وال استریت ژورنال: آیا تنگه هرمز به‌طور کامل بسته است؟

اکو ايران

بروزرسانی 1405/03/10 - 10:45

وال استریت ژورنال: آیا تنگه هرمز به‌طور کامل بسته است؟

اکو ایران/ متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

نشریه وال استریت ژورنال در گزارشی می‌نویسد: عبور کشتی‌ها از تنگه، آزمونی برای توان ایران در اعمال فشار بر بازارهای انرژی و همچنین سنجشی از اهرم تهران در میز مذاکره است.

تنگه هرمز هنوز باز نشده است، اما به لطف برخی مالکان جسور کشتی‌ها که بعضی از آن‌ها با همکاری ارتش آمریکا عمل می‌کنند، این آبراه کاملاً بسته هم نیست. در هفته‌های اخیر، گروه‌هایی از کشتی‌ها، از جمله برخی از بزرگ‌ترین نفتکش‌های جهان که حامل نفت و گاز طبیعی مایع (LNG) بوده‌اند، از این گذرگاه خطرناک عبور کرده‌اند و به این ترتیب دریچه کوچکی برای تنفس اقتصاد جهانی ایجاد کرده‌اند.

برخی از این کشتی‌ها به‌اصطلاح در حالت «تاریک» (Dark) حرکت می‌کنند؛ اصطلاحی در صنعت کشتیرانی که به خاموش کردن چراغ‌ها و غیرفعال کردن سامانه‌های موقعیت‌یاب خودکار موسوم به AIS (سامانه شناسایی خودکار) اشاره دارد؛ سامانه‌ای که به جلوگیری از برخورد کشتی‌ها کمک می‌کند. خاموش کردن این سیستم باعث می‌شود کشتی‌ها از نظر الکترونیکی کمتر قابل شناسایی باشند و در نتیجه کمتر در معرض حملات ایران قرار گیرند.

عبور سالم کشتی‌ها از تنگه، آزمونی برای سنجش میزان تسلط ایران بر بازارهای جهانی انرژی و همچنین میزان نفوذ و اهرم تهران در مذاکرات با آمریکا است؛ مذاکراتی که در آن موضوع آزادی کشتیرانی همچنان یکی از اصلی‌ترین نقاط اختلاف به شمار می‌رود.

تعداد محدودی از عبورها از بخشی از خلیج فارس انجام می‌شود که آمریکا در اوایل این ماه در چارچوب عملیات کوتاه‌مدت «پروژه آزادی» پاک‌سازی کرده بود. این عملیات که شامل اسکورت دریایی و هوایی آمریکا بود، پس از آن متوقف شد که ایران حملات خود به کشتی‌ها را آغاز کرد و عربستان سعودی نیز دسترسی آمریکا به پایگاه‌ها و حریم هوایی خود را محدود ساخت. اگرچه «پروژه آزادی» دوام چندانی نداشت، اما یک مسیر نسبتاً امن در خلیج فارس بر جای گذاشت. نیروهای آمریکایی در هفته‌های پیش از آغاز عملیات، با استفاده از ربات‌های زیرآبی این مسیر را از مین‌های دریایی پاک‌سازی کرده بودند.

اوایل این هفته یک نفتکش عظیم یونانی که دو میلیون بشکه نفت خام حمل می‌کرد، هنگام عبور از آبراه در نزدیکی سواحل عمان با آمریکا در ارتباط بود. این کشتی از اوایل ماه مارس در خلیج فارس گرفتار شده بود و اکنون برای تحویل محموله خود راهی هند شده است.

بر اساس داده‌های شرکت کپلر، بیشتر عبورهای این ماه یا از مسیر تعیین‌شده توسط ایران و در امتداد سواحل شمالی تنگه انجام شده‌اند یا در حالت «تاریک» صورت گرفته‌اند و در نتیجه ردیابی آن‌ها دشوار بوده است. تنها تعداد محدودی از کشتی‌ها از مسیر تعیین‌شده توسط آمریکا در امتداد سواحل عمان استفاده کرده‌اند. میشل باکمن، تحلیلگر اطلاعات دریایی در شرکت ویندوارد، گفت: «همه منتظرند یک پنجره کوچک باز شود تا بتوانند کشتی‌هایشان را خارج کنند.»

مخاطرات تلاش پنهانی برای گذر از تنگه
بااین‌حال، تعداد اندک کشتی‌هایی که روزانه موفق به عبور می‌شوند، در مقایسه با دوران پیش از جنگ بسیار ناچیز است. پیش از آغاز درگیری‌ها، روزانه بیش از ۱۰۰ کشتی از این مسیر عبور می‌کردند. علاوه بر این، هر زمان درگیری‌های جدیدی رخ داده است، ترافیک دریایی تقریباً متوقف شده است؛ از جمله دو بار در همین هفته که آمریکا و ایران در نزدیکی تنگه درگیر شدند.

به گفته الساندرو جلی، کارگزار نفتکش در شرکت بی‌آر‌اس شیپ‌بروکرز، صدها کشتی که در خلیج فارس گرفتار شده‌اند انگیزه مالی بسیار قوی برای خروج دارند. تحلیلگران دریایی می‌گویند نگه داشتن یک نفتکش عظیم در حالت توقف روزانه بین ۱۰ تا ۱۵ هزار دلار هزینه سوخت و خدمه به همراه دارد. هزینه‌های بیمه نیز به‌شدت افزایش یافته و خدمه به دلیل «فوق‌العاده جنگ» دو برابر حقوق دریافت می‌کنند.

اما حرکت بدون AIS خطرات خاص خود را دارد. دریانوردان می‌گویند در این حالت کشتی‌ها نمی‌توانند یکدیگر را روی سامانه‌های الکترونیکی ببینند یا موقعیت خود را روی نقشه‌های دیجیتال مشخص کنند و مجبورند برای ناوبری صرفاً به رادار متکی باشند؛ ابزاری قابل اعتماد که البته به اپراتوری باتجربه نیاز دارد.

افسر هدایت‌کننده کشتی همچنین باید بتواند رفتار و نیت سایر شناورها را پیش‌بینی کند. افزون بر این، رادار نام کشتی‌های دیگر را نمایش نمی‌دهد و همین امر ارتباط، هماهنگی و مانور برای جلوگیری از برخورد را دشوار می‌سازد.

برخی شرکت‌های بیمه همچنان حاضرند کشتی‌هایی را که دو تا سه ساعت در حالت تاریک حرکت می‌کنند بیمه کنند.

کارگزاران بیمه می‌گویند دیدگاه شرکت‌های مختلف نسبت به این خطرات متفاوت است. برخی بیمه‌گران در صورت همراهی کشتی با اسکورت نظامی حق بیمه بیشتری مطالبه می‌کنند، زیرا معتقدند این موضوع کشتی را به هدفی جذاب‌تر تبدیل می‌کند. در مقابل، برخی دیگر حق بیمه کمتری دریافت می‌کنند، چون اسکورت نظامی را عاملی برای افزایش حفاظت در برابر حملات می‌دانند.

نگاه دولت آمریکا به این خطرات در شرایط برنامه ۴۰ میلیارد دلاری بیمه اتکایی آن منعکس شده است. این برنامه حمایتی فدرال که با مشارکت شرکت‌های بیمه آمریکایی به رهبری چاب طراحی شده، در اوایل ماه مارس توسط ترامپ اعلام شد تا به بازگشایی این آبراه حیاتی کمک کند؛ اما تاکنون مورد استفاده قرار نگرفته است.