نویسندگان/ قصه یک مرد بی وطن

برترين ها/ «کورت ونه گوت» هميشه به گفتن جمله هاي قصار و سخنراني هاي جذاب و پر از شوخي عادت دارد. هر چند مدتي است آن قدر جمله قصار از زبان اين و آن در فضاي مجازي دست به دست مي شود که مزه و نمکش از بين رفته است؛ اما خواندن حرف هاي قصار و شوخي هاي کورت ونه گوت لا به لاي نوشته هايش اصلا تکراري نمي شود، حتي اگر مخاطب دست دوم باشي و متن ترجمه شده را بخواني و از برخي شوخي هاي آمريکايي سر درنياوري. فهميدن شوخي هاي کورت ونه گوت کمي اطلاعات مي خواهد، کافي است فقط کمي در جريان اخبار باشيد و کيست که اين روزها در جريان اخبار نباشد؟ مرد بي وطن از آن کتاب هايي است که لازم نيست بين سطور داستاني دنبال شوخي هاي مدل اين نويسنده بگريد، چون کل کتاب مجموعه اي از مقالات او درباره مسائل مختلف است که در رسانه هاي مختلف چاپ شده است. او در اين مقالات بدون هيچ واهمه اي و بي پرده حرفش را مي زند و به اوضاع سياسي جهان خرده مي گيرد. از دعواهايي که سر نفت وجود دارد غمگين است و بشر را موجودي خودخواه مي داند که کمر به نابودي زمين بسته است. اگر به شخصيت ونه گوت علاقه داشته و کنجکاو باشيم او را بيشتر بشناسيم و از روند نوشتن او مطلع شويم، حتما خواندن اين کتاب لذت بخش خواهدبود. ونه گوت در بيشتر مقالاتش آمريکا را هدف قرارداده و با اينکه اين کشور درواقع موطنش به شمار مي رود؛ اما در عين حال مورد تنفرش است. او مدام در نوشته هايش سياست هاي بوش را به سخره مي گيرد و او را الکي ديوانه و جنگ طلبي مي داند که ته مانده آبروي آمريکا را در دنيا برد. ونه گوت بدون هيچ پرده پوشي مي گويد: «هيچ دلم نمي خواست زنده باشم و روزي را ببينم که سه نفر از قدرتمندترين آدم هاي دنيا نامشان، بوش، ديک و کالين باشد». ونه گوت در آمريکا به دنيا آمده و حتي پدرش هم در آمريکا متولد شد؛ اما خودش را آلماني تبار مي دانست. آمريکا هميشه کشوري مهاجرپذير بوده است و قدمتي ندارد و مردمش کساني هستند که ريشه در جاي ديگري دارند. شايد درک چنين موضوعي براي کسي که تجربه اين چنيني نداشته، سخت باشد. خيلي متفاوت است بين کسي که در 20 سالگي، وقتي شخصيتش شکل گرفت به کشوري مهاجرت مي کند با کسي که در يک کشور ديگر به دنيا آمده و بزرگ شده؛ اما پدر و مادرش در خانه به زبان ديگري صحبت مي کنند. اين چيزي است که فرهنگ آمريکا را مي سازد؛ کلاژي از فرهنگ هاي ديگر. شهرونداني که نه آمريکايي هستند، نه اروپايي و نه آسيايي. مردم بي وطني که جامعه اي متفاوت را ساخته اند ونه گوت توانسته بخشي از تجربه هاي خودش را درباره اين موضوع در اختيار مخاطبش بگذارد. در جايي از کتاب اين گونه مي نويسد: «من يک آلماني تبار هستم، يک آلماني ناب مال آن وقت ها که آمريکايي- آلماني ها توي خودشان ازدواج مي کردند، يعني وصلت هاي فاميلي؛ اما وقتي که من در سال 1945 از جين مرکامس که يک آمريکايي- انگليسي بود تقاضاي ازدواج کردم، عمويش از او پرسيده بود: راستي راستي مي خواهي قاتي اين آلماني ها شوي؟». شايد در اين سطور او کمي نژادپرست به نظر برسد؛ اما هرگز اين طور نيست. او فقط تفاوتش را با ديگران عنوان مي کند. بينش سرشار ونه گوت هيچ گاه اجازه نداد تحت تاثير تبليغات رسانه ها قرار بگيرد، او حتي مردم عرب را که دنياي رسانه اي غرب بدون تمدن تصوير کرده اند، مردمي را بادانش مي داند. در مقاله اي اين موضوع را براي مخاطبش اين طور بيان مي کند: «مي خواهيد بگويم چرا جرج دبليو بوش اين قدر از دست عرب ها کفري است؟ چون اين عرب ها بودند که علم جبر را به ما ياد دادند. اعدادي که به کار مي بريم از جمله صفر را که نشانه هيچ است، اروپايي ها تا مدت ها نمي شناختند. تو هم اعراب را ابله فرض مي کني؟ ببين مي تواني با اعداد رومي تقسيم دور و دراز انجام دهي؟». بارزترين ويژگي اي که درباره کتاب مي توان گفت اين است که وقتي آن را مي خواني دلت مي خواهد زير تمام جملاتش خط بکشي و کسي را پيدا کني تا آنها را برايش بخواني. بهترين توصيف از کتاب ونه گوت همان توضيح پشت جلد کتاب است که رابرت کانتون درباره اش نوشته است: «کتاب مزخرفي است. نويسنده ديگر چيزي در چنته ندارد که درباره دنيا به ما بياموزد. دوران شکوفايي اش به سر آمده و گوهر خردش در قعر دريايي از غرولند و اراجيف مدفون شده است...؛ شوخي کردم، حالا بايد اقراري بکنم: اين ترفند را از خود کورت ونه گوت و کتاب اخيرش مرد بي وطن سرقت کرده ام. با اينکه خيلي دلم مي خواست اين راز را فاش نکنم؛ اما تقليد از کسي براي مدتي طولاني هم کار آساني نيست. اين اثر کوتاه که بخشي از آن خودزندگي نام هاي طنزآميز و بخش ديگر خطاب هاي نوميدوار و خشم آلود است، شايد آخرين فرصت ها براي بهره جستن از قلم منحصر به فرد و ديدگاه هاي اين نويسنده برجسته آمريکايي باشد. ونه گوت در 83 سالگي شايد خود مي پذيرد که «ديگر نمي تواند از پس اين پارک دوبل لعنتي بربيايد»؛ اما هنوز بصيرت طنزآميزش پشتوانه آثار بسياري از نويسندگان است». با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد