برگزیده

چرخش تازه ترامپ مذاکرات را به بن بست می‌کشاند؟

اکو ايران

بروزرسانی 1405/03/10 - 16:05

چرخش تازه ترامپ مذاکرات را به بن بست می‌کشاند؟

اکو ایران/ متن پیش رو در اکو ایران منتشر شده و بازنشرش در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

رئیس‌جمهور ایالات متحده خواهان چندین اصلاحیه در پیش‌نویس توافق پایان جنگ شده است.

شرایط سخت‌تر
به نوشته نیویورک‌تایمز، دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور ایالات متحده، شرایط سخت‌تری را برای چارچوب صلح به ایران ارسال کرده است. به گفته سه مقام آگاه، شرایط چارچوب احتمالی برای توافق برای پایان دادن به جنگ در ایران را سخت‌تر کرده و این تغییرات پیشنهادی را برای بررسی به کشور ارسال کرده است.هنوز مشخص نیست چه تغییراتی در متن توافق ایجاد شده است.

دو مقام آگاه به نیویورک‌تایمز گفتند، ترامپ نگران بخش‌هایی از توافق احتمالی است که شامل آزادسازی دارایی‌های مسدود شده برای ایرانیان می‌شود. او به شدت از رئیس‌جمهور پیشین آمریکا، باراک اوباما، به خاطر انجام این کار بر اساس توافق برجام 2015، انتقاد کرده است. یکی از این مقامات گفت، ترامپ همچنین از مدت زمانی که طول کشیده تا ایران به پیشنهادات ایالات متحده پاسخ دهد، ناامید شده است. این پیشنهادات با مشارکت میانجی‌ها، از جمله از پاکستان، تدوین شده است. این مقام افزود که تغییرات ترامپ - یک پیشنهاد جدید و سخت‌تر - به طور بالقوه با هدف سرعت بخشیدن به روند با اعمال فشار بر ایران برای پذیرش چارچوبی که قبلاً برای تأیید به تهران ارسال شده بود، انجام شده است. به ادعای این روزنامه، به دلیل ساختار پیچیده تصمیم‌گیری در تهران هرگونه تغییر در سند، که به عنوان یادداشت تفاهم شناخته می‌شود، می‌تواند به معنای تأخیرهای بیشتر باشد.

ترامپ جمعه گذشته به مدت دو ساعت در اتاق وضعیت با دستیاران ارشد خود برای بحث در مورد پایان جنگ ملاقات کرد، اما این جلسه بدون اعلام هیچ نتیجه‌ای پایان یافت. چارچوب تفاهم موجود عملاً به کمپین نظامی ایالات متحده و اسرائیل علیه ایران در ازای لغو محاصره تنگه هرمز پایان می‌دهد. برخی از حساس‌ترین مسائل، مانند آینده برنامه هسته‌ای ایران، به دورهای بعدی مذاکرات موکول شد.

بندهای هسته‌ای محکم‌تر
باراک راوید، گزارش‌گر آکسیوس هم به نقل از دو مقام آگاه تائید کرده ترامپ خواهان چندین اصلاحیه در توافقی شده که نمایندگانش روز جمعه در جلسه اتاق وضعیت آن را بررسی کرده‌اند. به گفته دو مقام آمریکایی، ترامپ خواهان انعقاد این توافق است و انتظار دارد به زودی آن را نهایی کند، اما مشتاق است چندین نکته مهم - به ویژه در مورد مواد هسته‌ای ایران - را تقویت کند. درخواست ترامپ دور دیگری از بحث و جدل بین طرفین را آغاز کرده است که می‌تواند چند روز طول بکشد.

مقامات ایرانی هم به رسانه‌ها گفته‌اند آنها نیز متن نهایی را تأیید نکرده‌اند، اگرچه دو مقام آمریکایی اوایل هفته ادعا کردند که تهران آماده امضای این توافق است و همه چیز به ترامپ بستگی دارد. به گفته این دو منبع آگاه، ترامپ از تیم خود خواسته تا در پیش‌نویس مربوط به بندهای مربوط به برنامه هسته‌ای ایران تغییراتی ایجاد کنند.

در شکل فعلی، این تفاهم‌نامه شامل تعهد ایران برای عدم پیگیری سلاح هسته‌ای است، اما هیچ امتیاز خاصی فراتر از آن ارائه نشده است. در این تفاهم‌نامه آمده که یک بازه زمانی ۶۰ روزه برای مذاکره در مورد تعهدات هسته‌ای ایران و کاهش تحریم‌ها از سوی ایالات متحده وجود خواهد داشت و اولین مسائل مطرح شده در پرونده، نحوه دفع ذخایر اورانیوم غنی‌شده ایران و محدود کردن غنی‌سازی بیشتر است. یک مقام ارشد دولت با اشاره به اورانیوم غنی‌شده گفت: «جزئیات بیشتر در مورد نحوه دریافت مواد توسط ایالات متحده و زمان‌بندی آن است».

یک منبع دیگر هم به راوید گفته که ترامپ هم‌چنین می‌خواهد برخی از عبارات مربوط به بازگشایی تنگه هرمز را اصلاح کند. به گفته این مقام آمریکایی به ترامپ گفته شده که حدود سه روز طول می‌کشد تا ایرانی‌ها پاسخی دهند. این مقام گفت: «توافق حاصل خواهد شد. خواهیم دید که چقدر نزدیک است. ما حاضریم صبر کنیم تا رئیس‌جمهور به خواسته‌اش برسد. ممکن است یک هفته طول بکشد. ممکن است کمتر باشد. ممکن است بیشتر باشد. امیدواریم در پایان هفته چیزی به دست آوریم».

پارادوکس مرغ و تخم‌مرغ؛ تا زمانی که درباره همه چیز توافق نشود، درباره هیچ چیز توافق نشده
در این شرایط، در حالی که هم‌چنان ابهام‌هایی درباره‌ی پیش‌نویس نهایی توافق وجود دارد، منابع ایرانی هشدار می‌دهند که نباید بیش از حد به این روند ظاهراً رو به جلو دل بست و تأکید می‌کنند که این فرایند همچنان شکننده است و در هر مرحله‌ای می‌تواند معکوس شود. یک مقام ارشد ایرانی در گفت‌وگو با علی هاشم، گزارش‌گر امواج مدیا، با ابراز نارضایتی از تغییر مداوم خواسته‌ها از سوی دولت ترامپ، اظهار داشت «در تعامل با تیمی که هیچ چارچوب حرفه‌ای یا اخلاقی ثابتی ندارد، رفتارهایش دمدمی‌مزاجانه است و مدام مطالبات خود را تغییر می‌دهد، نمی‌توان هیچ چیز را نهایی‌شده تلقی کرد».

این منبع افزود که اکنون یک اصل بر تمامی تفاهم‌های در حال شکل‌گیری بین ایران و آمریکا حاکم است: «تا زمانی که درباره همه چیز توافق نشود، درباره هیچ چیز توافق نشده است». به گفته‌ی او، احتمال کارشکنی از سوی بازیگران اخلال‌گر همچنان واقعی است و نمی‌توان بازنگری‌های راهبردی از سوی هر یک از طرفین را هم‌زمان با پیشرفت روند دیپلماتیک منتفی دانست. تهران و واشنگتن پیش از این نیز بیش از یک بار تا آستانه‌ی دستیابی به توافق پیش رفته‌اند، اما هر بار توافقی که ظاهراً در دسترس به نظر می‌رسید، در آخرین لحظات فروپاشیده است.

با این حال، تأخیر در پاسخ ایران تنها ناشی از تدابیر پیچیده امنیتی در ساختار تصمیم‌گیری نیست، بلکه به گفته یک منبع ارشد سیاسی در تهران، «اظهارات منفی اخیر دونالد ترامپ علیه نه فقط ایران، بلکه همچنین عمان نیز روند کار را بیش از پیش کند کرده است. این منبع همچنین تأکید کرد که حملات آمریکا به اهدافی در نزدیکی بندرعباس طی روزهای اخیر نیز تأثیر منفی مضاعفی بر این روند گذاشته است. یک منبع امنیتی منطقه‌ای در گفتگو با امواج.‌میدیا، با ابراز نارضایتی از آنچه برخی ممکن است «پارادوکس مرغ و تخم‌مرغ» توصیف کنند، اظهار داشت که تشدید لحن و عملیات نظامی آمریکا «به دلیل تأخیر در تصمیم‌گیری‌ها» بوده است.این منبع در توضیح افزود که هرچه این روند بیشتر به درازا بکشد، فرصت برای اقدام بازیگران اخلال‌گر و برهم‌زنندگان روند دیپلماتیک نیز بیشتر خواهد شد.

در چنین شرایطی، دونالد ترامپ در ۸ خرداد/ ۲۹ مه نوشت که محاصره بنادر ایران از سوی آمریکا، در کنار دیگر عناصر یک چارچوب در حال شکل‌گیری، لغو خواهد شد. به گفته‌ی یک منبع دیپلماتیک آگاه در تهران، اشاره صریح به موضوع محاصره دریایی صرفاً یک جمله گذرا یا کم‌اهمیت نبود. بلکه پایان دادن به این محاصره نخستین شرطی بود که پیش از ورود به مراحل بعدی تفاهم، بر سر آن توافق شده بود. این منبع افزود که طرف ایرانی بر اعلام رسمی و علنی این موضوع از سوی آمریکا از همان ابتدا به‌عنوان اقدامی برای اعتمادسازی اصرار داشت. در حالی که ترامپ ظاهراً این مسئله را موضوعی فرعی تلقی می‌کرد، تهران آن را پیش‌شرطی اساسی برای ورود به موضوعات حساس‌تر و اختلاف‌برانگیزتر می‌دانست.