«سیانور» بدون کتاب‌های مرکز اسناد انقلاب ساخته نمی‌شد

مهر/ بهروز شعيبي در نشست بررسي فيلم «سيانور» گفت که اين فيلم نگاه جديد و منصفانه به تاريخ معاصر ايران کرده و در آن به هيچ عنوان نقض تاريخ نشده است. به گزارش خبرنگار مهر، نشست بررسي «تاثير ارتباط سينما و مراکز تخصصي و تحقيقاتي در توليد آثار سينمايي» با بررسي موضوعي فيلم سينمايي «سيانور» عصر ديروز شنبه ۱۸ ارديبهشت با حضور بهروز شعيبي کارگردان، مسعود احمديان فيلمنامه نويس، سيدمحمود رضوي تهيه‌کننده و صفاالدين تبرائيان نويسنده و پژوهشگر تاريخي در غرفه مرکز اسناد انقلاب اسلامي در بيست و نهمين نمايشگاه بين المللي کتاب تهران برگزار شد. «سيانور» نقض تاريخ نکرده است بهروز شعيبي در اين نشست گفت: ويژگي فيلم «سيانور» در روايت صادقانه يک دوره تاريخي آنهم بدون قضاوت است. در بحث روايت صادقانه از تاريخ، ادبيات بسيار بهتر از سينما و تلويزيون فعاليت کرده است و اين رسانه‌ها به دليل جهت‌گيري‌هاي خود مخاطبانشان را از دست داده‌اند. «سيانور» اما يک نگاه جديد به تاريخ معاصر است. وي افزود: ما در هيچ جايي از اين فيلم نقض تاريخ نداشته‌ايم و همه اتفاق‌ها منطبق با واقعيت‌هاي تاريخي است که بر اساس پژوهش‌هاي فيلمنامه‌نويس آقاي مسعود احمديان به فيلم راه پيدا کرده‌اند. فيلم «سيانور» را نبايد با پيش‌زمينه‌اي که از فيلم‌ها و سريال‌هايي که در ذهن داريم، ببينيم. بايد اشاره کنم که عموم اين فيلم‌ها و سريال‌ها منطبق با واقعيت‌هاي تاريخي نيستند. کارگردان فيلم «سيانور» ادامه داد: در سينماي داستاني حتما بايد يک خط قصه و روايت را دنبال کرد تا مخاطب تا انتهاي فيلم همراهي کند. به همين دليل ما نمي‌توانستيم يک کالبدشکافي جامع از سازمان مجاهدين خلق را در فيلم انجام دهيم، بنابراين بسياري از شخصيت‌هاي مهم سازمان در اين فيلم حضور ندارند. اميدوارم درباره ديگر شخصيت‌هاي سازمان از جمله تقي شهرام که بسيار مرموز و پيچيده بود نيز فيلم‌هاي سينمايي مستقلي ساخته شود. فيلمنامه‌نويسان کمتر پژوهش مي‌کنند مسعود احمديان فيلمنامه نويس «سيانور» نيز در اين نشست گفت: بارها شنيده‌ايم که منتقدان عمده‌ترين مشکل در سينماي ايران را ضعف فيلمنامه‌ها بيان کرده‌اند. اين سخن درستي است اما يک پيش‌نياز دارد و آن بحث تحقيق و پژوهش در سينماي ايران است. به عبارتي نويسندگان کمتر براي نگارش فيلمنامه‌‌هاي خود تحقيق مي‌کنند. وي افزود: زماني که پژوهش براي نگارش فيلمنامه «سيانور» را شروع کردم تنها سه کتاب «از نهضت آزادي تا مجاهدين: خاطرات لطف الله ميثمي»، «خاطرات عزت شاهي» و «خاطرات احمد احمد» درباره سازمان مجاهدين خلق ايران منتشر شده بود. همچنين تعدادي از شخصيت‌ها نيز بودند که البته تمايل چنداني براي سخن گفتن از دوران فعاليت سازمان در پيش از انقلاب نداشتند. در نهايت مرکز اسناد انقلاب اسلامي کتاب‌هاي مهمي را در اين موضوع منتشر کرد و من بر اساس آنها توانستم فيلمنامه را کامل کنم. انصاف را در نقل تاريخ رعايت کنيم احمديان ادامه داد: عمده‌ترين دغدغه ما در راستاي توليد فيلم «سيانور» آشنايي نسل جديد با شرايط تاريخي شکل گيري سازمان مجاهدين و تغيير ايدئولوژيک آنها بود. همين دغدغه کار را بسيار مشکل مي‌کرد چرا که اين نسل سال‌ها از آن دوران فاصله دارد و ما بايد بسيار تلاش مي‌کرديم با رعايت انصاف چهره واقعي شهيدان مجيد شريف واقفي و مرتضي صمديه لباف را به آنها بشناسانيم. فيلمنامه‌نويس «سيانور» همچنين با اشاره به اين نکته که حتي شخصيت‌هاي ساواکي فيلم نيز مانند واقعيت و در نهايت انصاف به تصوير کشيده شده‌اند، گفت: سازمان اطلاعات و امنيت ۱۳ اداره کل داشت که اداره سومش مربوط به امنيت داخلي بود و البته شکنجه‌گران نيز در اين اداره فعال بودند. ما با استفاده از منابع متقن در آن دوره شخصيت‌هاي ساواکي فيلم را طراحي کرديم و اين کار نيز بسيار منصفانه بوده است. ايکاش پيش از آنکه «سيانور» ساخته مي‌شد، کارگردانان و پژوهشگران مستندهاي تاريخي درباره آن دوره توليد مي‌کردند تا مردم چهره واقعي و درست آنها را بشناسند. احمديان در ادامه رعايت انصاف در فيلم‌هاي تاريخي را عامل جذب مخاطبان عنوان کرد: در بسياري از سريال‌هاي مربوط به دوران پيش از انقلاب اسلامي، ساواکي‌ها به صورتي کليشه‌اي احمق معرفي شده‌اند. اين در صورتي است که بسياري از ساواکي‌ها انسان‌هاي هوشمندي بودند. اگر اين افراد احمق بودند پس چگونه توانستند بسياري از حرکت‌هاي انقلابي و گروه‌ها را شناسايي و قلع و قمع کنند؟ اين فيلمنامه نويس همچنين موضوع «سيانور» را فراتاريخي خواند و گفت: زنده‌يادان مرتضي صمديه لباف و مجيد شريف واقفي چهره‌هايي اصولگرا بودند که راه و مشي آنها مبارزه مسلحانه با رژيم پهلوي بود. آنان در راستاي اين مبارزه مسلحانه بر اساس موازين شرعي عمل مي‌کردند. چند سال پس از آغاز فعاليت اين دو شخصيت مرموزي به نام تقي شهرام همراه آنها شده و مي‌گويد که مبارزه بر اساس اصول اسلام درست نيست و براي مبارزه هدفمند تغيير ايدئولوژيک بدهيد. وي ادامه داد: صمديه لباف و شريف واقفي بر موازين ديني خود در مبارزه پافشاري کرده و سعي داشتند با گفتگو ديگران را بر تغيير ندادن مشي اسلامي خود راضي کنند و متاسفانه جان خود را بر سر اين راه گذاشتند. اين رويداد تاريخ مصرف نداشته و در همه زمان‌ها کارآيي دارد. فيلم «سيانور» نيز با بازخواني اين رويداد مي‌خواهد به مخاطبان خود بگويد که بايد به انديشه و تفکر احترام گذاشت. جامعه امروز ما و جامعه آينده به اين نوع نگاه احتياج دارد. هشت سال تحقيق براي نگارش «سيانور» ديگر سخنران اين نشست سيد محمود رضوي تهيه کننده «سيانور» بود. وي در بخشي از سخنان خود گفت: هر فيلمسازي مي‌تواند درباره هرکدام از برهه‌هاي تاريخ کشورمان فيلم بسازد به شرط آنکه منابع کافي از آن دوره تاريخي در اختيار داشته باشد. وي افزود: مسعود احمديان براي نگارش فيلمنامه «سيانور» هشت سال تحقيق کرد. همچنين بهروز شعيبي نيز براي کارگرداني اين فيلم بيش از يک سال مطالعه و پژوهش کرد تا بتواند آشنايي کاملي با فضاي آن دوره تاريخي داشته باشد. بايد اشاره کنم که در سينماي ايران فيلم‌هاي بسيار کمي درباره تاريخ معاصر به ويژه درباره شخصيت‌هاي تاريخي توليد شده و اين ضعف بزرگي است. رضوي در ادامه با اشاره به اين نکته که اگر منابع توليد شده از سوي مرکز اسناد انقلاب اسلامي نبود فيلم «سيانور» نيز ساخته نمي‌شد، گفت: جذابيت توليد اين فيلم براي خود من پرداختن به دوره‌اي از تاريخ کشورمان بود که در سينماي ايران توجهي به آن نمي‌شد. بايد اشاره کنم که اگر منابع متقن و درجه يک توليد شده توسط مرکز اسناد انقلاب اسلامي نبود، شايد اين فيلم به مرحله توليد نمي‌رسيد. صفاالدين تبرائيان نيز در اين نشست اشاره کرد: گروه سازندگان فيلم «سيانور» با شجاعت تمام نخستين فيلم درباره جريان‌هاي سياسي قبل از دوران انقلاب اسلامي را ساختند. فيلمنامه اين اثر و کارگرداني آن درجه يک است. وي افزود: نمي‌دانم مخاطب جوان چه ارتباطي با فيلم برقرار مي‌کند، اما من که دوران فعاليت سازمان و تغيير ايدئولوژيک آنها را درک کرده‌ام ارتباط خوبي با فيلم برقرار کرده و روايت آن را درست و با انصاف ديدم. تبرائيان در بخش پاياني سخنان خود گفت: شناخت ماهيت سازمان مجاهدين خلق ايران براي نسل امروز بسيار مهم است. اکنون ما با معضلي به نام «فرقه رجويه» روبه‌رو هستيم که پليدترين سازمان معارض با انقلاب اسلامي ايران است. اين فرقه تمام انواع جرم و جنايتي را که فرقه‌هاي تکفيري بر سر ملت‌هاي مظلوم عراق و سوريه مي‌آورند، پيشتر بر سر ملت ايران آورده است. «سيانور» دومين ساخته بلند سينمايي بهروز شعيبي پس از فيلم «دهليز» است. اين فيلم در سي و چهارمين جشنواره فيلم فجر به نمايش در آمد و با استقبال مردم و منتقدان روبرو شد. در خلاصه داستان «سيانور» آمده است: پايان يک سکوت طولاني! امير و هما پس از مدتي يکديگر را مي‌يابند در حاليکه يک انتخاب بيشتر ندارند، سيانور يا زندگي! و آنها زندگي را انتخاب مي‌کنند. در اين فيلم مهدي هاشمي، هانيه توسلي، حامد کميلي، پدرام شريفي، بابک حميديان، بهنوش طباطبايي، رضا مولايي، فرزين صابوني، فريدون محرابي، سارا توکلي، وحيد حبيبيان، وحيد رونقي و آتيلا پسياني به ايفاي نقش پرداخته‌اند. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد