روابط هند و عربستان به ضرر ایران توسعه خواهد یافت؟

نارندرا مودي، نخست وزير هند براي گفت ‌وگو با مقامات عربستان سعودي در زمينه ‌هاي متعدد، امروز، شنبه به عربستان سعودي سفر کرد. در همين رابطه، پايگاه اينترنتي «The Wire» تحليلي بر سفر نخست وزير هند به عربستان و لزوم رعايت توازن در روابط دهلي با رياض و تهران نوشته است. در اين مطلب، به روابط هند با عربستان، در کنار روابط اين کشور با ايران اشاره شده است. اين مقاله با يک پرسش مهم و اساسي آغاز مي شود و آن اين است که معناي سفر نارندرا مودي نخست وزير هند به عربستان چيست؟ به عقيده تحليلگر اين سايت، اين ديدار مي تواند نشانه اي از يک تغيير استراتژي در رفتار سياسي هند در خاورميانه باشد. سفر نارندرا مودي به عربستان را مي توان هم راستا با ديگر ديدارهاي مقامات سياسي هند از ديگر کشورهاي حاشيه خليج فارس و در راستاي ارتقاي جايگاه سياسي هند در خاورميانه دانست. اين ديدار سياسي نشان از آن دارد که مقامات سياسي هند، در حال تقويت جايگاه خود در خاورميانه هستند و تلاش دارند با همه کشورهاي منطقه از سر دوستي درآيند؛ اما از آن سو، ايران به دليل درگيري با کشورهاي مصر و ترکيه و رژيم اسرائيل در مناسبات منطقه اي با هند جايگاه لازم را نيافته است. اين يادداشت اضافه مي کند که سفر غير منتظره و غافلگير کننده نارندرا مودي به عربستان در حالي رخ داد که مودي پيش از اين نيز در قالب سفري با مقامات سياسي رژيم اسرائيل ديدار کرد و علاوه بر آن، به نظر مي رسد براي سال آتي در تقويم سياسي هند و ايران، برنامه اي براي ديدار سياسي مقامات تدارک ديده نشده است. اين يادداشت در بخش ديگري با اشاره به تاريخچه سال هاي اخير روابط سياسي ايران و هند، تأکيد مي کند که روابط هند و ايران نياز به توجه بيشتري دارد. از زمان به قدرت رسيدن نارندرا مودي روابط ايران و هند به نوعي در تلاطم بوده و در حالي که محمد جواد ظريف نخست وزير ايران در ماه اوت سال 2015 به هند سفر کرد و اميدهايي براي گسترش تعاملات بين دو کشور ايجاد شد، اختلافات ميان ايران و هند در مورد ميدان گازي «فرزاد» باعث ايجاد چالش در روابط دو کشور گشت اين موضوع باعث شد تا سفرهاي متعددي از سوي مقامات ارشد سياسي هند نظير اس جايشانکار (مقام ارشد وزارت خارجه هند)، نيتين گادکاري (وزير کشتيراني هند) و سوشما سواراج (وزير امور خارجه هند) به ايران صورت بگيرد. اين يادداشت ادامه مي دهد، عدم همکاري ميان ايران و هند و غفلت هند از جايگاه ايران مي تواند هزينه هاي هند را در تأمين انرژي افزايش دهد و سفرهاي متعدد مقامات سياسي هند در سال گذشته ميلادي نشان از نگراني هاي هند در تأمين انرژي و توجه به همين موضوع داشت. علاوه بر دغدغه هند در تأمين انرژي، زمينه ديگر همکاري ميان ايران و هند، بحث در مورد توسعه منطقه آزاد چابهار بود که محمد جواد ظريف، وزير امور خارجه ايران در سفري به هند، اين در خواست را از مقامات سياسي هند اعلام کرد. همکاري هاي ايران و هند با سفر وزير حمل و نقل هند به ايران در ماه مي 2015 به ايران جدي تر شد و در اين سفر يک يادداشت تفاهم 85 ميليون دلاري در رابطه با منطقه آزاد چابهار به تصويب رسيد. ديدارهاي رئيس جمهور ايران، حسن روحاني و نارندرا مودي درسپتامبر 2014 و ژوئيه 2015 در حاشيه اجلاس سازمان همکاري شانگهاي نيز نشان از تلاش دو طرف براي تقويت مناسبات سياسي و اقتصادي داشت. با اين حال، در ادامه همکاري هاي هند با ايران در راستاي تفاهم صورت گرفته، آنچنان که انتظار مي رفت عملي نشد و ايران در اين مسير تلاش کرد با ترغيب سرمايه گذاران چيني براي سرمايه گذاري، هند را زير فشار قرار دهد. هرچند يک غفلت اساسي در سياست هاي مودي در رابطه با ايران وجود دارد، واقعيت آن است که دولت قبلي هند به رهبري مانموهان سينگ نيز توجه زيادي به ايران نداشت. با وجود اين، مي توان گفت دولت قبلي هند به رغم فشارهاي آمريکا روابط بهتري با ايران داشت و همين موضوع سبب شد، در 2012 سينگ به تهران سفر کند و در اجلاس جنبش عدم تعهد حاضر شود. اين يادداشت در ادامه ضمن هشدار به مقامات سياسي هند نسبت به بي توجهي به جايگاه سياسي ايران در منطقه اضافه مي کند، در حالي که بي تفاوتي هند نسبت به ايران مي تواند بخشي از سياست هاي منطقه اي هند باشد، اين موضوع همچنين نشانه اي از علايق جديد هند در ايجاد پيمان هاي سياسي، اقتصادي و امنيتي با کشورهاي حاشيه خليج فارس نظير قطر و عربستان سعودي دارد. در اين ميان، از جمله انگيزه هاي دهلي نو در جريان سفر مودي به عربستان را مي توان تلاش براي تقويت روابط با عربستان سعودي، تقويت امنيت داخلي هند، همکاري هاي ضد تروريستي، جلوگيري از پيوستن هندي ها به صفوف نظامي داعش و کمک رياض به دهلي نو در آزاد کردن گروگان هاي هندي گرفته شده توسط داعش جست و جو کرد. اين سفر نبايد مقامات سياسي هند را از يک واقعيت غافل کند که گسترش رقابت عربستان و ايران و وخامت اوضاع امنيتي در خاورميانه، سياست هاي هند در غرب آسيا را به چالش خواهد کشيد. تحليلگر اين سايت در پايان نتيجه گيري مي کند که شرايطي نظير اينکه ايران بهترين راه براي اتصال هند به آسياي مرکزي و اروپاست و از سوي ديگر مي تواند از بلندپروازي هاي پروژه چين در ايجاد يک کمربند مواصلاتي حياتي جلوگيري کند، نياز روزافزون هند به توجه به ايران را نمايان مي کند و در اين ميان، هند بايد در رابطه با ايران و عربستان به نوعي سياست ايجاد تعادل و موازنه را در پيش بگيرد. به نظر مي رسد، مقامات سياسي هند دغدغه هايي نظير پيوندهاي استراتژيک ميان عربستان و پاکستان را که در منطقه منافع آنها را به خطر مي اندازد و موضوعاتي نظير بحران يمن، پديده داعش و خريد انرژي از عربستان را در اين سفر در دستور کار خود داشته باشند. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد