شرق/ متن پيش رو در شرق منتشر شده و انتشار آن به معني تاييد تمام يا بخشي از آن نيست.
معاون حقوقي قوه قضائيه گفته است تحصيل در خارج از کشور حق مسلم همه است اما نبايد فرزندان سران مملکت در خارج باشند که اگر اينچنين شد، والدين آنها بايد استعفا دهند. حجتالاسلام محمد مصدق که در همايش نقش حقوقدانان و وکلاي دادگستري در گام دوم انقلاب در همدان صحبت ميکرد، کارگزاران نظام را در سه قوه مجريه، مقننه و قضائيه به عنوان پرچمداران براي عموم مردم اعلام کرده و افزوده است: چرا بايد فرزندان سران مملکت در خارج از کشور مشغول به تحصيل باشند و مردم عادي توان انجام چنين اموري را نداشته باشند؟ اگر شرايط تحصيل و زندگي در خارج از کشور بهتر است، بايد زمينهاي مهيا شود تا مردم هم بتوانند از اين امکانات استفاده کرده و فقط مختص فرزندان مسئولان نظام نباشد. مصدق خاطرنشان کرد: نماينده انقلابي آن است که در مجلس طرح عدم تحصيل فرزندان عاليرتبه نظام را مطرح کرده و از آن دفاع ميکند تا منع شود. وي اذعان کرد: تحصيل در خارج از کشور حق مسلم همه است اما نبايد از آنِ فرزندان سران مملکت باشد که اگر اينچنين شد، والدين آنها بايد استعفا دهند.
اين سخنان در شرايطي مطرح شده است که فرزندان تعدادي از مسئولان عاليرتبه کشور که در داخل مواضع تندي عليه آمريکا و غرب دارند، در کشوهاي اروپايي و آمريکا مشغول تحصيل، کار و زندگي هستند و هرازگاهي هم تصاويري از زندگي لوکس و غيراسلامي برخي از آنها در فضاي مجازي منتشر شده و اين سؤال مطرح ميشود که چرا سبک زندگي در کشورهاي پيشرفته دنيا براي فرزندان مسئولان خوب است و براي سايرين بد؟ پاييز سال گذشته که چالش «فرزندت کجاست؟» به راه افتاده بود، در پاسخ به اين چالش، يکي مانند معصومه ابتکار تأکيد کرد که فرزندش سبکي متفاوت از مادر براي زندگي برگزيده و سفر به آمريکا انتخاب شخصي پسر بوده و يکي هم مانند سبحاني از پسر برائت جست؛ در اين بين بسياري هم با سکوت صورتمسئله را پاک کردهاند.
نگاه معاون قوه قضائيه، «افراطي يا احساسي» است
حال در واکنش به سخنان اين مسئول قضائي عليرضا رحيمي، نماينده مجلس ايران در توييتر، اظهارات آقاي مصدق را خلاف قانون اساسي خوانده و گفته است نگاه معاون قوه قضائيه، «افراطي يا احساسي» است. منع قانوني اشخاص براي تحصيل يا زندگي آنها در خارج از کشور خلاف آزاديهاي مصرح در قانون اساسي و حقوق شهروندي است.
ممنوعيت تحصيل فرزندان سفرا در خارج از کشور
البته دولت احمدينژاد تحصيل فرزندان سفرا و کارکنان سفارتهاي ايران در مراکز علمي و دانشگاهي خارجي را ممنوع کرده بود. در اين رابطه کريم عابدي، عضو کميسيون امنيت ملي و سياست خارجي وقت مجلس شوراي اسلامي ۲۴ ارديبهشت سال 89 گفته بود: «وزارت امور خارجه به سفراي کشورمان در اروپا ابلاغ کرد که از تحصيل فرزندان خود در برخي از کشورهاي اروپايي همچون انگليس که با ما تخاصم دارند، جلوگيري کنند. وزارتخانه به مقامات اين کشور هم توصيه کرده است که اگر فرزندانشان در کشورهاي اروپايي تحصيل ميکنند، آنها را براي ادامه تحصيل در دانشگاههاي ايران، فرا بخوانند». پيش از آن نيز از ديپلماتها و سفرا خواسته ميشد که فرزندانشان در مدرسههاي وابسته به دولت ايران در کشورهاي خارجي تحصيل کنند.
چالش فرزندان مسئولان ايراني در ميان آمريکاييان
حضور فرزندان مسئولان ايراني در آمريکا نه فقط در ايران بلکه در خود آمريکا نيز به چالش تبديل شده است و قرار بود بعد از شناسايي اين افراد از آمريکا اخراج شوند که تاکنون اين اتفاق رخ نداده است و در حالي که بسياري از دانشجويان ايراني به دليل کاهش ارزش ريال و کمبود دلار با تأمين هزينههاي مالي خود دچار مشکل شدهاند حتي برخي مجبور به بازگشت به کشور شدهاند اما آقازادهها در امنيت کامل در حال تحصيل و زندگي در اين کشور هستند.
هرچند اواخر آذر سال گذشته بود که برايان هوک، مسئول ويژه امور ايران در وزارت امور خارجه ايالات متحده، در يک پيام ويدئويي گفته بود: «بسياري از شما پرسيدهايد چرا ايالات متحده، ويزاي خانوادههاي مقامات ايران را که در آمريکا زندگي ميکنند، باطل نميکند، يا آنها را از آمريکا اخراج نميکند؟ در حالي که مقامات ايران شعار مرگ بر آمريکا سر ميدهند، خانوادههاي خودشان را به کشور به اصطلاح (شيطان بزرگ) ميفرستند تا با استفاده از منابع مردم ايران در آنجا زندگي و تحصيل کنند». برايان هوک افزوده بود: «ميتوانم به شما بگويم که داريم روي اين مسئله کار ميکنيم، در حالي که من نميتوانم درباره پروندههاي افراد يا گفتوگوهايمان درباره سياست داخليمان صحبت کنم». دونالد ترامپ نيز در اين باره در توييتر خود نوشته بود: «تازه آشکار شده است که دولت اوباما در طول مذاکرات وحشتناک هستهاي ايران، به ۲۵۰۰ ايراني از جمله مقامهاي رسمي (جمهوري اسلامي) حق شهروندي اعطا کرده است. چه (خبر) مهم (و بدي) است!».
سال 97 واشنگتنتايمز در گزارشي مدعي شده بود فرزندان بسياري از مسئولان ايراني در کشور آمريکا در حال تحصيل و زندگي هستند و به اسامي مختلفي ازجمله به عيسي هاشمي، فرزند معصومه ابتکار، احسان نوبخت، فرزند علي نوبخت و برادرزاده محمدباقر نوبخت، فاطمه اردشير لاريجاني، دختر علي لاريجاني اشاره کرده بود.
بيزينساينسايدر هم در گزارشي تحليلي به برخي از فرزندان مسئولان ايراني در خارج اشاره کرده و نوشته بود: مريم دختر حسين فريدون با دريافت بورس تحصيلي موسوم به لرد دارندورف در مدرسه مشهور اقتصاد لندن مشغول به تحصيل شده است هرچند اين بورسيه مخصوص دانشجويان نيازمند در سراسر دنيا بوده است که به ايشان تعلق گرفته است. براساس اين گزارش همسر مريم فريدون، سجاد خوشرو، پسر غلامعلي خوشرو، نماينده سابق ايران در سازمان ملل است که او نيز در دانشگاه آکسفورد در مقطع دکترا مشغول به تحصيل بود. بيزينساينسايدر همچنين مدعي شده که مهدي ظريف فرزند وزير خارجه ايران و احمد عراقچي برادرزاده معاون وزير خارجه ايران نيز در دانشگاه نيويورک تحصيل کردهاند. گفته ميشود فرزند ظريف در سال 2013 به ايران بازگشته است.
اوباما به آقايان حال داد
در همين راستا، مجتبي ذوالنور، نماينده مجلس، در گفتوگويي با روزنامه اعتماد گفته بود: «وقتي آقاي اوباما در جريان بحث برجام تصميم گرفت به آقايان حال بدهد، به ٢۵٠٠ نفر از ايرانيان تابعيت اعطا کرد و برخي آقايان و مسئولان با يکديگر مسابقه گذاشتند که فرزندانشان جزء اين ٢۵٠٠ نفر باشند». آنچه مسلم است اين است که فرزندان مسئولان بدون داشتن دغدغه مالي و تأمين دلار لازم براي تحصيل و زندگي راهي کشورهاي غربي ميشوند و تعداد کمي هم بعد از پايان تحصيلات به ايران باز ميگردند و صحبتي که معاون حقوقي قوه قضائيه در ممنوعکردن تحصيل خارج از کشور فرزندان مسئولان مطرح کرده، در همين راستاست، هرچند شايد اين سخنان مخالف آزاديهاي فردي در انتخاب محل تحصيل و محل زندگي افراد مختلف باشد اما هزينه اين انتخاب نبايد از بيتالمال پرداخت شود و در شرايطي که بسياري از دانشجويان عادي قادر به پرداخت هزينههاي تحصيل خود نيستند، دلار مورد نياز آقازادهها از منابع محدود داخلي تأمين و پرداخت شود.
بازار