خبرآنلاين/ طي هزاران سال فلسفه علمي پيچيده به نظر ميرسيد و فلاسفه و محصلان علم فلسفه تنها مخاطبان کتابها و متون فلسفي بودند. مردم عادي هميشه دور از فلسفه و بيبهره از زيباييهاي آن بودند و کسي به فکر بيان کردن مفاهيم فلسفي به زبان ساده نبود. يکي از کساني که در اين زمينه تلاشهاي بسياري کرده، آلن دوباتن است. فيلسوف و نويسنده سوييسي که کتابهاي او کمک بسياري به اين روند کرده است.
شناختنامه آلن دوباتن
چه اهل فلسفه باشيد و چه نباشيد، احتمالا نام او يا کتابهاي او به گوشتان خورده است. آلن دوباتن در سال ۱۹۶۹ در زوريخ به دنيا آمد. او که بيشتر عمر خود را در انگلستان گذرانده، فارغ التحصيل تاريخ در دانشگاه کمبريج و فلسفه در کينگزکالج است. دوره دکتري در رشته فلسفه فرانسه را نيمه کاره رها کرد تا به نوشتن کتابهاي فلسفه به زبان ساده براي عموم بپردازد.
سوال اينجاست که دوباتن چگونه اين کار را انجام دادهاست؟ سالهاي سال فلاسفه غرق در دنياي تفکرات خود بودند و عدهاي ديگر ميگفتند فلسفه هيچ دردي را دوا نميکند. اما آلن دوباتن دريافت که راز کاربردي شدن فلسفه، بيان ساده آن است. او در کتابهايش با نگاهي فلسفي به مسائل روزمره انسانها پرداخته و پيوندي ميان فلسفه و مردم ايجاد کردهاست. عشق، دوستي، روابط اجتماعي، هنر، چالشهاي شغلي، سفر، خانه و هر آنچه زندگي روزمره انسانها را تشکيل ميدهد، موضوع کتابهاي او هستند. هدف او بازگرداندن «تفکر» به جايي است که به آن تعلق دارد، درست در مرکز زندگي.
آلن دوباتن در نوشتههايش براي بيان ديدگاهها و فلسفهاش از قالب داستان و گاه از زبان طنز استفاده ميکند و در اکثر کتابهاي او رگههايي از روانشناسي ديده ميشود که مجموع اين موارد تاثيرگذاري و نفوذ کلام اين فيلسوف سوئيسي را بيشتر و کتابهاي او را خواندنيتر ميکند. در ادامه با برخي از کتابهاي او آشنا ميشويم.
شروعي طوفاني با «جستارهايي در باب عشق»
اولين کتاب آلن دوباتن در سال ۱۹۹۳ زماني که او ۲۴ سال داشت، منتشر شد. کتابي که خيلي زود در ليست کتابهاي پر فروش قرار گرفت و بيش از دو ميليون نسخه از آن به فروش رفت.
اولين سوالي که با ديدن عنوان کتاب ممکن است پيش بيايد اين است که جُستار يعني چه؟ جستار روايت شخصي نويسنده است از هرآنچه که آموخته يا تجربه کردهاست. تفاوت جستار و مقاله در اين است که نويسنده در جستار نويسي تلاشي براي اثبات نظرات خود با دلايل منطقي يا آماري نميکند، بلکه صرفا ديدگاههاي خود را بيان ميکند و بينشي تازه را ارائه ميدهد.
با اين توضيحات درمييابيم کتاب «جستارهايي در باب عشق» جايي است که نويسنده در بستر يک داستان عاشقانه، ديدگاههاي فلسفي خود را درباره عشق و رابطه عاشقانه بيان ميکند.
ماجراي اين کتاب درباره زن و مردي است که به طور اتفاقي در پروازي کنار هم نشستهاند و صحبتهاي عادي ميان آن دو شکل ميگيرد. کم کم توجه و علاقهشان به هم بيشتر ميشود و وارد يک رابطه عاطفي ميشوند و تصميم ميگيرند که يکديگر را دوباره ملاقات کنند.
در ابتدا ممکن است تصور کنيد در حال مطالعه يک رمان هستيد اما در واقع کتاب تلفيقي از داستان و فلسفه است و آلن دوباتن به فراز و نشيبهاي يک رابطه عاشقانه با نگاهي فلسفي پرداختهاست.
ازدواج در دوران مدرن و «سير عشق»
سير عشق دومين رمان آلن دوباتن است که آن را با فاصله بيست سال از رمان اولش، «جستارهايي در باب عشق» نوشته است. اين فاصله زماني و گذر سالها در متن کتاب نيز پيداست و پختگي نويسنده به خوبي حس ميشود.
