نگاهی به انواع مالچ پاشی در ایران

عصر ايران/ متن پيش رو در عصر ايران منتشر شده و انتشار آن به معناي تاييد تمام يا بخشي از آن نيست کانون هاي گرد و غبار به علت تخريب محيط زيست و فرسايش خاک به وجود آمده اند و گرد و غبار ناشي از آنها بر سلامت و اقتصاد تاثير مخرب بر جاي مي گذارد. براي مقابله با فرسايش خاک از پوشش هايي استفاده مي شود که مالچ(Mulch ) نام دارد و دو روش کلي طبيعي(استفاده از لاشه برگ ها و خاک اره) و مصنوعي(مالچ نفتي و مالچ معدني) به کار گرفته شده است. در سال هاي اخير و با کمک فناوري هاي نوين، مالچ بيولوژيک ابداع شده است و در ايران يکي از مالچ هاي بيولوژيکي که توليد شده در سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي وابسته به وزارت علوم بوده است. گفت و گوي پيش روي "عصر ايران" با دکتر مهران کياني راد عضو هيات علمي پژوهشکده بيوتکنولوژي سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي و مجري طرح توليد مالچ هاي بيولوژيک انجام شده است. کياني راد، دوره ليسانس خود را از دانشگاه شهيد چمران اهواز در رشته مهندسي علوم خاک و فوق ليسانس و دکتراي خود را در رشته بيوتکنولوژي خاک در دانشگاه تهران گذرانده است. کياني راد معتقد است که مالچ بيولوژيک بايد به همراه کشت گياه انجام شود تا موثر واقع شود. *اخيرا نکاتي را درباره توليد و استفاده مالچ بيولوژيک مطرح کرده ايد ولي در ابتدا لطف مي کنيد بگوييد مالچ نفتي چه خصوصيات و چه ضررهايي دارد اگر در طبيعت استفاده شود؟ -مالچ نفتي، يکي از فرآورده هاي نفتي است و حدود 50 سال است که مالچ نفتي مورد استفاده قرار گرفته است. از نقاط مثبت مالچ نفتي اين است که کارايي بسيار بالايي دارد و مي تواند دوام داشته باشد. با توجه به اين که کشورمان منبع اصلي نفت را دارد توليد مالچ نفتي مي تواند ارزان تر تمام شود. در گذشته توليد مالچ خيلي ارزان بود. در زماني که مشکل تحريم نفتي و مشکلات فرآورده هاي نفتي را داشتيم پالايشگاه ها به سمتي رفتند که مالچ نفتي توليد نکنند. چون قيمت آن ارزان بود، محصولات ديگر نفتي مثل قير را توليد کردند که ارزش افزوده بسياري براي پالايشگاه ها داشت. *هزينه استفاده از مالچ چقدر است؟ -پالايشگاه ها به دنبال اين بودند که قيمت مالچ را بالا ببرند. البته وقتي قيمت مالچ بالا برود صرفه اقتصادي براي مصرف ندارد که بخواهد در مقياس هر هکتار 30 ميليون تومان هزينه مالچ شود. مالچ نفتي، از ضايعات دور ريز تهيه مي شود. در فرآيندي که در پالايشگاه انجام مي شود آن ضايعات را به مالچ تبديل مي کنند. در گذشته خيلي ارزان بود و هزينه مواد مالچ نفتي و حمل آن شايد کمتر از 4 ميليون تومان بود. يکي از مشکلات مالچ نفتي اين است که ترکيبات فرّار توليد مي کنند و اين ترکيبات فرّار اکثرا ترکيبات گوگردي و آروماتيکي هستند که اينها براي مردم آن منطقه مي توانند مشکل بو و حتي مشکلات تنفسي ايجاد کنند. اما اين که مالچ، اثرات ديگري مثل سرطان داشته باشد بايد ارزيابي شود. اجراي مالچ پاشي نفتي، سخت است. به خاطر اين که بايد حرارت بالايي و بيش از 60 درجه داده شود و اين براي کارگراني که بخواهند در آنجا کار کنند مشکل و سخت است. اين جزو اشکالات مالچ پاشي است. از لحاظ کارايي، کارايي بسيار بالايي دارد. يکي از مشکلات ديگر آن، اين است که چون رنگ سياه دارد و اين رنگ سياه، گرماي زيادي را به خودش جذب مي کند و اين موضوع باعث مي شود روي آن سطحي که مالچ پاشيده شده، دما خيلي بالا برود و اين وضع براي شرايط بيولوژيک خاک و موجوداتي که در آنجا باشند، ممکن است تاثيرات نامطلوبي داشته باشد. مشکلات زيست محيطي مالچ نفتي مشخص و قطعي است. چون يک ترکيب نفتي و فرّار است. *قبل از انقلاب براي مقابله با کانون هاي گرد و غبار همکاري هايي در خصوص مالچ پاشي بين ايران و عراق و عربستان وجود داشته است. -در زمان قبل از انقلاب اين کار اجرا مي شد. صدام هم در عراق اين کار را مي کرد و عربستان هم همين طور. کانون هاي گرد و غبار مالچ پاشي مي شد و به همين دليل ما مشکل گرد و غبار نداشتيم. *در چه سال هايي اين مالچ پاشي ها انجام مي شد؟ -اوج اين کارها در سال 1340 شمسي بوده است. *تکنولوژي آن چطور است؟ -تکنولوژي مالچ را در پالايشگاه ها داريم. به خاطر تحريم هاي نفتي و قيمت پايين نفت، پالايشگاه ها اعلام آمادگي کردند که مالچ توليد کنند. *ماشين آلاتي که مالچ نفتي را با آنها روي شن و خاک و تپه ها مي پاشند از چه کشوري وارد شده است؟ -آن ماشين آلات را از خارج از کشور وارد کرده اند. الان من دقيقا حضور ذهن ندارم. چون کار ما در اين زمينه نبوده است ولي مشعلي زير دستگاه پاشنده قرار مي دهند و حرارت را اعمال مي کنند که داغ شود ولي چون خيلي سنگين است و جا به جايي آن دستگاه ها، روي ماسه ها بسيار سخت است، يک لودر بزرگ آن را مي کشد. زير آن حالت اسکي مانند دارد مثل کساني که اسکي بازي مي کنند. به اين صورت آن دستگاه را جا به جا مي کنند. لودر در ماسه ها بکسباد نمي کند. البته دستگاهي ساخته شد که مثل تانک به جاي چرخ، شني دارد و نياز به لودر هم نباشد. اين دستگاه به سازمان جنگل ها فروخته شده ولي از آن استفاده نشده است. *در مقطعي که در رشته خاک شناسي تحصيل کرده ايد روش مالچ پاشي را بررسي کرده يا از مناطق مالچ پاشي شده بازديد کرديد؟ -من اتفاقا در خوزستان درس خوانده ام. ليسانس را در دانشگاه شهيد چمران اهواز و در زمان جنگ گرفته ام. يکي از استادان من، کارش اصلا در همين زمينه بود. مناطقي را که در خوزستان مالچ پاشي شده بود رفتيم و ديديم. *چه وضعيتي در مناطقي که مالچ پاشي شده بود وجود داشت؟ -مالچ نفتي، تاثيرش مثبت است و مي ماند. *وقتي مالچ پاشي انجام مي شود ديگر هيچ گياهي و حتي گياهاني که در مناطق بياباني و شوره زار رشد مي کند، نمي تواند رشد کند؟ -اول اين که مالچ نفتي را مي پاشند و بعد جاهايي را که مي خواهند گياه بکارند، گود مي کنند و جايي که مالچ پاشي شده را تخليه مي کنند و بعد آنجا را نهال مي کارند. اما مالچ اگر روي سطح خاک پاشيده شده باشد کل پوشش گياهي روي سطح خاک را از بين مي برد. *مالچ بعد از چند سال از بين مي رود؟ -مالچ نفتي بعد از 4 يا 5 سال تجزيه مي شود. اما سرعت تجزيه مالچ هاي ديگر، خيلي بيشتر است. *چه مالچ هايي را در نظر داريد؟ -مالچ شيميايي مثل پليمري و مالچ بيولوژيک. مالچ هاي پليمري عمرشان بين يک تا دو سال است. مالچ هاي بيولوژيک که من کار کرده ام عمرشان کمتر از يک سال است. به همين دليلي، مالچ بيولوژيک را بايد با تلفيق مالچ هاي شيميايي که دوستدار طبيعت هستند به کار برد که از کارايي هر دو، خوب استفاده شود. مالچ معدني هم داريم. اما مشکلات مالچ معدني اين است که يک لايه نفوذ ناپذير روي سطح خاک ايجاد مي کند که شرايط اکوسيستم خاک را خراب مي کند. *ايراد گرفته بودند به مالچ معدني. -بله. مالچ معدني، انواع مختلفي دارد. برخي از مالچ هاي معدني، از شورابه هاي کوير استفاده مي کردند که شوري بسيار بالايي داشت و اصلا براي پوشش گياهي بسيار خطرناک است. ما در اين زمينه توصيه هايي ارائه کرديم. من در مجموعه خودمان، يک آزمايشگاه ارزيابي مالچ ها را راه اندازي کرده ام که از طرف معاونت علمي و فناوري رياست جمهوري، تامين اعتبار شده. الان اين آزمايشگاه، جزو آزمايشگاه هاي مرجع محسوب مي شود. هر مالچي که در کشور توليد مي شود نقاط ضعف و قوت آن را بررسي مي کنيم و بعد پيشنهاد مي دهيم که کيفيت مالچ را به چه صورت ارتقا بدهند. *مالچ معدني چه تغييري در خصوصيات خاک ايجاد مي کند؟ -دو نوع مالچ معدني داريم. يک نوع آن مالچ هايي است که از نمک درست شده که آن را از شورابه هاي کوير تهيه مي کنند. اين نمک را در آب حل مي کنند و روي سطح خاک پاشيده مي شود. اما شوري بسيار بالاي آن اجازه رشد و نموّ گياه را نمي دهد. اما مالچ هاي سيماني هم داريم. اينها يک لايه نفوذ ناپذير روي سطح خاک ايجاد مي کنند که اين لايه نفوذ ناپذير، شرايط را براي رويش گياه، مختل مي کند. در حالي که خاک بايد تنفس هوازي داشته باشد. يعني جريان هوا ايجاد شود مثل خاک هاي معمولي. دي اکسيد کربن و اکسيژن بايد بتواند به عمق خاک نفوذ کند. اشکال اين مالچ ها اين است که نمي گذارند اين اتفاق رخ بدهد. *مالچ هاي نمک در صورتي که باد بوزد توفان نمک راه نمي اندازند؟ -آن نوع مالچ به شدت خاک را شور مي کند. جزو استانداردهاي ما نيست و ما توصيه نمي کنيم. اين نوع مالچ ها اينقدر محکم هستند که جا به جايي اتفاق نمي افتد. چون در آب حل مي شود و در عمق خاک نفوذ مي کند و بسيار محکم مي شود. مگر اين که جايي شکسته شود و با اين شکستگي آن موضوع رخ بدهد. مشکل اصلي مالچ نمکي اين است که نمي گذارند رويش گياه اتفاق بيفتد. ما اصلا مالچ پاشي را به تنهايي قبول نداريم و توصيه نمي کنيم که مالچ به تنهايي استفاده شود. مالچ بايد همراه با پوشش گياهي ايجاد شود. چون در نهايت مالچ از بين مي رود و بايد پوشش گياهي را ايجاد کرد. هدف اصلي هم همين است که ما مالچ را مي پاشيم که گياه استقرار پيدا کند. هر موقع گياه استقرار پيدا کرد، مالچ هم بعد از يک سال يا دو سال يا سه سال فرسايش پيدا کند و از بين برود، ديگر ما فرسايش خاک نداريم که بخواهد براي ما مشکلاتي را ايجاد کند. * مالچ نفتي در چه مناطقي مي تواند پاشيده شود و آيا نزديک روستاها و شهرها هم امکان پاشيدن و استفاده آن وجود دارد؟ -ما معمولا براي مناطق اطراف روستاها يا مسير کارخانجات يا مسير چراي دام، از مالچ نفتي استفاده نمي کنيم و استفاده از آن توصيه نمي شود. به خاطر اين که بوي نامطبوعي دارد. *آخرين باري که از مالچ نفتي در ايران استفاده شده چه زماني بوده است؟ -فکر مي کنم قرارگاه خاتم الانبيا، يکي دو سال قبل مالچ پاشي انجام داده است. شايد هم جديدا در خوزستان از مالچ استفاده کرده باشد ولي من خبر ندارم. *آقاي دکتر کياني راد شما از چه سالي در زمينه توليد مالچ پاشي بيولوژيک فعاليت کرده ايد؟ -من حدود 5 سال است که در زمينه مالچ بيولوژيک کار کرده ام. ضمن اين که روي توليد مالچ هاي مختلف کار کرديم که منشاء آن بيولوژيک است، تلفيق مالچ هاي بيولوژيک و مالچ هاي شيميايي دوستدار طبعيت را اجرا کرديم که بتوانيم کارايي هر دو مالچ را بهتر کنيم. ضمن اين که من يک آزمايشگاه مرجع در سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي ايران وابسته به وزارت علوم راه اندازي کردم که هر کس در کشور بخواهد کيفيت مالچ خود را ارتقا بدهد ما کمکش مي کنيم. *اين که خودتان هم توليد کننده مالچ هستيد و هم مالچ هاي ديگران را ارزيابي مي کنيد... -ما توليد کننده نيستيم. ما دانش فني را توليد مي کنيم و به بخش هاي خصوصي واگذار مي کنيم. طبق قانون چون سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي نمي تواند در قراردادهاي پيمانکاري و درآمدزا وارد شود در نتيجه نمي تواند وارد اين نوع پروژه ها شود. بنابراين دانش فني را به هر شرکتي منتقل مي کند و آن شرکت مي رود مجوزهايش را مي گيرد. ما بيش تر سعي مي کنيم به عنوان يک نهاد نظارتي عمل کنيم. ما خودمان مستقيما وارد نمي شويم مگر اين که در جاهايي از ما بخواهند به عنوان مشاور، به آنها کمک کنيم. *اين مالچ بيولوژيک چگونه است و چه اجزايي دارد؟ -مالچ بيولوژيک، مدل هاي مختلفي دارد. برخي از آنها روي سطح خاک پوشش داده مي شوند مثل کمپوست و مثل ضايعات کشاورزي. چون منشاء اينها از گياه است، روي سطح خاک مي مانند و لايه پوشش حفاظتي روي سطح خاک ايجاد مي کنند. اين نوع مالچ هاي بيولوژيک را روي خاک هايي استفاده مي کنند که مشکلات ريزگرد و بادهاي شديد را ندارند. شهرداري ها و جاهايي که شدت باد زياد نيست که اينها را جا به جا کند از اين نوع مالچ ها استفاده مي کنند. در آمريکا بيش تر از اين نوع مالچ ها توصيه مي شود و هر سال با اين ضايعات کشاورزي مالچ پاشي مي کنند. با اين نوع مالچ، يک لايه حفاظتي روي سطح خاک ايجاد کرده اند که اصلا خاک فرسوده نمي شود که بخواهد در اثر توفان جا به جا شود. يک نوع مالچ بيولوژيک ديگر هم هست که از پسماند کارخانجات استفاده مي شود مثل پسماند کارخانجات الکل سازي. اينها هم ضايعات هستند که مشکلات خاص خودشان را دارند. يک مالچ ديگر، بيوسيمنت است يعني از سيمان بيولوژيکي. باکتري هايي هستند که با استفاده از اوره و آنزيمي که دارند کربنات کلسيمي را که در خاک هست به شکلي در مي آورند که کريستال ايجاد مي شود و آن کريستال باعث سيماني شدن خاک مي شود. *پسماند کارخانجات الکل سازي در مالچ پاشي چه مشکلي ايجاد مي کند؟ -پسماند کارخانجات الکل سازي يا «ويناس»، کارايي بسيار پاييني دارد و ما در آزمايشگاه، آن را ارزيابي کرديم. دوم اين که ترکيباتي در زميان فرآيند توليد ويناس به وجود مي آيد که جلوي جوانه زدن بعضي گياهان را مي گيرد. ويناس از نظر زيست محيطي، مشکل دارد. متاسفانه خيلي ها تبليغ مي کنند که در خوزستان، از اين نوع مواد بپاشند ولي هيچ کارايي ندارد. ما در آزمايشگاه انجام داده و آزمون کرده ايم و بلافاصله هم شسته مي شود. *مالچ که شما توليد کرده ايد چگونه است؟ -مالچ ما بيوپليمري است يعني بعضي از ميکروب ها و بعضي از گياهان. *اين نوع چهارم مالچ بيولوژيک است؟ -بله. اينها پليمر توليد مي کنند. پليمرهايي هستند که در صنايع غذايي و دارويي يا در صنعت نفت استفاده مي کنيم. منشاء آنها يا ميکروب است يا منشاء آنها گياه است. آنها را به فرمولاسيوني مي رسانيم و مواد نگهدارنده خاصي به آنها اضافه مي شود و آنها را تقويت مي کند. تجربه نشان داده است در جايي که مي خواهيم پوشش گياهي خوبي ايجاد کنيم مالچ ما بهتر است. من در اروميه و در طبس، اين را در سطح بسيار وسيع عملياتي کردم و نتيجه خوبي هم گرفتم. *مالچ بيوپليمري مثل مالچ نفتي پاشيده مي شود؟ -بله. با آب قاطي مي شود و پاشيده مي شود. *هزينه و قيمت تمام شده آن چقدر است؟ -بستگي دارد به تپه و به پاششي که انجام مي شود و به شرايط زمين ولي همراه با کاشت گياه حدود 14 تا 15 ميليون تومان تمام مي شود و اگر نهال وجود داشته باشد و فقط از مالچ بيوپليمري استفاده کنيم هکتاري 6 ميليون تومان هزينه دارد. *مالچ پاشي بيوپليمري تا اين حد نسبت به هزينه مالچ نفتي ارزان تر است؟ -بله. رويکرد ما پوشش گياهي است و تثبيت خاک نيست. بيش تر کمک به اين است که آب در خاک حفظ شود و گياه بتواند ريشه بدهد و خودش را به نقاط پاييني برساند که رطوبت را بگيرد. به همين دليل ما به آن سمت مي رويم. *شرکت هاي ديگر توليداتي داشته اند. آقاي شيرالي مجري طرح ريزگردها در اسفند 93 در چهاردهمين نمايشگاه بين المللي محيط زيست گفته است يک شرکت ايراني که نماينده انحصاري شرکتي سوئيسي در ايران است مالچ بيولوژيک توليد کرده و گفته است محصول اين شرکت از دانشگاه تهران گواهينامه دريافت کرده است. -تعداد اين شرکت ها زياد است و 60 شرکت وجود دارد. اينها مالچ بيوپليمري است. البته اين گواهي دانشگاه تهران، اعتبار ندارد. چون مرجع تاييد کننده مالچ ها، موسسه تحقيقات جنگل ها و مراتع کشور(وابسته به وزارت جهاد کشارزي) و ما(سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي) هستيم. هر چيزي که ما تاييد کنيم، ملاک است. الان «کميته بررسي و گواهي تثبيت کننده هاي خاک» که در سازمان محيط زيست تشکيل شده، مرجع تاييد کننده مالچ ها را موسسه تحقيقات جنگل ها و سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي اعلام کرده است. *مالچ بيولوژيکي که شرکت سوئيسي توليد کرده و يک شرکت ايراني نمايندگي انحصاي آن را دارد مالچ اين شرکت را بررسي کرده ايد؟ -مالچ اينها فقط در حد حرف است. در بيرون از مرزهاي ايران، ارزيابي کرده اند و در داخل ايران هم در سطح بسيار کمي، ارزيابي کرده اند. تا اينها مالچ خودشان را براي ما در سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي و همچنين موسسه تحقيقات جنگل ها نفرستند، هيچ قضاوتي در مورد مالچ آنها نمي توانيم داشته باشيم. *در پژوهشگاه پليمر و پتروشيمي وزارت علوم هم پليمري با پايه اکريليکي براي تثبيت پايدار ماسه هاي روان توليد و در کاشان اجرا کرده اند. اين مالچ توليد شده پژوهشگاه چطور است؟ -ما ارزيابي کرديم. ارزيابي ما در مقياس آزمايشگاه است. قرار است که اينها در يک منطقه اجرا کنند و ما نظارت کنيم. اما تعدادي از اين شرکت ها هستند که مالچ هاي توليدي آنها مطلوب است. تا زماني که مالچ خودشان را در خوزستان و جاهاي ديگر عرضه نکنند ما نمي توانيم بگوييم مالچ آنها خوب است يا بد است. *آقاي خليلي استاديار پژوهشگاه پليمر و پتروشيمي گفته است که طرحي يک ساله در تپه هاي شهر کاشان اجرا کرده اند و با اين مالچ بستر رويش گياه فراهم است. -کاشان، ملاک نيست. مالچ آنها را ارزيابي کرده ايم و مالچ خوبي است ولي بايد در چند عرصه بياباني ديگر مثل خوزستان و جاهاي ديگر ارزيابي شود. *در تير ماه 94 اين پژوهشگاه اعلام کرده است که طرح يک ساله را در کاشان انجام داده اند. آيا پيگيري کرده ايد که بعد از طرح کاشان، کار ديگري انجام داده اند يا نه؟ -بله. مالچ آنها در دست من است و روي مالچ آنها داريم کار مي کنيم. قرار است در خوزستان آزمايش کنند. *بعد از استفاده از مالچ بيولوژيکي که شما در سازمان پژوهش هاي علمي و صنعتي توليد کرده ايد گياه ساليکورنيا که يک گياه شورپسند و مقاوم به شوري است مي توانيد بکاريد؟ -بله. يک دانشجو در دانشگاه تربيت مدرس اجرا کرده سات و با ساليکورنيا هم نتيجه گرفته ايم. من راهنماي پايان نامه بودم و آقاي دکتر بهرامي. جواب خيلي خوبي گرفتيم و مي توانيم آن را توسعه بدهيم. *عملا در خوزستان يا جاهاي ديگر امتحان کرده ايد که مي تواند براي مقابله با کانون هاي گرد و غبار موثر باشد؟ - برنامه داريم و براي مالچ پاشي در خوزستان پيشنهاد داده ايم به قرارگاه سازندگي نصر. *گفته ايد که در منطقه تل حميد طبس در مقاس 40 هکتار براي کنترل کانون هاي هاي ريزگردها و تثبيت ماسه هاي روان حاشيه ريل راه آهن و در منطقه جبل کندي در محدوده درياچه اروميه اين طرح را اجرا کرده ايد. - يک گياه ديگر کاشتيم. در اروميه، گياه قره داغ و در طبس، گياه طاغ. گياه قره داغ، مقاوم به خشکي است. گياه تاغ در برابر شوري و گرما مقاوم است. مالچ پاشي به همراه با اين گياهان کاشتيم. *گياه ساليکورنيا که در برابر شوري مقاوم است بايد پس از مالچ پاشي بيولوژيک بکاريد؟ -براي مناطقي که خاک شور هستند، مي شود اين گياه را استفاده کرد. *در خوزستان امکان کاشت گياه ساليکورنيا وجود دارد؟ -بله. در خوزستان هم امکان کشت گياه ساليکورنيا را داريم. ما آمادگي داريم که هر مقدار بخواهند توليد کنيم. *پس در خوزستان کار مالچ پاشي بيولوژيک براي اجرا شروع نشده؟ -يک برنامه هست که قرارگاه نصر، متولي آن است. ما هم پيشنهادهايي داده ايم. اگر تامين اعتبار انجام شود ما آمادگي داريم که اجرا کنيم. *ساليکورنيا يک گونه ايراني دارد که در مناطق شور حاشيه خليج فارس و درياي عمان وجود دارد و يک گونه در آمريکا وجود دارد. شما از گونه آمريکايي مي خواهيد استفاده کنيد يا ايراني؟ -الان يادم نيست. ما گونه اي را استفاده کرديم که مي تواند سطح نمک بسيار بالا را تحمل کند و با حضور مالچ بيولوژيک توانسته است خيلي خوب رشد کند. *برخي فعالان محيط زيست مي گويند افرادي که پروژه هاي مقابله با گرد و غبار را اجرا مي کنند صرفا هدف آنها اين است که پول ها را بگيرند و مصرف کنند. چرا اين تعارض وجود دارد بين فعالان محيط زيست و اجرا کنندگان پروژه هاي مالچ پاشي؟ -من در اين زمينه اظهار نظر نمي کنم. *آيا فعالان محيط زيست هم بايد اقناع شوند نسبت به فعاليت هايي که انجام مي شود مثل مالچ پاشي و همچنين مالچ پاشي بيولوژيک؟ -من متوجه نمي شوم منظورتان چه هست؟ *برخي فعالان محيط زيست مي گويند پروژه هايي مثل مالچ پاشي ها انجام مي شود صرفا براي اين است که بودجه اي بگيرند و خرج کنند و عملا براي رفع کانون هاي گرد و غبار کار موثري انجام نمي شود. -خير. اصلا چنين چيزي نيست. تکنولوژي مالچ در کشور، يک تکنولوژي نو است. بايد در عرصه هايي استفاده شود و عمليات ميداني روي آن انجام شود. ما زماني توانستيم در حوزه مالچ پيشرفت کنيم که در سه يا چهار جا عمليات اجرا کرديم. در کاشان اجرا کرديم جواب نگرفتيم. بعد در جاي ديگر اجرا کرديم و نتيجه نگرفتيم. بعد با اصلاحاتي که انجام داديم در اروميه موفق شديم پوشش گياهي خوبي داشته باشيم. به نظر من، بايد حتما اين بودجه ها باشد تا دوستاني که مي خواهند اين فناوري ها را به دست بياورند ورود پيدا کنند. ممکن است تعدادي از آنها به نتيجه نرسد ولي ارزش آن را دارد که ما به اين تکنولوژي برسيم که مجبور نشويم از خارج از کشور وارد کنيم. *در اروميه مالچ پاشي بيولوژيک انجام داديد؟ -شرکت هاي مختلف حضور داشتند و مالچ هاي شيميايي و پليمري داشتند. ما بيولوژيک بود که پوشش گياهي خيلي خوبي را توانستيم ايجاد کنيم. *پس عملا مالچ پاشي بيولوژيک را اجرا کرده ايد؟ -بله. فقط کارهاي من در آنجا باقي مانده است. مالچ هاي ديگران از بين رفته است. مالچ ما نيز از بين رفت ولي مالچ ما اين فرصت را به گياه داد که خودش را استقرار بدهد. الان شما مي توانيد خيلي خوب پوشش سبز را در منطقه اي که ما کاشته ايم ببينيد. *قرار بوده است که 2 ميليارد تومان بذر ساليکورنيا از آمريکا براي کشت در اطراف درياچه اروميه وارد شود. در اين زمينه اطلاعاتي داريد؟ -در اين زمينه خبر ندارم. متولي آن ما نيستيم و من نمي دانم. *تصورتان اين است که براي عرصه هايي که کانون هاي گرد و غبار هستند مثل خوزستان و اطراف تهران و اصفهان، مالچ پاشي بيولوژيک مي تواند مفيد باشد؟ -اصلا مالچ پاشي به تنهايي معني ندارد. موفقيت در کنترل کانون هاي گرد و غبار، بستگي به چند موضوع دارد. اول يک برنامه طولاني مدت و پايدار بايد وجود داشته باشد. يعني دولتي که مستقر است و دولت هاي بعدي، اين رويّه را با يک برنامه منسجم ادامه بدهند. دوم اين که از تخصص هاي غير کشاورزي از قبيل علوم مهندسي و دانش هاي ديگر و تخصص هاي بين رشته اي استفاده شود براي اين که اين مشکلات را برطرف کرد. سوم اين که منابع آب بايد به شکلي حفظ شود که بتواند پوشش گياهي را حفاظت و حمايت کند. مالچ هايي در چارچوب استانداردهايي که ما تعريف کرده ايم و مناسب است بايد همراه با بادشکن و همراه با پوشش هاي گياهي مستمر و مداوم و مهمتر از همه حفاظت استفاده شود. در ضمن بهتر است از لبه کوير شروع کرد و از جايي شروع کرد که هنوز کانون گرد و غبار شديد نيست و به تدريج پيشروي کرد تا به جايي برسيم که عمق کانون گرد و غبار است. *مالچ بيولوژيک چقدر رطوبت را حفظ مي کند؟ -مي تواند تا حدود 50 درصد رطوبت را حفظ کند و کيفيت خاک را ارتقا مي دهد و کيفيت خاک را مطلوب مي کند. *در خارج از کشور چه نهاد يا سازماني بايد تاييد مالچ بيولوژيک را تاييد کند؟ -سازمان غذا و کشاورزي ملل متحد يا فائو(FAO)بايد تاييد کند. يک جاي ديگر هم انجمن حفاظت خاک آمريکا. *شما قصد نداريد اين مالچ بيولوژيک را براي تاييد و ثبت اختراع ببريد؟ -قصد دارم ولي حوصله اين کار را ندارم. بهتر است که بيايند در داخل کشور از محصول ما استفاده کنند. *با توجه به اين که هنوز تاييديه جهاني را ندارد بدون تاييد نهادهاي معتبر جهاني اگر مالچ بيولوژيک استفاده شود احيانا مشکلي پيش نمي آيد؟ -هيچ ربطي ندارد. اگر فردي تاييديه مالچ توليدي کشورهاي ديگر را در خارج از کشور گرفته باشد بدون اجازه ما نمي تواند در ايران از آن مالچ استفاده کند. ما حتي تاييديه مرجع جهاني را قبول نداريم. بايد در ايران و طبق استانداردهاي خودمان، مورد تاييد قرار بگيرد. حتي اگر مالچي تاييديه از آلمان گرفته باشد ارزيابي محيطي زيستي را خودمان در ايران انجام مي دهيم. ما بايد دوباره آن را تاييد کنيم. چون معلوم نيست چه اتفاقي مي خواهد رخ بدهد. * نياز هست که محصول خودتان را به موسسات بين المللي در خارج از کشور بدهيد که تاييد کنند؟ -بله. اگر نياز داشته باشيم اين کار را انجام مي دهيم. *ولي هنوز نداده ايد که مالچ توليدي خودتان را تاييد کنند. -نمي خواهيم اين کاررا انجام بدهم. چون نياز ندارم اين کار را انجام بدهم. *کشورهاي ديگر در زمينه توليد مالچ بيولوژيک چه کارهايي انجام داده اند؟ -خيلي کم کار کرده اند. بيش تر مالچ هاي گياهي استفاده مي کنند. *در بيابان هايي که حتي در آمريکا وجود دارد چگونه با کانون هاي احتمالي گرد و غبار احتمالي مقابله مي کنند؟ -باکتري هايي هست که پليمر توليد مي کنند و آنها را با هواپيما مي پاشند. در آمريکا اين کار را انجام مي دهند. *آن مالچ چه خاصيت هايي دارد؟ -آن مالچ هم کار مالچ ما را انجام مي دهد. ما توليد کننده مالچ نيستيم. ما به بحث توليد ورود نمي کنيم. از توليد کنندگان مالچ حمايت مي کنيم که بتوانيم کيفيت مالچ آنها را در کشور ارتقا بدهيم. *در مورد گياه ساليکورنيا که خاصيت ضد شوري دارد ترجيح شما اين است که گونه بومي آن در ايران تکثير پيدا کند يا از آمريکا وارد شود؟ -هر گونه به رطوبت هاي مختلف حساس هستند. گونه اي که خودش را با شرايط اروميه تطبيق بدهد براي اروميه توصيه مي شود. يا براي خوزستان، گونه هايي که با شرايط آب و هوايي خوزستان تطبيق پيدا مي کند بايد استفاده شود. *واردات ساليکورنيا از آمريکا را توصيه مي کنيد يا نه؟ - ما محدوديت توليد بذر ساليکورنيا را داريم. اگر آن گياه بتواند با شرايط خاک هاي کشورمان تطبيق پيدا کند واردات آن هيچ ايرادي ندارد. ما خيلي از بذرها را از کشورهاي ديگر وارد مي کنيم. *گفته شده که گونه ساليکورنياي نوع آمريکايي در خاک هاي ايران حالت تهاجمي دارد. -ساليکورنيا حالت تهاجمي ندارد. *چون گونه غير بومي است حالت تهاجمي نسبت به گياهان بومي ايران مي تواند داشته باشد. -اولا در سازمان جنگل ها و مراتع کشور (وابسته به سازمان محيط زيست) مجموعه اي وجود دارد که اين موضوعات را بررسي مي کنند تا ببينند حالت تهاجمي دارد يا ندارد. اگر گياهي حالت تهاجمي داشته باشد استفاده نمي کنند. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد