیت ضدالتهابی قابل‌توجهی هستند، اما مکانیسم دقیق آن هنوز کاملاً شناخته‌نشده است.»
او در ادامه افزود: «اینکه آیا علاوه بر کاهش فشار وارده، کم کردن التهاب مفصل نیز حائز اهمیت است یا خیر، نیازمند تحقیقات بیشتری است؛ بنابراین از دیدگاه من، این هنوز یک گام نخست محسوب می‌شود. من مدت‌ها است که در حوزه آرتروز فعالیت می‌کنم و معتقدم این یافته‌ها فرصت‌هایی را برای انجام مطالعات بسیار بیشتر جهت درک بهتر این عارضه فراهم می‌کند.»
داروی «رتاتروتاید» هنوز به تأیید سازمان غذا و داروی ایالات متحده نرسیده است.