آلن دوباتن ميگويد تنها آغاز عشق نيست که اهميت دارد، بلکه چگونگي ادامه آن است که حائز اهميت است. با همين جمله موضوع اصلي کتاب مشخص ميشود. کتاب داستان يک ازدواج است، شور و اشتياق آتشين روزهاي نخست، دعوا و اختلاف نظر بر سر مسائل عادي، چالش هاي فرزند آوري و والدگري. آلن دوباتن تلاش نميکند يک رابطه ايدهآل عاشقانه را به تصوير بکشد، بلکه ميکوشد با نشان دادن زيرو بم هاي يک رابطه طولاني مدت، مسيري که عشق در گذر زمان طي ميکند را به تصوير بکشد.
شيوه نگارش کتاب همانند کتاب «جستارهايي در باب عشق» به گونهايست که نويسنده پس از روايت کردن واقعه مهمي که در رابطه زن و مرد رخ داده، تحليل خود را ارائه ميدهد. از اين جهت نه تنها يک رمان جذاب و خواندنيست بلکه پر از آموزههاي فلسفي و روانشناسيست، پر از اتفاقهايي که هر کدام از ما بارها با آن روبرو شدهايم و به راحتي ميتوانيم با شخصيتها همذات پنداري کنيم.
استفاده از «هنر همچون درمان»
با وجود جايگاه ويژه و ارزش والايي که براي هنر در نظر گرفته ميشود، اکثر مردم نميتوانند با آن به خوبي ارتباط برقرار کنند. ارزشگذاري هنگفت آثار هنري عجيب به نظر ميرسد اما پرسيدن هر سوالي درباره علت ارزشمندي اثر يا هدف آن نابهجا تلقي ميشود.
آلن دوباتن در کتاب ميکوشد با پاسخ دادن به اين پرسش مهم که «هدف هنر چيست؟» و دعوت کردن مخاطب به جهان هنر، شيوههاي مختلف خوانش اثر هنري را بيان کند و بينشي تازه ارائه دهد.
در فصل اول کتاب با عنوان روش شناسي ميخوانيم که هنر شبيه به ابزاري است که قادر است توانايي هاي ما را گسترش دهد. ابزار وسيلهاي است که به دليل داشتن يک نقص، براي برآورده کردن يک آرزو، به آن احتياج داريم. پس ميتوانيم اهداف هنر را در نيازهايي که در برآورده کردنشان ناتوان هستيم، پيدا کنيم. به اين ترتيب به ياد آوردن، اميد، اندوه، ايجاد توازن، خودشناسي، رشد و قدرداني به عنوان هفت کارکرد اصلي هنر معرفي ميشوند.
در ادامه به هنر در زمينههاي عشق، طبيعت، پول و سياست در فصلهاي جداگانه پرداخته ميشود.
آلن دوباتن و همکارش در اين کتاب ميکوشند مخاطب را تشويق کنند با بينشي نو به هنر نگاه کند، آن را وارد زندگي روزمره خود کند و از مزاياي آن بهره ببرد. آنها عقيده دارند هنر رسانه درماني است که ميتواند به هدايت و ترغيب و تسلي مخاطبانش کمک کند و آنها را قادر سازد نسخه بهتري از خودشان باشند.
«تسلي بخشيهاي فلسفه» در زندگي
آلن دوباتن همواره در تلاش براي کاربردي کردن فلسفه در زندگي است و درکتاب «تسلي بخشيهاي فلسفه» هم همين هدف را دنبال کردهاست. اين کتاب از شش بخش تشکيل شده که در هر بخش با روبروي هم قرار دادن زندگي و ديدگاه فلسفي يک فيلسوف، هم ما را با فلسفه او آشنا ميکند و هم نشان ميدهد که چطور ميشود با کمک فلسفه با مشکلات زندگي مقابله کرد. سقراط، اپيکور، سنگا، مونتني، شوپنهاور و نيچه شش فيلسوفي هستند که در اين کتاب با فلسفه آنها به زبان ساده آشنا ميشويم.
ترسِ از دست دادن منزلت اجتماعي يا «اضطراب موقعيت»
آلن دوباتن، فيلسوف و نويسنده معاصر انگليسي، در اين اثر خود که مورد تحسين بسياري از صاحبنظران، نويسندگان قرار گرفته، درباره اضطراب موقعيت، علل و راهحلهاي آن سخن گفته است. فقدان عشق، انتظارات ما از زندگي، وابستگيها و… که ميتوانند از علتهاي بهوجودآوردن اضطراب موقعيت باشند در اين اثر بررسي شدهاند. دوباتن راه حل فرونشاندن اضطراب موقعيت را در چهار بستر فلسفه، هنر، سياست و دين جسته و آنها را در اين کتاب تشريح و طبقهبندي کرده است.
