رونمایی از «قاف»، کتابی که در ناکجا آباد جای دارد

 بر اساس گزارش رسيده، محمدمهدي صميمي، مدير آفرينش‌هاي ادبي سازمان فرهنگي هنري شهرداري تهران، در آغاز اين برنامه که روز دوشنبه ۲۱ دي‌ماه در فرهنگسراي ارسباران برپا شد گفت: در حوزه کتاب بايد تلاش‌هاي فراواني کرد، به خصوص که کارهاي زيادي روي زمين مانده است. ان‌شاءلله براي ما نيز شرايطي فراهم شود که بتوانيم در اين حوزه بهتر عمل کنيم. ديگر سخنران اين نشست، حجت‌الاسلام محمدرضا زائري بود که درباره محبت گفت: يکي از زيبا‌ترين احاديث قدسي که به کار بستن آن براي تمام فعالان فرهنگي مورد نياز و ضروري است، سخن خدا با حضرت موسي (ع) است که مي‌فرمايد:‌ اي موسي کاري کن که مردم عاشق من شوند. درد و دريغ که در اين روزگار همه و همه به جاي اينکه فرستاده خدا را محبوب مردم کنند، دست به دست هم داده‌اند تا مردم را از خدا فراري دهند. محبت در فعاليت‌هاي ما گم شده است. وي با اشاره به تبليغات محبت‌آميز ميسيونرهاي مسيحي گفت: بار‌ها از خودم پرسيده‌ام که آيا يک بار در تاريخ نقل شده که کسي نزد پيامبر اسلام (ص) رفته باشد و به ايشان بگويد که من مي‌خواهم مسلمان شوم و بعد پيامبر آن شخص را به سلمان و ابوذر ارجاع داده باشد تا پيش از مسلماني چند واحد اسلام‌شناسي بخواند؟ آيا سراغ داريد که پيامبر بحث استدلال کلامي کرده باشند؟ مخاطب عشق و محبت مي‌خواهد که اگر اين دو عنصر برايش مهيا باشد، ديگر به هيچ چيز نياز ندارد. زائري در ادامه گفت: دينداري استدلال نمي‌خواهد، بلکه محبت مي‌خواهد. اگر کسي محبت ببيند، با سر ديندار مي‌شود. عشق همه کاري مي‌کند و همه کار‌ها، کار دل است.‌ اي کاش اين را بفهميم. کاري که آقاي ياسين حجازي در کتاب خود انجام داده، دقيقا اين کار است. قاف در ناکجاآباد جاي دارد علي معلم دامغاني، رئيس فرهنگستان هنر، از ديگر سخنرانان اين مراسم بود که پس از خواندن بيت‌هايي گفت: کلمه قاف، براي همه ما کلمه آشنايي است، به خصوص براي اهالي ادبيات. آن‌ها که منطق الطير را خوانده‌اند، خوب مي‌دانند که قاف در ناکجاآباد است و مرغاني که نمي‌دانيم از آدميان هستند يا غيرآدميان. يکي از قاف‌هاي نزديک ما دماوند است که آن را ناف زمين مي‌دانند. قاف مطلع است، يعني آنجا که طلوع و تولد اتفاق مي‌افتد. در جهان همه طلوع‌ها از قاف آغاز مي‌شود. اين شاعر در ادامه با اشاره به اصطلاح ويراستار که براي ياسين حجازي در کتاب قاف به کار برده مي‌شود، افزود: ويراستاري‌ همان ترزباني است؛ يعني آن حکايت خشک تازه شود تا خلق از آن بهره ببرند. روايتي مدرن بر اساس سه متن کهن حميدرضا شاه‌آبادي، نويسنده و از مديران فرهنگي، نيز گفت: من کتاب «قاف» را بسيار دوست داشتم و تحت تاثير آن قرار گرفتم. حتي در چند روز اولي که به دستم رسيد، اصلا آن را از خودم دور نمي‌کردم. از کتاب‌سازي زيباي آن نيز بسيار لذت بردم. در اين کتاب، روايتي مدرن بر اساس سه متن کهن پايه‌ريزي شده است. گرچه آقاي حجازي خود را متواضعانه ويراستار کتاب مي‌داند، اما من معتقدم که ايشان نويسنده اين اثر است که بر اساس محتواي سه متن کهن، يک روايت جديد را آفريده است. وي افزود: آقاي حجازي در کتاب خود با استفاده از مصالح برگرفته از سه کتاب، يک بناي جديدي را شکل داده است که گرچه اين ساختمان، به واسطه خشت‌هايش بوي قديمي و کهنگي مي‌دهد ولي کاملا نوست. او در اثر خود کاملا به ريتم و حرکت و تعليق‌ها احاطه دارد. به نظر من، انتشار «قاف» يکي از اتفاقات مهم فرهنگي سال ۹۴ است. خبر مهم است يا ديالوگ؟ در ادامه برنامه ياسين حجازي، مولف کتاب «قاف»، نيز گفت: خبر مهم است يا ديالوگ؟ (ديالوگ به‌ همان معناي دراماتيکي که همينگوي مثلا در داستان کوتاه «تپه‌هايي چون کوه‌هاي سفيد»ش نوشت.) خبر مهم است يا ايماژ؟ (ايماژ به‌ همان معناي دراماتيک که چخوف مثلا در داستان کوتاه «سوگواري»‌اش ساخت.) زماني که خود را براي صحبت در اين جلسه آماده مي‌کردم، کتابي باز کردم که در آن آمده بود: محمد بن عبدالله در چهل‌سالگي، حدودا در سال‌هاي ۶۰۹-۶۱۰ ميلادي، در غار کوهي به نام حرا، در شمال شرقي مکه که حدودا چهار و نيم کيلومتر با اين شهر فاصله دارد، به پيغمبري مبعوث شد. اين يک خبر است. کامل و گويا. دقيقا بايد پايانش نقطه گذاشت. آيا اما مهم است که آخرين پيغمبر خدا فرشته وحي را چطور ديده است و از او چه شنيده است و چه به او گفته؟ کتابي که من باز کرده بودم مي‌گفت مهم است و در يک سطر و نيم «خبر» داده بود که آخرين پيغمبر از فرشته وحي چه شنيده بود و چه به او گفته. مقاله‌هاي مفيد فراواني مي‌توان يافت که از سال‌هاي پاياني قرن نوزدهم روسيه مطلعمان کند. (مطلع يعني‌ همان «باخبر».) دقيقا از‌ همان سال‌ها که چخوف خيابان‌ها و آدم‌هايش را در داستان کوتاه «سوگواري»اش تصوير مي‌کند. فرق چخوف با نويسندگان همه آن مقاله‌هاي فراوان مفيد چيست؟ برگردم به اولين جمله‌ام: خبر آن سال‌ها مهم است يا ديالوگ‌هاي داستان کوتاه چخوف؟ همچنين مرتضي اميري اسفندقه، شاعر، ضمن مروري کلي بر سابقه سرايش شعر در مدح حضرت رسول‌ (ص) در ادبيات فارسي، شعري با اين مطلع خواند: مگر يتيم نبودي، خدا پناهت داد خدا که در حرم امن خويش راهت داد خدا، کدام خدا؟ آن خداي بي‌مانند همان که عصمت پرهيز از گناهت داد تکيه بر مولف و آثار موضوع‌محور علي‌محمد مودب، مدير موسسه شهرستان ادب، نيز گفت: از کتاب «قاف» به خوبي استقبال شده و در زماني کوتاه به چاپ چهارم رسيده است. يکي از درددل‌هاي ما نسبت به فعاليت‌هاي ادبي آن است که بايد از روش‌هاي ديگري براي جذب مخاطب استفاده کرد که بيش از همه موضوع‌محور هستند. شهرستان ادب بناي خود را بر توجه به مولف گذاشته است تا از طريق پيدا کردن دوستان اهل کار، فضاي مناسبي را براي خلق اثر در اختيارشان قرار دهد. عموما شهرستان ادب را به شعر مي‌شناسند ولي امروز آثاري در حوزه داستان نيز منتشر کرده‌ايم که بسيار شاخص هستند. ضرورت معاصرسازي محتوا و فرم در ادامه، اردشير رستمي، طراح و گرافيست، اظهار کرد: ما براي حفظ ارزش‌هايمان چند راه بيشتر نداريم. يکي از آن‌ها معاصرسازي محتوا و فرم است. در بحث محتوا، برخي از دوستان به بهانه معاصر کردن يک متن، آن را کهنه‌تر مي‌کنند. آسان‌سازي و تسهيل امور يکي از وظايف ماست. ما به عنوان يک روشنفکر وظيفه داريم که مخاطب خود را بشناسيم و نياز را پيدا کنيم. ما به دنبال تأثير در اشياء هستيم. «قاف» کتابي دوست‌داشتني است که هم به لحاظ محتوا و هم فرم آن را مي‌توان به راحتي در دست گرفت. همچنين سيدناصر هاشم‌زاده، نويسنده و محقق، با اشاره به اهميت انتشار کتاب‌هايي شبيه «قاف» در حوزه سينما و تئا‌تر گفت: کتاب «قاف» هم به ظاهر و هم باطن، کتاب قابل اعتنا و توجهي است. آنچه در سينماي امروز ما کم است، ادبياتي است که بايد بتواند پشتوانه دراماتيک قصه‌هاي ما شود. چه کسي بايد نسل‌هاي جديد را با گذشته آشتي دهد؟ در سنت گذشته ما و هم در سنت غربي نيز نوعي تلخيص وجود داشته است. يکي از ويژگي‌هاي خوب ويرايش آقاي حجازي اين است که متن را عينا در کتاب خود آورده است، پس مخاطب با متن اصلي نيز آشنا مي‌شود. اين مراسم که با حضور جمعي از هنرمندان، شاعران و نويسندگان از جمله مصطفي محدثي خراساني، ناصر فيض و ميلاد عرفان‌پور و با اجراي شهرام شکيبا برگزار شد، با تقدير از مجيد زارع (که در اين جلسه حضور نيافته بود)، علي داوودي و ياسين حجازي و اجراي موسيقي به پايان رسيد. با کانال تلگرامي آخرين خبر همراه شويد telegram.me/akharinkhabar