عصر ایران/ در سال گذشته تنها در 17 کشور جهان، حکم اعدام اجرا شد/در 23 ایالت آمریکا اعدام لغو شده است/ چین بالاترین تعداد اعدامی در جهان را دارد.
یک زن بعد از اعدام در آمریکا، همچنان زنده ماند.
تلاش برای اجرای حکم اعدام یک زن به نام "کریستا گیل پایک"، زندانی محکوم به اعدام در ایالت تنسی آمریکا، پس از آنکه دو دوز داروی تزریق کشنده به او تزریق شد، با شکست مواجه شد و او نمرد.
کریستا که به اتهام قتل یک همکلاسی در سال ۱۹۹۵ به اعدام محکوم شده است، پس از دریافت دو دوز پنتوباربیتال همچنان زنده بود و در نهایت برای دریافت مراقبت پزشکی از زندان به یک مرکز درمانی خارج از زندان منتقل شد.
این حادثه شامگاه چهارشنبه (دیروز) در زندان فوق‌امنیتی ریوربند در شهر نشویل، مرکز ایالت تنسی، رخ داد. این نخستین تلاش برای اعدام یک زن در این ایالت برای بیش از دو قرن گذشته بود. ناکامی این اعدام، اکنون به بررسی دوباره شیوه اجرای احکام اعدام در این ایالت منجر شده است.
کریستا پایک که اکنون ۵۰ سال دارد، در ژانویه ۱۹۹۵، زمانی که ۱۸ ساله بود، در قتل کولین اسلِمِر، همکلاسی ۱۹ ساله خود در یک مرکز آموزش حرفه‌ای در ناکسویل، نقش داشت. دادستان‌ها گفته بودند پایک و دوست‌پسر وقتش، تاداریل شیپ، اسلِمِر را به منطقه‌ای خلوت کشاندند و او را مورد ضرب‌وشتم و شکنجه قرار دادند و سپس به قتل رساندند.
پرونده به دلیل خشونت شدید قتل و سن پایین افراد درگیر بازتاب گسترده‌ای در رسانه‌های آمریکا پیدا کرد. بر اساس گزارش آسوشیتدپرس، در جریان قتل، پایک با کاتر به قربانی آسیب زده و با قطعه‌ای بزرگ از آسفالت او را مورد ضرب‌وشتم قرار داده بود. همچنین روی بدن قربانی علامتی پنج‌پر حک شده بود؛ موضوعی که در آن زمان در فضای موسوم به «هراس شیطان‌پرستی» در آمریکا توجه زیادی را به خود جلب کرد.
پایک و شیپ پس از بازداشت به قتل اعتراف کردند و هر دو به قتل درجه یک محکوم شدند. با این حال، شیپ در زمان وقوع قتل ۱۷ سال داشت و در نهایت به حبس ابد محکوم شد. فرد نوجوان دیگری که در پرونده حضور داشت نیز پس از همکاری با دادستانی مجازات بسیار سبک‌تری دریافت کرد.
مخالفت با عفو
پایک طی بیش از سه دهه حضور در زندان همچنان در فهرست محکومان به اعدام باقی ماند. وکلای او در درخواست عفو از فرماندار تنسی استدلال کردند که سن پایین او هنگام ارتکاب جرم، سابقه طولانی سوءاستفاده و خشونت در دوران کودکی و مشکلات روانی او باید در تعیین مجازات مورد توجه قرار می‌گرفت.
درخواست عفو ۲۲۶ صفحه‌ای تیم حقوقی پایک شامل جزئیاتی درباره دوران کودکی او بود. وکلایش گفتند او از سال‌های بسیار پایین کودکی با خشونت، بی‌توجهی و سوءاستفاده جنسی روبه‌رو بوده و در ۱۱ و ۱۷ سالگی نیز مورد تجاوز قرار گرفته است. آنها همچنین به تشخیص اختلال دوقطبی و اختلال استرس پس از سانحه در سال‌های بعد اشاره کردند.
تیم حقوقی پایک همچنین استدلال کرد که اطلاعات مربوط به این سابقه در مرحله صدور حکم اعدام به شکل کافی در اختیار هیئت منصفه قرار نگرفته بود. وکلا همچنین به یافته‌های جدید درباره رشد مغز نوجوانان و تفاوت تصمیم‌گیری و کنترل تکانه در اواخر نوجوانی و اوایل بزرگسالی استناد کردند.
با وجود این استدلال‌ها، بیل لی، فرماندار جمهوری‌خواه تنسی، روز دوشنبه درخواست عفو پایک را رد کرد و مسیر اجرای حکم را باز گذاشت.
توقف کوتاه در مسیر اعدام
اما درست حدود یک ساعت پیش از زمان تعیین‌شده برای اجرای حکم، یک دادگاه تجدیدنظر فدرال در حوزه ششم آمریکا اجرای اعدام را موقتاً متوقف کرد. این دادگاه با رأی ۲ قاضی در برابر یک قاضی اعلام کرد که لازم است موضوع ادعاهای پایک درباره سوءاستفاده جنسی و تجاوز در دوران کودکی و نحوه رسیدگی به این ادعاها در روند صدور حکم دوباره بررسی شود.
دادستانی کل تنسی بلافاصله از دیوان عالی آمریکا خواست این توقف را لغو کند. دیوان عالی آمریکا چند ساعت بعد با لغو توقف دادگاه تجدیدنظر، راه را برای اجرای حکم باز کرد. به این ترتیب، مسئولان زندان توانستند اجرای حکم را همان شب آغاز کنند.
جزئیات اعدام
پس از صدور مجوز نهایی، پایک در اتاق اعدام زندان ریوربند روی تخت مخصوص بسته شد. بر اساس گزارش خبرنگاران حاضر به عنوان شاهد، پرده اتاق اعدام حدود ساعت ۷:۲۷ شب به وقت محلی بالا رفت و روند اجرای حکم آغاز شد.
مقام‌های زندان از پنتوباربیتال، دارویی که در پروتکل تزریق کشنده تنسی وجود دارد استفاده کردند. بر اساس اسناد ارائه‌شده از سوی وکلای پایک به دادگاه، دو دوز از این دارو به او تزریق شد. با این حال، برخلاف انتظار مقام‌های زندان، پایک جان خود را از دست نداد.
شاهدان رسانه‌ای گفتند پس از تزریق‌ها صدای نفس کشیدن و خرخر پایک همچنان شنیده می‌شد. در مقطعی نیز او درباره احساس ناراحتی در دست خود از مأموران سؤال کرد. طبق گزارش آسوشیتدپرس، تا حدود ساعت ۸:۲۶ شب دوز دوم دارو نیز تزریق شده بود، اما صدای نفس کشیدن پایک همچنان از پشت پرده شنیده می‌شد.
حدود ساعت ۸:۵۳ شب، میکروفن قطع شد و از شاهدان خواسته شد محل را ترک کنند. پس از آن یک آمبولانس به زندان اعزام شد و پایک برای دریافت مراقبت پزشکی به یک مرکز درمانی خارج از زندان انتقال یافت.
وکلای پایک در جریان این اتفاق یک درخواست اضطراری به دادگاه ارائه کردند و خواستار توقف فوری روند اعدام شدند. آنها در اسناد خود نوشتند که پایک پس از دریافت هر دو دوز دارو همچنان زنده بوده است و خواستار مداخله فوری قضایی شدند.
وضعیت دقیق جسمانی پایک پس از انتقال به بیمارستان در گزارش‌های اولیه مشخص نشده بود. وکلای او اعلام کردند که در ساعات اولیه پس از انتقال، اطلاعات دقیقی درباره وضعیت او در اختیارشان قرار نگرفته است. اداره اصلاح و تربیت تنسی نیز تنها اعلام کرد که پایک به یک مرکز درمانی خارج از زندان منتقل شده است.
زندان تنسی در واکنش به این اتفاق از نحوه عملکرد مأموران دفاع کرد و گفت کارکنان زندان تمام مراحل پروتکل قانونی و مصوب اجرای حکم را رعایت کرده‌اند. این اداره همچنین اعلام کرد ماده شیمیایی مورد استفاده در پروتکل، در گذشته مؤثر بوده و دستورالعمل موجود اجازه انجام اقدامات اضافی فراتر از آنچه در این مورد انجام شد را نمی‌دهد.
با این حال، نحوه پایان یافتن این تلاش برای اجرای حکم پرسش‌های حقوقی و پزشکی مهمی ایجاد کرده است.
طبق گزارش آسوشیتدپرس، پروتکل تنسی پیش‌بینی می‌کند اگر فرد پس از تزریق نخست فوت نکرده باشد، مجموعه دوم سرنگ‌های دارو مورد استفاده قرار گیرد؛ اما مشخص نیست این پروتکل در شرایطی که فرد پس از دریافت دوز دوم همچنان زنده باشد، چه اقدام دیگری را پیش‌بینی می‌کند.
اتفاق بی سابقه
رابین ماهر، مدیر اجرایی مرکز اطلاعات مجازات اعدام در آمریکا، این حادثه را موردی کم‌سابقه توصیف کرده است. به گفته او، در گذشته مواردی وجود داشته که اجرای تزریق کشنده به دلیل پیدا نشدن رگ مناسب یا مشکلات پزشکی متوقف شده است، اما موردی که فرد پس از دریافت داروهای مورد استفاده در اجرای حکم همچنان زنده بماند، در میان موارد شناخته‌شده قبلی سابقه نداشته است.
دومین حادثه مشابه
این دومین بار در سال ۲۰۲۶ است که مقام‌های تنسی در اجرای یک حکم اعدام با مشکل جدی مواجه می‌شوند. در ماه مه، اجرای حکم تونی کاروترز، زندانی محکوم به قتل سه نفر، پس از آنکه مأموران بیش از یک ساعت برای پیدا کردن رگ مناسب و برقراری مسیر تزریق تلاش کردند، متوقف شد.
پس از حادثه مربوط به پایک، فرماندار بیل لی اعلام کرد تمام اعدام‌های باقی‌مانده در تنسی برای سال ۲۰۲۶ متوقف می‌شوند. او همچنین دستور انجام یک بررسی جامع و مستقل توسط طرفی خارج از ساختار اداره زندان را صادر کرد تا مشخص شود در جریان اجرای حکم چه اتفاقی افتاده است.
پرونده پایک علاوه بر مسئله شکست تزریق کشنده، بار دیگر بحث درباره صدور حکم اعدام برای افرادی را مطرح کرده است که جرم خود را در سنین بسیار پایین مرتکب شده‌اند. پایک هنگام قتل ۱۸ سال داشت و در صورت اجرای موفق حکم، نخستین فرد در دوره مدرن اجرای مجازات اعدام در تنسی بود که برای جرمی که در دوران نوجوانی مرتکب شده بود، اعدام می‌شد.
اعدام زنان نیز در آمریکا بسیار کمتر از مردان رخ داده است. بر اساس آمار مرکز اطلاعات مجازات اعدام که رویترز به آن استناد کرده، از زمان ازسرگیری اجرای مجازات اعدام در آمریکا در سال ۱۹۷۶، ۱۸ زن اعدام شده‌اند؛ در همین دوره مجموع اعدام‌ها در کشور به بیش از ۱۶۸۰ مورد رسیده است.
در تنسی نیز اجرای حکم پایک اهمیت تاریخی داشت. اگر حکم مطابق برنامه اجرا می‌شد، او نخستین زنی بود که این ایالت در بیش از ۲۰۰ سال گذشته اعدام کرده است. پیش از این، آخرین اعدام یک زن در تنسی در سال ۱۸۲۰ انجام شده بود.
از سوی دیگر، خانواده کولین اسلِمِر، قربانی پرونده، از اجرای حکم حمایت کرده‌اند. می مارتینز، مادر اسلِمِر، پیش از اجرای برنامه‌ریزی‌شده گفته بود که دهه‌ها منتظر اجرای حکم بوده است. او در گفت‌وگو با آسوشیتدپرس از رنجی که قتل دخترش برای خانواده به همراه داشته سخن گفت و تأکید کرد که یاد دخترش همچنان بخش مهمی از زندگی اوست.
در حال حاضر، پس از شکست تلاش برای اجرای حکم، یکی از پرسش‌های اصلی این است که سرنوشت حقوقی پایک چه خواهد شد و آیا مقام‌های تنسی امکان قانونی تلاش دوباره برای اجرای حکم را خواهند داشت یا خیر. در زمان انتشار گزارش‌های اولیه، پاسخ قطعی به این پرسش ارائه نشده بود و پرونده همچنان تحت بررسی قضایی و اداری قرار داشت.
این حادثه همچنین می‌تواند پیامدهایی فراتر از پرونده پایک داشته باشد؛ زیرا فرماندار تنسی علاوه بر توقف اعدام‌های باقی‌مانده در سال جاری، دستور بررسی مستقل پروتکل اجرای احکام را داده است. نتیجه این بررسی می‌تواند مشخص کند که آیا اشکال در تجهیزات، دارو، دسترسی وریدی، روند پزشکی یا نحوه اجرای دستورالعمل‌ها در این ناکامی نقش داشته است یا خیر.
آمریکا جزء معدود کشورهای غربی است که همچنان در برخی ایالت های آن مجازات اعدام اجرا می شود.
در حال حاضر مجازات اعدام در ۲۷ ایالت آمریکا همچنان در قوانین ایالتی وجود دارد. ۲۳ ایالت دیگر، به‌علاوه واشنگتن دی‌سی، آن را لغو کرده‌اند. با این حال، در برخی از همان ۲۷ ایالت نیز اجرای اعدام عملاً متوقف یا بسیار محدود شده است.
طبق تازه‌ترین گزارش عفو بین‌الملل درباره سال ۲۰۲۵، ۱۱۳ کشور مجازات اعدام را برای همه جرایم به‌طور کامل لغو کرده اند.
همچنین در مجموع ۱۴۵ کشور مجازات اعدام را یا در قانون لغو کرده‌اند یا در عمل کنار گذاشته‌اند.
حدود ۵۰ کشور همچنان مجازات اعدام را در قوانین خود حفظ کرده‌اند اما «حفظ در قانون» الزاماً به معنای اجرای اعدام نیست. در سال ۲۰۲۵ تنها ۱۷ کشور در جهان اجرای حکم اعدام را ثبت کردند. چین بالاترین آمار اعدام جهان را دارد. در میان کشورهای خاورمیانه نیز 3 کشور در رتبه های بالای اعدام جهان هستند.
