تبلیغات تمام عیار رستوران‌ها برای حرام‌گوشت‌ها

تبلیغات تمام عیار رستوران‌ها برای حرام‌گوشت‌ها
13
0
6.2K
1405/08/26 - 19:32
2K
1405/08/26 - 19:32

مهر/ لابستر و خرچنگ و هشت‌پا حرام‌گوشتی که حالا در منوی رستوران‌ها وجود دارد و در شبکه‌های اجتماعی تبلیغ می‌شود اما مسئولیت نظارت بر عرضه آن‌ها همچنان مبهم است.

چند سال پیش، در یکی از سریال‌های شبکه خانگی، صحنه‌ای از یک قرار عاشقانه در رستوران لاکچری به تصویر کشیده شد؛ جایی که دختر و پسر جوانی روبه‌روی یکدیگر نشسته‌اند و مشغول انتخاب غذا از منوی رستوران هستند. هرکدام غذای موردعلاقه خود را سفارش می‌دهند، اما وقتی گارسون غذا را برای سرو سر میز آنها می‌برد، نام «لابستر» را به اشتباه «لاوستر» تلفظ می‌کند، پسر جوان با تمسخر به او واکنش نشان می‌دهد و همین اشتباه لفظی به بحث و مشاجره کشانده می‌شود. شاید آن روز این سکانس از سریال صرفاً موقعیتی طنزآمیز برای پیشبرد داستان به نظر می‌رسید، اما یک نکته در دل همین سکانس قابل توجه بود که غذای دریایی لابستر، با هر نام و تلفظی، از قبل به منوی برخی رستوران‌ها و کافه‌ها راه پیدا کرده بود.

حالا چند سال از آن سریال گذشته و ماجرا شکل دیگری به خود گرفته است. دیگر صحبت از حضور کم‌سروصدا و دور از چشم عموم این غذاها در منوی برخی رستوران‌ها نیست؛ خرچنگ، لابستر، هشت‌پا و کالاماری حالا به سوژه تبلیغات غذایی پرزرق‌وبرق صفحات مجازی رستوران‌های لاکچری و کافه‌ها تبدیل شده‌اند. ویدئوهای حرفه‌ای از مراحل طبخ و سرو، تصاویر اشتهابرانگیز و معرفی مستقیم این غذاها به مخاطبان، نشان می‌دهد که عرضه آن‌ها از فضای محدود سفارش و مصرف چراغ خاموش فراتر رفته و به تبلیغی علنی برای جذب مشتری تبدیل شده است؛ اتفاقی که برای همه این مسئله را ایجاد کرده و وقتی مصرف گوشت این آبزیان از نظر احکام شرعی حرام است، چه نهادی بر عرضه و تبلیغ عمومی آن‌ها نظارت می‌کند و چرا با وجود آشکار بودن این فعالیت‌ها، هنوز پاسخ روشنی از دستگاه‌های مسئول و نظارتی شنیده نمی‌شود!

از منوی پنهانی تا تبلیغات پرزرق‌وبرق

کافی است صفحات مجازی برخی رستوران‌های دریایی را مرور کنید؛ بشقاب‌های بزرگ لابستر و خرچنگ، تصاویر ساندویچ‌های متنوع هشت‌پای آماده‌شده و ویدئوهای طبخ کالاماری، بخشی از محتوایی است که برای معرفی منوی رستوران‌ها منتشر می‌شود. در این تبلیغات، نحوه چیدمان غذا، مراحل پخت و حتی شیوه سرو آن به شکلی نمایش داده می‌شود که مخاطب را به سفارش ترغیب کند. این رستوران‌ها با استفاده از ظرفیت شبکه‌های اجتماعی برای دیده شدن، یا تبلیغات به بلاگرها محصولات خود را به مخاطبان گسترده معرفی می‌کنند و عملاً برای افزایش تقاضا بازارسازی می‌کنند. همین تغییر شیوه عرضه از پنهانی و چراغ خاموش تا تبلیغات بی‌پرده در شبکه‌های اجتماعی، مسئله را از محدوده آشپزخانه رستوران‌ها گسترده‌تر کرده و این روزها ضرورت نظارت بر فعالیت تبلیغاتی آن‌ها را نیز مطرح کرده است.

صرف دریایی بودن، مجوز حلال بودن نیست!

با توجه به اینکه در احکام فقهی، حلال بودن آبزیان به‌صرف زندگی در دریا تعیین نمی‌شود. بر اساس فتاوای مراجع تقلید، خوردن ماهی‌های دارای پولک و میگو مجاز است، اما آبزیانی مانند خرچنگ، لابستر، هشت‌پا و ماهی مرکب در شمار خوراکی‌های حرام قرار دارند. کالاماری نیز که از گوشت ماهی مرکب تهیه می‌شود، مشمول همین حکم است. به این ترتیب، بخشی از غذاهایی که با نام محصولات دریایی در منوی برخی رستوران‌ها عرضه می‌شوند، از نظر احکام شرعی در گروه آبزیان حرام‌گوشت قرار می‌گیرند.

برخوردهای مقطعی؛ مسئله‌ای که همچنان تکرار می‌شود

البته سرو غذاهای دریایی حرام‌گوشت در رستوران‌های تهران موضوع تازه‌ای نیست. در مردادماه سال ۱۳۹۸، یک رستوران دریایی در شمال تهران به دلیل عرضه خرچنگ، هشت‌پا، صدف و فیله کوسه پلمب شد. حتی در جریان این پرونده، حدود ۳۰۰ کیلوگرم از این آبزیان کشف و معدوم شد. این سابقه نشان می‌دهد که امکان شناسایی و برخورد با واحدهای عرضه‌کننده وجود دارد؛ با این حال، استمرار تبلیغات و معرفی این غذاها در صفحات مجازی نشان می‌دهد که انگار مسئله همچنان نیازمند پیگیری جدی است. اکنون اطلاعات مربوط به نوع محصولات عرضه‌شده، علاوه بر بازرسی‌های حضوری، در دسترس عموم قرار دارد و صفحات رسمی رستوران‌ها می‌توانند سرنخ‌های مشخصی برای بررسی فعالیت آن‌ها باشند.

تبلیغات علنی، نظارت نامرئی!

وقتی یک رستوران نام یک غذای مشخص را در منوی خود می‌آورد، مراحل تهیه آن را به تصویر می‌کشد، توسط بلاگرها تبلیغ آن را انجام می‌دهد و مخاطبان را به سفارش دعوت می‌کند، انتظار می‌رود این اطلاعات دست‌کم زمینه بررسی و بازرسی را فراهم کند. روشن است که یک تصویر به‌تنهایی برای اثبات تخلف کافی نیست و احراز موضوع به بررسی نوع محصول، منشأ تأمین و عرضه واقعی آن نیاز دارد؛ اما آیا همین تبلیغات عمومی نباید نقطه آغاز پیگیری دستگاه‌های مسئول قرار گیرد! با بررسی‌هایی که نگارنده انجام داد گویی مسئولیت نظارت بر این چرخه میان چند دستگاه تقسیم شده است. سازمان دامپزشکی در حوزه نظارت بر فرآورده‌های خام دامی و آبزیان نقش دارد و نهادهای صنفی و دستگاه‌های متولی تبلیغات نیز در محدوده وظایف خود مسئولیت‌هایی دارند. با این حال، آنچه برای افکار عمومی روشن نیست، سازوکار هماهنگ این دستگاه‌ها برای شناسایی و برخورد با موارد احتمالی تخلف است.

سوالاتی که خیلی از مخاطبان در کامنت همین صفحات مجازی رستوران‌ها که چنین خوراکی‌هایی را تبلیغ کرده‌اند، داشته‌اند این‌گونه بود که آیا صفحات مجازی رستوران‌های عرضه‌کننده این محصولات رصد می‌شوند؟ آیا اتحادیه‌های صنفی در جریان نوع غذاهای ارائه‌شده در واحدهای تحت پوشش خود قرار دارند؟ در صورت مشاهده تبلیغات آشکار، کدام دستگاه موظف به بررسی و ارجاع موضوع به بازرسان است؟ و اگر عرضه این محصولات در بازرسی‌ها اثبات شود، چه برخوردی با واحد صنفی صورت می‌گیرد؟ مگر اینگونه نیست که بازرسان بهداشت و سلامت حتی برای دکورهای آشپزخانه رستوران‌ها و کافه‌ها نظارت‌های سفت و سخت و سنگین اعمال می‌کنند پس چرا در مورد نوع طبخ غذایی که در آن آماده‌سازی می‌شود و به دست مردم می‌رسد هیچ‌گونه نظارتی وجود ندارد.

توپ در زمین کدام نهاد است؟

البته خالی از لطف نیست به این مسئله اشاره کنیم که نبود یک نهاد نظارتی که پاسخگو باشد و درباره مسئولیت نظارت حرف بزند در اینجا کاملا حس می‌شود. چون نمی‌توان پذیرفت که یک واحد صنفی به‌صورت عمومی برای عرضه محصولی تبلیغ کند، اما هنگام مطالبه پاسخ، مسئولیت میان دستگاه‌های مختلف دست‌به‌دست شود. اگر عرضه این محصولات مغایر ضوابط است، باید مشخص شود کدام مرجع مسئولیت به شناسایی و برخورد با واحدهای متخلف را دارد و اگر تبلیغات آن‌ها نیز مشمول محدودیت‌های قانونی می‌شود، مسئولیت جلوگیری از انتشار آن بر عهده کدام دستگاه خواهد بود. از سوی دیگر، نمی‌توان صرفاً با صدور اطلاعیه یا تأکید بر انجام بازرسی‌های موردی، از کنار مسئله عبور کرد. آنچه ضرورت دارد، نظارت مستمر، تعیین دقیق مسئولیت‌ها و اعلام نتایج اقدامات انجام‌شده است؛ به‌ویژه در شرایطی که تبلیغات این رستوران‌ها دیگر پنهانی نیست و در معرض دید عموم قرار دارد. چون عرضه این غذاها در رستوران‌ها، فقط به تنوع منو و سلیقه مشتریان مربوط نمی‌شود؛ موضوعی است که پای احکام شرعی و ضوابط فعالیت واحدهای صنفی را هم به میان می‌آورد. در شرایطی که تبلیغ و معرفی این محصولات در صفحات مجازی به‌راحتی قابل مشاهده است، انتظار می‌رود دستگاه‌های مسئول نیز وظایف خود را به‌روشنی مشخص کنند. آنچه اهمیت دارد روشن شدن تکلیف رستوران‌ها و نظارت مشخص بر آن چیزی است که در منوی غذایی آن‌ها به مشتریان عرضه می‌شود.

🔹"آخرین خبر" در روبیکا
🔹"آخرین خبر" در ایتا
🔹"آخرین خبر" در بله

ویدیو های برگزیده