نسل سوم شبکه های ماهواره ای فارسی زبان، نسل دوم را کنار زد

تابناک/ متن پيش رو در تابناک منتشر شده و انتشار آن به معني تاييد تمام يا بخشي از آن نيست نسل دوم شبکه هاي ماهواره اي فارسي زبان در شرايطي نقش خود را از دست مي دهد که به نظر مي رسد نسل سوم شبکه هاي ماهواره اي فارسي زبان توانستند سهم مخاطبان اين شبکه ها را بربايند و اين پيام پررنگ شود که شبکه هاي فارسي زبان فاقد مخاطب ثابت و وفادار هستند و با توليد محتواي با کيفيت به سرعت مي توان از صحنه خارج شان کرد.  شبکه هاي ماهواره اي فارسي زبان نخستين بار با شبکه هاي لس آنجلسي نمود پيدا کرد که عمدتاً به پخش ويديوکليپ هاي خواننده هاي لس آنجلسي و فيلم فارسي ها مي پرداختند و بهترين برنامه هايشان گفت و گو با خوانندگان لس آنجلسي و هنرپيشه هاي پيش از انقلاب بود. اين شبکه ها عمر نسبتاً طولاني داشتند و مخاطب محدودي را نيز جذب کرده بودند اما محتوايشان آنقدر تکراري و محدود بود که توان بالايي براي جذب مخاطب حتي در قشري که علاقمند با چنين محتوايي بود، نداشتند. نسل دوم شبکه هاي ماهواره اي فارسي زبان، شبکه هايي بودند که با عقبه مالي برخي کشورهاي منطقه اقدام به خريد فيلم، سريال و موسيقي و عرضه براي مخاطب ايراني کردند. شبکه «فارسي وان» در ميان اين شبکه ها بيشترين محتوا را عرضه کرد و تعدادي نيز برنامه توليدي پخش کرد که پرخرج ترين آنها توسط سينا ولي الله مدير اين شبکه در قالب يک تاک شو توليد و عرضه مي شد. فارسي وان به واسطه سريال هايي که مبنايشان مشروعيت بخشيدن به خيانت بود، با واکنش هاي تندي در ايران مواجه شد و کمپين هاي متعددي براي تحريم اين شبکه راه افتاد، با اين حال آنچه اين شبکه را زمين گير کرد، اتفاق ديگري بود. نسل سوم شبکه هاي ماهواره اي فارسي زبان با محتواي سرگرمي ظهور کرده بودند که شبکه هاي «من و تو» و «جم» از جمله آنها بودند؛ شبکه هايي که توليدات بيشتري داشتند و عمدتاً متکي بر دوبله و زيرنويس اداره نمي شدند. اين شبکه ها به سرعت توانستند نسل اول شبکه هاي ماهواره اي فارسي زبان را در معرض انقراض قرار دهند و نسل دوم را بسيار ضعيف کنند. بدين ترتيب در نهايت بازار محدودي که براي اين شبکه ها وجود داشت، از «فارسي وان» نيز گرفته شد. در نهايت سينا ولي الله که از مجريان سابق صدا و سيما بود، به عتوان يکي از مديران ارشد شبکه فارسي وان، از تعطيلي اين شبکه ماهواره اي خبر داد و در اين زمينه حتي هشتگي نيز به راه انداختند که مردم خاطرات شان را درباره اين شبکه با هم در ميان بگذارند! تجربه شکست فارسي وان در حالي رقم مي خورد که برخي عوامل سابق نسل سوم شبکه هاي ماهواره هاي فارسي زبان به ويژه شبکه هاي ماهواره اي «جم» از بحران مالي در اين شبکه نيز سخن به ميان آورده اند. روندي که در يک دهه اخير رخ داده نشان مي دهد نمي توان نسل سوم شبکه هاي ماهواره اي را نيز بادوام تلقي کرد و عمده اين شبکه ها به وابستگي مالي و عدم استقلال اقتصادي، به محض تضعيف تامين مالي رو به افول مي گذارند و همان طيف از تماشاگراني که جذب کرده اند را نيز از دست خواهند داد. با اين حال آنچه از تضعيف عقبه مالي به اين شبکه ها ضربه بيشتري مي زند، ارائه يک محتواي جذاب تر در شبکه هاي نوظهور است؛ اتفاقي که براي فارسي وان رخ داد و اين شبکه نتوانست برابر رقبايش دوام بياورد. در واقع مخاطبان اين شبکه ها معمولاً مخاطبان وفاداري نيستند و به سرعت سراغ انتخاب هاي تازه و رايگان مي روند. شبکه هاي فارسي زان «جم» در ماه هاي اخير تلاش کرده با فروش اشتراک اينترنتي به شماري از مخاطبانش امکان دسترسي به محتواهايي که تاکنون پخش کرده را بدهد اما عمده مخاطبان اين شبکه حاضر به پرداخت يک دلار نيز نشده اند و از اين سرويس استقبال نشده است. بستري که اين شبکه ها در اختياز دارند، به همان اندازه که از بيرون براي برخي پرقدرت به نظر مي رسد، به شدت از درون سست است و نمي توان نگاه بلندمدتي به دوام شان داشت. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد