همشهری/ یک ویدئو کافی است تا دوباره یک باور قدیمی در فضای مجازی جان بگیرد؛ ویدئویی از خالی کردن لانه خفاش و ادعای پیدا شدن مادهای که در بازار غیررسمی با نام «جیوه خفاش» شناخته میشود. بعد از انتشار این فیلمها، آگهیهایی هم ظاهر میشوند؛ آگهیهایی با قیمتهایی از چند میلیارد تا حتی هزار میلیارد تومان.
اما پشت این بازار عجیب چه خبر است؟ واقعا چیزی ارزشمند در کلونیهای خفاش وجود دارد یا پای یک بازار کاذب و سودجویانه در میان است؟ برای پی بردن به ماجرا، سراغ چند فروشنده و دلال این بازار رفتیم. یکی از دلالها وقتی درباره قیمت نمونهای که از کلونی خفاش پیدا شده سؤال میشود، ابتدا از ۲۰ میلیارد تومان حرف میزند و بعد برای نمونههایی که بهگفته خودش ویژگی خاصی داشته باشند، قیمتهای بالاتری اعلام میکند. مثلا مدعی است در ازای اعلام مکان کلونیها تا ۵۰۰ همت هم پرداخت میشود. در روایت دیگری نیز فروشنده از قیمتگذاری براساس رنگ و ظاهر ماده میگوید: «در ازای هر گرم جیوه قرمز بین ۲۰۰ تا ۳۰۰ میلیارد تومان پرداخت میشود و در ازای جیوه نقرهای به ازای هر گرم ۱۰۰ میلیارد تومان! ادعاهایی که هیچکدام بهتنهایی نشانهای از ارزش واقعی یا وجود مادهای با چنین خواصی نیست. البته این ادمها یک ادعای دیگر هم دارند و ان استفاده از این جیوه در صنایع پزشکی و درمانی است. اما مسئله فقط پول نیست. پشت این بازار، اتفاقی در طبیعت در حال رخ دادن است که بهگفته کارشناسان میتواند پیامدهای جدی داشته باشد.
دود در خانه خفاشها
دکتر محمود کلنگری، پژوهشگر محیطزیست، درباره این موضوع به همشهری میگوید: آنچه امروز در بخشی از فضای عمومی با عنوان طب سنتی معرفی میشود، گاهی از طب سنتی فاصله گرفته و با باورهای عامیانه و حتی منفعتطلبی و کلاهبرداری مخلوط شده است.
او تأکید میکند فارغ از اینکه ادعاهای مربوط به «جیوه خفاش» چقدر پایه علمی داشته باشد، اصل ورود افراد به غارها و محل زندگی خفاشها و ایجاد آتش و دود برای بیرون راندن آنها، یک آسیب واقعی به حیاتوحش است.
بهگفته کلنگری، خفاشها در اکوسیستم نقش مهمی در کنترل جمعیت حشرات دارند و خودشان نیز ارزش زیستی قابل توجهی دارند. از سوی دیگر، زیستگاههای مناسب برای زادآوری آنها در شهرها هم کمتر شده است؛ دیوارهای کاهگلی، شکافهای میان آجرها و فضاهای قدیمی که زمانی محل مناسبی برای زندگی و زادآوری خفاشها بود، امروز کمتر پیدا میشود.
اما هشدار مهمتر این پژوهشگر، فقط درباره خود خفاشها نیست؛ نزدیک شدن بیش از اندازه انسان به حیوانات وحشی میتواند خطر انتقال برخی عوامل بیماریزا و پاتوژنها را افزایش دهد او اشارهای به پژوهشهای انجام شده درباره منشا کرونا میکند و میگوید درآن دوره هم اعلام شد که منشا انتشار ویروس کرونا همین خفاشی بود که امروز مردم بیمحابا به امید پولدار شدن دست به کلونیهایشان میزنند. به این ترتیب، بازاری که با وعده پولهای میلیاردی شکل گرفته، ممکن است هم برای خفاشها هزینه داشته باشد و هم برای انسانها.
