برگزیده

روش‌های مکانیکی دور زدن تحریم

همشهري

بروزرسانی 1399/08/06 - 22:30

همشهري/متن پيش رو در همشهري منتشر شده و انتشار آن به معني تاييد تمام يا بخشي از آن نيست

تعميرکاران خودرو مي‌گويند بعضي از قطعات مورد نياز خود را بايد از دلالاني تهيه کنند که نمونه‌هاي کمياب دست‌دوم را با قيمتي نزديک به نو مي‌فروشند

مائده اميني / تهيه لوازم يدکي خودرو و هزينه تعميرات، حالا ديگر تبديل به دغدغه‌اي تازه ميان مردم شده است. قطعات خودروهاي داخلي بين 70 تا 300درصد گران‌تر شده‌اند و لوازم يدکي خودروهاي وارداتي تبديل به کيميا. اصلا امروز ديگر همه خودروها لوکس محسوب مي‌شوند. در زمانه‌اي که قيمت يک دستگاه پرايد به 150ميليون تومان رسيده، قطعات يدکي اين خودرو هم به نوعي مي‌تواند برچسب «لوکس» را با خود به همراه داشته باشد. سريال مشکلات در بازار لوازم يدکي خودرو از سال 97 و بعد از آغاز اعلام رسمي خروج آمريکا از برجام آغاز شد. گزارش‌هاي منتشرشده در مرداد سال 97، حکايت از آن مي‌کرد که با افزايش قيمت ارز و بروز تنگناي تحريم، بسياري از مصرف‌کنندگان خودروهاي مدرن و خارجي با مشکل گراني يا کمبود قطعات روبه‌رو شده‌اند. به‌نظر مي‌رسيد لوازم يدکي و قطعات جانبي خودرو يکي از نخستين حوزه‌هايي بودند که از تغييرات سياسي در ايران آسيب اقتصادي ديدند. اما امروز مي‌توان گفت نخستين مشکل در اين بازار، نه کمبود، که گراني است.

قيمت لوازم يدکي خودروهاي داخلي باورکردني نيست
با وجود وابستگي صنعت خودروي ايران به واردات به‌نظر مي‌رسد کمبودي در اين حوزه به‌واسطه تحريم‌ها ايجاد نشده و مشکل اصلي، گراني قطعات يدکي خودروهاي داخلي ا‌ست. حسن که صاحب تعميرگاهي در شرق تهران است به همشهري مي‌گويد: «قطعه‌اي که يکي دو سال پيش براي پژو 206 به قيمت 400هزار تومان مي‌خريديم يک سال به 800هزار تومان و حالا به 2ميليون تومان رسيده است. خيلي از مردم توان خريد قطعات و ملزومات خودروي خود را ندارند و آن‌قدر دير به دير به تعميرگاه مراجعه مي‌کنند که خودرو متحمل آسيب‌هاي ديگري مي‌شود. براي ما هم خوب نيست خانم. قبلا دستمزد کارمان را به‌راحتي روي فاکتور جنس‌ها مي‌کشيديم، اما حالا مشتري ندارد که پرداخت کند. پول جنس را مي‌دهد و موقع پرداخت دستمزد تخفيف مي‌خواهد. چه کنيم؟ مجبوريم به همديگر رحم کنيم، اما چه‌کسي به من رحم مي‌کند؟». اين تعميرکار ادامه مي‌دهد: «امروز بزرگ‌ترين مشکلي که ما داريم اين است که مردم درخواست استفاده از قطعه بي‌کيفيت روي ماشين خود دارند و اين قطعه‌ها عموما به‌خودروي آنها آسيب مي‌زند و بعد هرچه شود از چشم من مکانيک مي‌بينند». گفتني است بررسي‌هاي همشهري نشان مي‌دهدکه افزايش قيمت قطعات خودروهاي داخلي بين 70 تا 300درصد برآورد مي‌شود و دارندگان پژو 206، بيشترين گراني قطعه را تجربه مي‌کنند.

دردسر پيدا کردن قطعات يدکي خارجي‌ها
مشکل در بازار خودروهاي وارداتي فرق مي‌کند. قطعات اين خودروها پيدا نمي‌شود. يکي از تعميرکاران خودروهاي خارجي که حوالي ونک تعميرگاه دارد در اين‌باره مي‌گويد: «قطعات خودروهاي لوکس و گران‌قيمت واقعا کمياب شده، به‌خصوص آنهايي که تعدادشان در کشور کم است و نمايندگي داخلي ندارند. اکثرا هم قطعات قاچاق و حتي سفارشي از دبي يا ترکيه براي اين نمايندگي‌ها وارد مي‌شود که همين فرآيند قيمت آنها را چندبرابر مي‌کند». اين فعال حوزه لوازم يدکي خودروهاي خارجي مي‌گويد: «وضعيت کمبود قطعات خودروهاي داخلي با خارجي قابل مقايسه نيست. ما براي خودروهاي خارجي مجبوريم گاهي روزها صبر کنيم و بعضي از آنها امکان جايگزيني ندارند. من چطور مي‌توانم روي بنز، فيلتر چيني بگذارم؟ اصلا وجود ندارد که بگذارم. شما نگاه کنيد، قطعات پرايد معلوم است که راحت‌تر از قطعات سراتو پيدا مي‌شود، به‌خاطر اينکه تيراژ توليد سراتو پايين‌تر از پرايد است و مدل جديدتري هم است و غيرقابل کپي؛ از اين‌رو تعداد قطعه‌سازاني که توان ساخت قطعات آن را دارند کمتر از تعداد قطعه‌سازاني است که توان توليد قطعات پرايد را دارند». اين فعال باسابقه اين حوزه ادامه مي‌دهد: ببينيد! اسم خودروها را نمي‌توانم تک به تک بياورم، اما خودروهاي لوکس‌تر و جديدتر بيشتر با کمبود قطعه مواجهند و تقريبا مهم‌ترين مشکل اين حوزه همين است که جز قاچاق راه‌حلي ندارد.

بازار فروش قطعات دست‌دوم گرم شده است
کافي است يک سر به «ديوار» بزنيد. چند دقيقه جست‌وجو در اين پلت‌فورم همه‌‌چيز را براي شما روشن مي‌کند. همان ماجراي از شير مرغ تا جان آدميزاد... از چراغ لندکروز 6ميليون و 500هزار توماني گرفته تا چراغ عقب 120هزار توماني پرايد. چانگان، برليانس، پورشه، بنز و... ، لوازم يدکي همه اين خودروها در ديوار به فروش مي‌رسد؛ لوازمي که عموما دست‌دوم هستند. البته اين فقط ديوار نيست که اين روزها شاهد دست‌دوم خريدن‌ها در اين حوزه است. صاحب يک واحد فروش لوازم يدکي حوالي ميدان توپخانه به همشهري مي‌گويد: «ميزان تقاضا براي جنس دست‌دوم آن‌قدر زياد شده که گاهي فروش مغازه من به نصف آن مي‌رسد. راستش جنس کار ما تغيير کرده. مشتري‌هايمان مي‌آيند بيعانه مي‌گذارند و مي‌گويند اگر چراغ 206 دست‌دوم پيدا کردي براي ما نگه دار! در مورد لوازم خودروهاي چيني يا خارجي که به وفور اين اتفاق مي‌افتد. ما هم ديگر کم‌کم تبديل به دلال مي‌شويم!».
حسن مکانيک، ساکن در شرق تهران مي‌گويد: «قطعاتي که کم باشد را مجبوريم از دلال بخريم. دست‌دوم است، اما به قيمت نو به ما مي‌فروشند. مي‌خريم. چاره‌اي نداريم!».
چهاردهم مهرماه، بهزاد رحيمي، عضو هيأت رئيسه کميسيون صنايع و معادن مجلس، درباره اين پديده از تريبون رسمي مجلس هشدار داده و گفته است: «برخي سودجويان، قطعات يدکي استوک(قطعات دست‌دوم) را از تعميرگاه‌ها جمع‌آوري و به‌عنوان قطعات يدکي نو در بازار توزيع مي‌کنند که اين امر موجب افزايش تصادفات و تحميل هزينه‌هاي بيشتر به خانوارها مي‌شود».
کاما پرس هم ارديبهشت امسال درباره بحران بازار لوازم يدکي گزارشي منتشر کرده بود که در آن بسته‌شدن مرزها و محدوديت‌هاي گمرکي پس از شيوع کرونا را عامل اصلي التهاب در اين بازار، بعد از تحريم‌ها دانسته بود. بر اين اساس، پس از شيوع کرونا محدوديت‌هاي خاصي در مرزها و گمرک‌ها بر سر واردات محصولات اعمال شد که اکنون عواقب خود را بر بازار قطعات يدکي خودرو برجاي گذاشته و بخش بزرگي از بازار لوازم يدکي خودروهاي خارجي و همچنين کاميون‌ها با کمبود روبه‌رو شده است. رئيس اتحاديه تعميرکاران خودروي تهران در اين‌باره گفته است: «به‌دليل بسته‌بودن مرزها، قطعه‌فروشان در سطوح عمده‌فروشي و خرده‌فروشي در حال مديريت بازار هستند تا لوازم يدکي را به‌ خودروهاي اولويت‌دار ازجمله خودروهاي اورژانس و حمل‌ونقل بار و مسافر برسانند». به گفته عليرضا نيک‌آيين، رفت‌وآمدها براي تامين کالا به حداقل رسيده و کار را براي تعميرکاران و البته مردم بسيار سخت کرده است.