logo
  1. برگزیده
تحلیل ها

نبود شاخص شفافیت در بازار

منبع
اعتماد
بروزرسانی
نبود شاخص شفافیت در بازار

اعتماد/متن پیش رو در اعتماد منتشر شده و بازنشر آن در آخرین خبر به معنای تاییدش نیست

ندا جعفری/ بازار سرمایه چند هفته‌ای است که وارد فاز رکودی شده و در محدوده یک میلیون و ۴۰۰ هزار واحدی، در جا می‌زند. شاخص کل بورس اوراق بهادار تهران در پایان معاملات هفته اول آبان ماه با افت 3درصدی در ارتفاع یک‌میلیون و ۳۹۳ هزار واحدی به کار خود پایان داد و روز گذشته نیز با ۱۸ هزار و ۲۲۶ واحد کاهش در جایگاه یک ‌میلیون و ۳۷۵ هزار واحدی قرار گرفت. اگرچه که عده‌ای بر این باورند که انتشار اوراق دولتی نقش مخربی بر بازار سرمایه داشته، چراکه تنها راه دولت برای پوشش کسری بودجه است اما وحید شقاقی شهری، اقتصاددان جز این موضوع، شائبه کنترل بازار سرمایه از سوی دولت و بحث معاملات الگوریتمی را نیز از جمله مواردی می‌داند که باعث این ریزش‌ها شده است. به باور این اقتصاددان بازار سرمایه در این روزها رها شده و مسوولان برای پوشش کسری بودجه سراغ آن می‌روند. 

روزهای سرد بورس
او بر این باور است که بازار سرمایه این روزها حال و روز ناگواری را تجربه می‌کند و عدد شاخص کل بازار سرمایه نیز واقعیت‌ها را منعکس نمی‌کند و وضعیت واقعی را به تصویر نمی‌کشد و عملا پس از مرداد ماه سال 1399 شاهد رخدادهای نامناسبی در بازار سرمایه بودیم که ریزش‌های سنگین و اعتراضات سهامداران را در پی داشت. این استاد دانشگاه درباره وضعیت بازار سرمایه به «اعتماد» گفت: در ماه‌های نخست سال 1400 بازار سرمایه با افزایش 30درصدی روبه‌رو شد اما مجددا از دو ماه گذشته این بازار در وضعیت نامناسبی قرار گرفت، اما در حال حاضر حداقل قیمت عمده سهام این روزها حتی از ریزش بزرگی که در سال گذشته رخ داد نیز پایین‌تر آمده است. به عنوان مثال اگر قیمت سهمی در بدترین حالت 300 تومان بود در حال حاضر و در بازار کنونی از قیمت آن زمان هم پایین‌تر آمده است و به اعتقاد فعالان بازار سهام این قیمت کف تاریخی خود را هم شکسته و همچنان روندی نزولی دارد. این اقتصاددان با اشاره به وعده‌های انتخاباتی ریاست‌جمهوری افزود: همه کاندیداها درخصوص ساماندهی بازار سرمایه برنامه‌هایی را ارایه دادند اما در شرایط کنونی می‌بینیم که این بازار رها شده و حال و روز خوبی ندارد.


آیا عدد شاخص کل درست است؟
او با بیان اینکه شاخص قیمت بازار سرمایه علامت درستی را نشان نمی‌دهد، گفت: در حالی که شاخص کل سهام عدد یک میلیون و 370 هزار واحد را نشان می‌دهد قیمت بسیاری از سهم‌ها شاخص زیر یک میلیون و 100 هزار واحد را نشان می‌دهد یعنی زمانی که شاخص پایین‌تر از یک میلیون و 100 واحد بود قیمت سهام بیشتر از الان بود و به نظر می‌رسد شاخص کل بازار سرمایه واقعیت‌ها را منعکس نمی‌کند و وضعیت واقعی را به تصویر نمی‌کشد. این اقتصاددان ادامه داد: در سال‌های گذشته سهام عدالت غیرمستقیم تحت عنوان شرکت‌های سرمایه‌گذاری استانی ایجاد شد که نمادشان در بازار سرمایه با قیمت 100 تومان بازگشایی شد که امروز به حدود 40 تومان افت کرده است. از سوی دیگر آن دسته از سهامداران عدالت که روش غیرمستقیم را انتخاب کرده بودند که حدود 30 میلیون نفر برآورد می‌شوند جزو دهک‌های درآمدی پایینی بودند امروز وضعیت ناگواری دارند و انتخابات هیات‌مدیره شرکتی که سهام‌شان را دارند، هنوز برگزار نشده و اصلا این شرکت‌ها ساماندهی نشده‌اند و هیات‌مدیره شرکت‌های تعاونی همچنان اداره‌کننده این شرکت‌های سرمایه‌گذاری هستند که شبهه‌ناک است و ایراد دارد.


چرا معاملات الگوریتمی؟
شقاقی شهری با بیان اینکه در این بازار معاملات الگوریتمی انجام می‌شود، افزود: در یک بازار کم عمق مانند ایران این‌گونه معاملات به سهامداران بلندمدت و عمده ضربه وارد می‌کند، چراکه در معاملات الگوریتمی در روز خرید و فروش‌های بسیار متعددی صورت می‌گیرد و قیمت‌ها را کاهش می‌دهند و به نوعی بازار را دستکاری و منحرف می‌کنند. او با بیان اینکه مولفه‌های بازار در شرایط کنونی بر بازار سرمایه ایران حاکم نیست، گفت: شفافیت، نهادهای نظارتی و بانک‌های اطلاعاتی که راهنمای خریداران هستند و سایر نهادهایی که باید در بازار باشند، اصلا حضور ندارند. این اقتصاددان با بیان اینکه شفافیت بر بازار سرمایه حاکم نیست، افزود: به عنوان مثال زمانی که فردی برای خرید یک خودرو اقدام می‌کند کارشناسانی که در این بازار حضور دارند به ارزش‌گذاری این خودرو می‌پردازند و درخصوص معایب و اشکالات این خودرو نظر می‌دهند و ممکن است فرد با چانه‌زنی این خودرو را پایین‌تر بخرد و همین مساله نیز باید در بازار سرمایه لحاظ شود تا ارزش‌گذاری درستی در بازار سهام صورت گیرد. او افزود: در بسیاری از مواقع شاهد آنیم که سهامداران خرد سهام خود را با قیمتی بسیار نازل به فروش می‌رسانند و نهاد ناظر نیز عملکرد مناسبی ندارد و نمی‌تواند شفافیت مورد نیاز را بر بازار حاکم کند.
شقاقی شهری افزود: این بازار حمایت نمی‌خواهد بلکه مسوولان این بازار باید سعی کنند با ایجاد شفافیت بر این بازار اعتماد را به مردم برگردانند اما متاسفانه این بازار کاملا انحرافی و غیرشفاف عمل می‌کند و داده‌ها و اطلاعات برای رقابت در این بازار حاکم نیست. او با بیان اینکه این بازار از سایر بازارها نیز تاثیر می‌پذیرد، گفت: نرخ سود بانکی، رمز ارزها و اوراق بدهی و دیگر تصمیمات دولتمردان بر بازار سرمایه تاثیرگذار است و دولت در این زمان برای جبران کسری بودجه خود دست به فروش اوراق هم زده است که قطعا در ماه‌های آتی این بازار را تحت‌الشعاع خود قرار خواهد داد. این اقتصاددان با تاکید بر اینکه بخشی از نقدینگی جامعه این روزها روانه رمز ارزها شده است، گفت: عملا این منابع از این بازار خارج شده و ورودی نقدینگی به این بازار کاهش یافته و مدتی است که وضعیت بازار سرمایه به‌هم خورده است و بسیاری از علاقه‌مندان از این بازار در حال خروج از بازار سرمایه هستند.


بازار سرمایه رها شده است
 او با بیان اینکه حتی تحلیل‌های تکنیکال و بنیادی هم دیگر در این بازار جواب نمی‌دهد، گفت: این بازار کاملا رها شده و بدون برنامه‌ریزی است و طبیعتا این اعتمادی که در مردم ایجاد شده بود که می‌توانست موجب تامین مالی برای دولت و تشویق برای سهامداری شود و محرکی برای اقتصاد باشد دلسردی مردم را به دنبال داشته است. این اقتصاددان با اشاره به انتشار اوراق بدهی و تاثیر آن بر بورس گفت: روشی که دولت برای جبران کسری بودجه خودش انتخاب کرده انتشار اوراق بدهی بوده که بخشی از بازار سرمایه از انتشار این اوراق متاثر شده است و طبیعتا بانک‌ها و صندوق‌هایی که ملزم به خرید این اوراق هستند باید بخشی از سهام خود را در بازار عرضه کنند و دیگر تمایلی برای حفظ سهم‌های خود در بازار نداشته باشند، چراکه باید تغییر جهت دهند. او افزود: فروش اوراق از سوی دولت هم باید با درایت صورت گیرد زیرا بازار سرمایه محلی است که مردم باید اعتماد کنند تا سرمایه‌های خرد و کلان خود را وارد این بازار کنند. شقاقی شهری ادامه داد: به اعتقاد بنده کلمه بازار سرمایه ایراد دارد زیرا بازار باید دارای شروط و الزاماتی باشد مانند بازار ارز یا بازار خودرو و... اما هیچ کدام از پارامترهایی که باید در این بازار موجود باشد مصداقی برای بازار سرمایه نیست، چراکه در بازار طرف عرضه و تقاضا شفاف است، رقابت و شفافیت حاکم است و اجازه انحصار، دخالت و دستکاری داده نمی‌شود. او خاطرنشان کرد: این در حالی است که در بازار سرمایه ما دخالت و دستکاری وجود دارد و بانک‌های اطلاعاتی لازم و شفاف‌کننده داده‌ها و اطلاعات حاکم نیستند و تصمیمات و سیاست‌های مدیران اقتصادی که توام تغییر می‌کنند بر پیش‌بینی ناپذیری بازار افزوده است.


بازار سرمایه در ایران کم‌عمق است
شقاقی شهری ادامه داد: هر چند گفته می‌شود در همه جای دنیا معاملات الگوریتمی وجود دارد اما باید گفت در بازارهای بزرگ معاملات الگوریتمی چندان تاثیری بر سهام ندارد اما در بازار سرمایه ایران که کم‌عمق است و حجم معاملات هم پایین است این قضیه مصداق دستکاری است که اصلا اجازه رشد را به سهام نمی‌دهد. به عنوان نمونه در معاملات الگوریتمی منهای 5 خریداری می‌شود و منهای 3.5 سهم می‌فروشند و 1.5 درصد سود می‌کنند و 6 دهم درصد آن را به کارگزاری و دولت می‌دهند و مابقی آن هم سود فرد می‌شود و حتی در این نوع در معاملات با نیم درصد و 75 صدم درصد هم خرید و فروش صورت می‌گیرد و با حداقل سود سهام معامله انجام می‌شود.
این اقتصاددان افزود: دولت‌ها و مدیران بازار سرمایه باید برنامه‌ریزی داشته باشند تا مولفه‌ها و پارامترهای یک بازار بر بازار سرمایه حاکم شود تا مردم در خرید و فروش متضرر نشوند متاسفانه در این بازار عرضه‌کننده کم است که قیمت تعادلی در آن مشخص نمی‌شود.  او تصریح کرد: عرضه‌های اولیه‌ای که از سوی دولت صورت گرفته بسیاری از آنها 20 تا 40درصد زیر قیمت عرضه اولیه در حال معامله هستند که مصداق بارز دستکاری و تخلف است، چراکه باید این عرضه‌های اولیه یک ارزشمندی داشته باشند تا مردم برای خرید تشویق شوند.
 

به پیج اینستاگرامی «آخرین خبر» بپیوندید
instagram.com/akharinkhabar