المانیتور: چرا گولنیست ها با ایران دشمنی دارند؟

فتح الله گولن از ايران ستيزي به عنوان ابزاري براي تضعيف اردوغان و ايجاد روابط حسنه با آمريکا استفاده مي کند. سرنخ ها درباره اينکه چه کسي پشت کودتا در ترکيه بوده به طور فزاينده اي به فتح الله گولن، واعظ روحاني مورد حمايت آمريکا و حاميان او ختم مي شود. با اين حال تا زماني که موضع ضد ايراني اين جنبش مورد توجه قرار نگيرد اين تصوير همچنان مبهم باقي خواهد ماند. از آنجايي که فتح الله گولن به طور سنتي اسلام شيعي را يک تهديد مي داند، رويکرد ضد ايراني او پيش از همه و در درجه نخست ريشه در نگاه ايدئولوژيک او دارد. گولن در سال 1997 در مصاحبه اي با يني يوزيل به وضوح به اين گرايش خود اشاره کرد. او در اين مصاحبه از "صدور يک درک (به گفته او) متعصبانه و فرقه اي از دين به نام انقلاب اسلامي" انتقاد کرده و ايرانيان را به فرقه گرايي متهم کرده است. گولن همچنين با اشاره به رقابت تاريخي ايران و ترکيه از "توسعه طلبي پارسي در منطقه" به عنوان خطري جدي ياد کرده است. واقعيت اين است که گولنيست ها در تمام اين سال ها از ايران هراسي به عنوان ابزاري براي مقابله و کشمکش با حزب حاکم عدالت و توسعه (AKP) استفاده کرده اند. هاکان فيدان، رييس اطلاعات ترکيه، يکي از نزديکان مورد اعتماد رجب طيب اردوغان، رييس جمهوري ترکيه، در جريان گفت و گوهاي صلح با شبه نظاميان کرد پ ک ک در راس حملات جنبش گولن قرار داشت. گولن پ ک ک را يک تهديدي ماهوي براي جنبش خود مي بيند؛ به ويژه در مناطق کردنشين جنوب شرق ترکيه. بنا براين مي شود گفت که اولين برخورد ميان گولن و اردوغان، شايد کاملا غيرمنتظره، فوريه 2012 بر سر مساله کردها رخ داد. داستان از اين قرار بود که در پي نخستين دور از مذاکرات سازمان اطلاعات ترکيه و پ ک ک در سال هاي 2009-2008 که سرانجام به مذاکرات صلحي ختم شد که اکنون شکست خورده، فيدان براي ارائه توضيحات درباره اين مذاکراتي که مخالفان آن را "مذاکرات اسلو" مي خواندند براي شهادت به دادگاه فرا خوانده شد. فيدان به توصيه اردوغان تصميم گرفت که شهادت ندهد، چرا که اردوغان اعتقاد داشت بخشي از دستگاه قضايي و دادستاني با گولنيست ها در ارتباط هستند. اين باور چندان هم بيراه نبود چرا که چندي بعد دادستان اين پرونده به دليل مظنون بودن به ارتباط با گولونيست ها از ترکيه فرار کرد. از اين زمان به بعد، رسانه هاي وابسته به گولن آشکارا انتقاد از ايران را آغاز کردند. اين انتقادها شامل برخي اتهام زني ها به تهران نيز مي شد: از جمله حمايت تهران از پ ک ک. اين اتهام زني ها تا جايي پيش رفت که سفراي ايران در آنکارا نامه اي اعتراضي را به روزنامه زمان نوشتند. همچنين مطبوعات مرتبط با گولن به طور گسترده مقاله اي از روزنامه واشنگتن پست مربوط به سال 2013 را منتشر کردند که در آن ادعا شده بود هاکان فيدان اسامي 10 تن از ايرنياني که با سازمان اطلاعات اسراييل (موساد) همکاري مي کنند در اختيار تهران قرار داده است. فيدان همچنين به ارتباط با يک گروه مخفي مرتبط با ايران به نام "سلام توحيد" متهم شد. گفته مي شد که حاميان گولن از سال 2010 تا 2014 تحقيقاتي را با محوريت ارتباط ايران با اين گروه شبه نظامي فعال در دهه 1990 آغاز کرده بودند. در سال 2014 بود که يک دادستان ترکيه اي دستور بازداشت افرادي که در اين تحقيقات دست داشتند را به اتهام شنود غيرقانوني صادر کرد. ماموران پليس مرتبط با گولن متهم شدند که در جريان اين تحقيقات بيش از 2500 نوار صوتي حاوي مکالمات اعضاي انجمن هاي شيعه ترکيه، روزنامه نگاران، وزرا، وزارت اطلاعات و حتي اردوغان را جمع آوري کرده اند. در کيفرخواست دادستان که اوايل سال جاري ميلادي تکميل شد به دخالت روساي پليس، دادستان ها و قضات در اين مساله اشاره شده و از اين اقدامات به عنوان "توطئه" نام برد. بعدها اعلام شد که هدف اين توطئه نه فقط فرايند صلح با کردها بلکه ابتکار مبادله سوخت هسته اي 2010 با ايران بوده که به طور مشترک توسط رجب طيب اردوغان و لولا داسيلوا، رييس جمهوري برزيل، دنبال مي شد. همچنين بعدها گزارش هاي زيادي از تلاش ديپلمات هاي وابسته به جنبش گولن براي تخريب روابط آنکارا ـ تهران منتشر شد. همچنين گولنيست هاي سني کاملا سيستماتيک از ايران به عنوان سپري براي تلاش هاي خود به منظور تعامل با بدعت هاي مطرح شده توسط جامعه علوي استفاده کرده اند. بيشتر ناظران زماني که دولت ترکيه دستور تعطيلي 13 انجمن علوي را صادر کرد شگفت زده شدند. با اين حال بنا بر اعلام علي کنعان اوغلو، نماينده سابق حامي کردها و بنياد علوي، اين انجمن ها در واقع نهادهاي مرتبط با گولن بودند. کنعان اوغلو به المانيتور گفته که اين انجمن ها براي همکاري با حزب عدالت و توسعه تامين مالي مي شدند و هدفشان جذب علوي ها براي مقابله با ايران بوده است. با اين حال بايرام سينکايا از دانشگاه ييلدريم بياتزي مخالف اين ايده است که نهادهاي علوي براي مقابله با نفوذ ايران تشکيل شده اند. او به المانيتور مي گويد که جنبش گولن به نام مقابله با نفوذ ايران در ميان علويان در واقع نفوذ خود را در ميان علويان توسعه مي داد. و در نهايت اينکه، گولن با استفاده از احساسات ضد ايراني در ايالات متحده و اسراييل و ايستادن در کنار سياست هاي واشنگتن و تل آويو در برابر ايران، تبعيد خودخواسته خود را در پنسلوانياي امريکا طولاني تر کرده است. در واقع گولن علاوه بر هدف قرار دادن ايران به عنوان ابزاري براي تضعيف اردوغان، از اين مساله به عنوان راهي براي ايجاد روابط حسنه با ايالات متحده استفاده مي کند. به نظر مي رسد که گولنيست ها نقش محوري در به زمين زدن رضا ضراب، تاجر ايراني ـ ترکيه اي داشتند، کسي که اکنون به اتهامات مختلفي از جمله دور زدن تحريم ها عليه ايران در ايالات متحده در بازداشت است. دسامبر 2013 بود که پليس و دادستان ها ترکيه اي مرتبط با جنبش گولن اتهاماتي را عليه رضا ضراب و سه وزير دولت اردوغان مطرح کردند. اين اتهامات حول نقش ضراب در دور زدن تحريم ها عليه ايران در موضوع پرداخت پول واردات گاز طبيعي ايران از طريق تحويل فيزيکي طلا بود. اين جنجال در نهايت با دخالت اردوغان پايان يافت اما در نهايت سه تن از وزراي دولت استعفا دادند. با توجه به تشديد تنش هاي ميان ترکيه و ايالات متحده بر سر استرداد فتح الله گولن، به ويژه پس از سازش اخير در روابط آنکارا ـ مسکو، واشنگتن نياز دارد که مسير آينده ترکيه را در نظر بگيرد. به اين ترتيب ممکن است که سرنوشت فتح الله گولن در نهايت روابط آينده ترکيه، ايالات متحده و ايران را تحت تاثير قرار دهد. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد