«سیاست‌نامه» متعلق به خواجه نظام‌الملک نیست!

فارس/ پرفسور آلکسي خسماتولين نسخه‌شناس نامدار روس صحت انتساب بخشي از کتاب «سياست‌نامه» به خواجه نظام الملک را رد کرد. اين نسخه‌شناس روس در نشست جنبي چهارمين عرس بيدل دهلوي که پيرامون صحت و سنديت اين کتاب برگزار شده بود گفت: بخشي از کتاب «سياست‌نامه» خواجه نظام الملک و برخي آثار مشهور و منسوب به غزالي از ايشان نيست. خسماتولين گفت: آکادمي شرق‌شناسي روسيه که از قديمي‌ترين مراکز تحقيق و نشر آثار فارسي در سال‌هاي اخير است با تجميع نسخ قديمي پراکنده و تحقيق بر روي آنها متوجه شد که بخشي از آثار مهم ادبي فارسي مثل «سياست‌نامه» به قلم امير معزي شاعر بزرگ دربار ملکشاه سلجوقي نوشته شده و به قلم خواجه نظام الملک نيست. وي ادامه داد: همچنين اين بررسي‌ها نشان داد که آثار معروفي از امام محمد غزالي همچون «پند نامه» و «اي فرزند» و چند اثر ديگر بر پايه مقايسه انجام شده اين نسخ با نسخه‌هاي کهن نويافته ديگر به اثبات رسيد که اين آثار نه تنها متعلق به امام محمد غزالي نيست بلکه متعلق به نويسنده‌ ديگري است که تقريبا يک قرن پيش از امام محمد غزالي نوشته شده است. سياست‌نامه يا سيرالملوک، کتابي است به زبان فارسي در آيين فرمانروايي و کشورداري و اخلاق و سياست پادشاهان پيشين، نوشته خواجه نظام‌الملک طوسي. اين کتاب از آثار مهم نثر فارسي در قرن پنجم هجري است. سبک نگارش کتاب ساده و روشن و خالي از تصنع از تکلف است و از شاهکارهاي زبان فارسي به شمار مي‌آيد. نظام‌الملک نگارش کتاب را به فرمان ملکشاه سلجوقي آغاز کرد و در دوره سلطنت محمد بن ملکشاه (492–511) به پايان رسانيد. هيوبرت دارک ـ مصحح سياست نامه ـ در مقدمه‌اش بر اين کتاب (ص 24–25)، سال نگارش نيمه اول آن را 479 هجري و سال نگارش نيمه دوم آن را 484 هجري دانسته است. قطعه‌هاي گوناگون کتاب که از منابع مختلف گردآوري شده، شامل اندرزهاي نويسنده، منقولات از قرآن و احاديث و گفته‌هاي مشاهير، حکايت‌هايي در باره شاهان و وزيران و اميران است، و برخي حکايت‌هاي بلند آن داراي مکررات و حشو و زوائد است. گفتني است نشست‌هاي جنبي عرس بيدل هر شب با حضور استادان خارجي و داخلي با محوريت نقد نسخ بيدل و ديگر سرآمدان ادبيات فارسي، معرفي مراکز فعال ادبي بدون مرز و پژوهش‌هاي آنها در هتل پارسيان انقلاب برگزار مي‌شود. در اين جلسات در کنار تبادل اطلاعات و آگاهي استادان از فعاليت‌ها و پژوهش‌هاي يکديگر زمينه همکاري‌هاي بيشتر و گسترده‌تر آنها فراهم شده تا در آينده با مرکزيت نهادهايي مثل بنياد بيدل در نتيجه اين همکاري‌ها جرياني تازه و موثر از پژوهش‌، ‌تحقيق، تصحيح و انتشار ميراث مکتوب فارسي رقم بخورد. «بنياد بيدل دهلوي» چهارمين عرس بين المللي بيدل را روزهاي 29 و 30 دي ماه 1395 در تهران برگزار کرد. با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد