ایسنا/ محققان در پژوهشی جدید رویکردهای شغلی و ارزشهای محوری نسل متولد دهه هفتاد تا اواخر دهه هشتاد را بررسی کردهاند تا معلوم گردد چرا حفظ، انگیزش و بهکارگیری این جوانان مستلزم تغییر نگرش در شیوههای هدایت محیطهای کاری معاصر است.
نسلها همواره در رفتارها، اصول طرز فکر و نوع انتظارات خود ویژگیهای متفاوتی دارند و اگرچه بخشی از این خصلتها ممکن است در طول زمان پایدار بمانند، تفاوتهای بیننسلی در محیطهای کاری و اجتماعی کاملاً معنادار است. افراد یک نسل به دلیل تجربه شرایط اقتصادی، وقایع تاریخی و پدیدههای فرهنگی و زیستمحیطی مشابه و همچنین قرار گرفتن در معرض فناوریهای یکسان، به شیوههای مشترکی تصمیمگیری و عمل میکنند. یکی از مهمترین گروههای جمعیتی که اخیراً توجه زیادی را جلب کرده، نسل زد یا متولدان سالهای ۱۳۷۴ تا ۱۳۸۸ شمسی است که نخستین نسل کاملاً دیجیتال به شمار میروند. این افراد به دلیل دسترسی گسترده به اینترنت و ارتباطات آزاد جهانی، افق دید متمایزی دارند. در کشور ما نیز این نسل حدود ۲۰ درصد جمعیت را تشکیل میدهد که بیش از نیمی از آنها تحصیلات دانشگاهی یا دیپلم داشته و بخش چشمگیری از آنان شاغل هستند.
حضور فزاینده این نسل در چرخه اشتغال، الگوهای کهنه و سنتی مدیریت را به چالش کشیده است؛ بهویژه آنکه طبق برآوردهای بینالمللی، این جوانان همراه با نسل قبل از خود به زودی بخش اعظم نیروی کار دنیا را تشکیل خواهند داد. دغدغههای اصلی نسل زد شامل مسائلی نظیر هزینههای زندگی، تغییرات اقلیمی، حفظ ثبات فردی و بهویژه سلامت روان است. آنان تکاپوی والدین خویش را در مواجهه با بحرانهای اقتصادی و دشواریهایی نظیر بیماریهای همهگیر تجربه کردهاند و به همین دلیل، امنیت خاطر و آرامش را به شدت ارزشمند میدانند. از این رو، این گروه صرفاً در پی حقوق و دستمزد بالاتر نیستند، بلکه مراکزی را برای اشتغال ترجیح میدهند که به تعهدات اجتماعی، حفظ محیط زیست و بهداشت روانی کارکنان پایبند باشند و درک این انتظارات برای دوام سازمانها اهمیتی حیاتی دارد.
علیرضا کوشکی جهرمی، عضو هیئت علمی گروه مدیریت دولتی دانشکده مدیریت و حسابداری دانشگاه علامه طباطبائی، به همراه سه تن از همکاران دانشگاهی خود در همین خصوص دست به کار شده و مطالعهای علمی را به سرانجام رساندهاند. این دانشمندان با تمرکز بر ارزشهای درونی، انتظارات شغلی و خواستههای حرفهای نسل جدید، کوشیدند تصویری جامع و روشن از گرایشهای شغلی این گروه از جامعه ارائه کنند تا مدیران بتوانند بر اساس دیدگاهی واقعبینانه برای جذب و هدایت آنها اقدام نمایند.
این گروه از محققان برای دستیابی به نتایجی مطمئن و سامانیافته، از روش مرور نظاممند یا مرور سیستماتیک بهره گرفتند. در جریان این رویکرد پژوهشی که دارای سه گام اصلی و هفت مرحله اجرایی مشخص است، دادههای معتبر علمی به شکل ساختاریافته گردآوری شدند. سپس برای پاسخ به سوالات تحقیق، مضامین مهمی مانند ارزشهای درونی، ارزشهای بیرونی، انتظارات شغلی و نیازهای توسعه حرفهای به عنوان مفاهیم بنیادین تعیین شده و مقولهها و زیرمقولههای متعددی شناسایی و طبقهبندی شدند تا زوایای گوناگون رفتاری این قشر واکاوی گردد.
یافتههای این ارزیابی که در نشریه «دوفصلنامه مدیریت منابع انسانی پایدار» متعلق به دانشگاه مازندران منتشر شدهاند، نمایانگر آن هستند که نسل زد تنها جذب مشاغلی میشود که با باورها، تصورات درونی از خود و انگیزههای روحیاش همخوانی داشته باشد. برخلاف نسلهای پیشین که ممکن بود اولویت نخست خود را صرفاً پاداشهای نقدی و ارتقای مادی بدانند، جوانان امروزی بیشتر در جستوجوی معنا، استقلال کاری و پیشرفت فردی هستند. علاوه بر این عوامل درونی، مؤلفههای بیرونی مانند فضای سازمانی شفاف و تأثیرپذیری از نهاد خانواده نیز برای آنان حائز اهمیت است. این ترجیحات در عمل به شکل مطالبات مهمی مانند ایجاد تعادل میان کار و زندگی، برخورداری از محیطی پاسخگو، امنیت شغلی و ساعتهای کاری منعطف نمایان میشود و دستیابی به رضایت حرفهای نسل جدید، مستلزم تأمین همین بسترها است.
به گفته محققان، نسل «زد» انگیزه بسیار بالایی برای رشد و یادگیری مستمر دارد و خواستار حمایت مجموعههای کاری از برنامههای مهارتآموزی است. آنان به سبکهای رهبری مدیران و نحوه تعامل سازمانی حساسیت ویژهای دارند. نکته قابل توجه در بررسی بومی آن است که گرچه مفاهیمی نظیر تمایل به معناداری کار و انعطاف با پژوهشهای جهانی همپوشانی دارد، اما عواملی نظیر نظرات والدین و خانواده در هدایت نسل جوان ایرانی اثرگذاری بسیار بارزتری نسبت به نمونههای خارجی نشان میدهد. همچنین در این مطالعه، بر مواردی مانند تطبیق شرایط با بازار بومی، گرایش به کارآفرینی و کاربرد ابزارهای دیجیتال تأکید شده است.
بر اساس این دادهها، کارشناسان پیشنهاد میکنند سازمانها برای بهرهوری بیشتر، شیوههای مدیریت خود را متناسب با ویژگیهای این نسل بازسازی کنند. اگرچه این جوانان در پیدا کردن سریع دادهها بسیار چابک هستند، اما در تحلیل انتقادی و تفکر منطقی نیازمند تقویت مهارت میباشند؛ امری که آموزش مداوم حل مسئله، بحث و استدلال در فضاهای آموزشی و کاری را ضروری میسازد.
از سوی دیگر، توانمندسازی دیجیتال فراتر از بهکارگیری ساده نرمافزارها بوده و فهم هوشمندانه دادهها را در بر میگیرد. با توجه به اهمیت مسؤولیتهای اجتماعی و اهداف توسعه پایدار برای نسل زد، برندهای کارفرمایی باید فرهنگی شمولگرا، سازگار با حفظ محیط زیست و دارای شفافیت عمومی ایجاد نمایند. همچنین طراحی مشاغلی با هدف والا و ارزشمند، پیشبینی ساعات کاری شناور، امکان دورکاری، بهکارگیری آموزشهای مدرن آنلاین و برقراری سامانههای بازخورد پیوسته و مربیگری هدایتگرانه، کلید پایبندی و شکوفایی این سرمایههای انسانی خواهد بود.
