در «مدرسه زندگي» چه ميخوانيم؟
آلن دوباتن موسس «مدرسه زندگي» است که با هدف پرورش هوش عاطفي در سال ۲۰۰۸ در لندن تاسيس شد، موسسهاي که به داشتن حس بهتر نسبت به خود و زندگي کمک ميکند، همچنين به عنوان مجري و سازنده برنامه تلويزيوني فعاليت ميکند. اقدامات او در عرصههاي مختلف و با مدياهاي گوناگون با هدف آگاهي بخشي و افزايش رضايت از زندگي است. در وبسايت «مدرسه زندگي» و کانال يوتيوب موسسه ميتوانيد به مطالب خواندني و ويديوهاي آموزشي آنها به صورت رايگان دسترسي پيدا کنيد.در انتهاي کتابهاي مجموعه مدرسه زندگي، درباره اين مجموعه چنين ميخوانيم:
«هدف از انتشار مجموعۀ مدرسه زندگي پرورش هوش عاطفي به ياري فرهنگ است. باورمان اين است که طيفي از جديترين معضلات ما نتيجۀ فقدان خودشناسي، همدلي و ارتباط است. فعاليتهاي ما در ده مرکز از اقصي نقاط جهان انجام ميشود، از جمله لندن، آمستردام، سئول و ملبورن. فيلمسازي، برگزاري کلاسها، ارائۀ خدمات درماني و توليد سلسلهاي از محصولات در عرصۀ روانشناسي از ديگر فعاليتهاي ماست.
موسسۀ انتشارت مدرسه زندگي به انتشار آثاري در باب مهمترين مسائل حيات فرهنگي و عاطفي معاصر ميپردازد. مبناي انتشار عناوين، ارائۀ سرگرمي، آموزش، تسليبخشي و دگرگوني در زندگي خوانندگان است.»
در ادامه با تعدادي از کتابهاي «مجموعه مدرسه زندگي» آلن دوباتن آشنا ميشويم.
درباره خوب بودن
اين کتاب ميخواهد به ما کمک کند انساني خوبتر باشيم و تاثير مثبت بر جامعه داشته باشيم، به بيان نويسنده خوبتر شامل مواردي است از جمله: زودرنج نبودن، صبور بودن، آمادگي بيشتر براي شنيدن داشتن وصميمي بودن. در سادهترين تعريف کتاب فهرستي از خوبيهاست که هر کس بايد در زندگي روزمره همراه خود داشته باشد تا در ارتباطش با ديگران آنها را فراموش نکند. به عقيده دوباتن خوب بودن در مقابل قدرتمند بودن قرار نميگيرد، براي خوبتر بودن بايد فضيلتهايمان را پرورش دهيم و از بديهاي اخلاقي دوري کنيم، فلسفه اي بسيار ساده که کليد شادکامي است.
شغل مورد علاقه
در دنياي مدرن شغل تنها منبع درآمد به حساب نميآيد، بلکه درست يا غلط، ما چيزهاي بيشتري از يک شغل انتظار داريم. ميخواهيم عاشق شغلمان باشيم و همواره به دنبال شغل مورد علاقهمان ميگرديم، فکر ميکنيم يک رسالت شخصي داريم و اگر در همين لحظه آن را پيدا نکردهايم خود را سرزنش ميکنيم.
آلن دوباتن در اين کتاب ما را با اصليترين موانع هدفمند بودن آشنا ميکند و راهکارهايي ارائه ميدهد که بتوانيم استعدادهاي خود را کشف کنيم و رسالت و هدف خود را مشخص کنيم. همچنين ۱۲جنبه از شغل که ميتواند لذتبخش باشد مثل لذت پول درآوردن، لذت خلاقيت و لذت فهم را ليست ميکند و درباره هر کدام توضيحاتي ميدهد.
آخرين فصل که تسلي بخشيها نام دارد تخصص اصلي دوباتن است و عبارات تاثيرگذاري دارد. او در مقابل «شغل ايدهآل»، «شغل به قدر کافي خوب» را معرفي ميکند و تاکيد دارد که انتظارات زياد ما از خودمان باعث ميشود به خودمان سخت بگيريم و از زندگي لذت نبريم.
مصيبتهاي شاغل بودن
وقتي به دنبال کار ميگرديم و يا به تازگي در جايي مشغول به کار شدهايم، تنها جنبههاي لذتبخش کار را ميبينيم. اما مدتي بعد مصيبتهاي شاغل بودن خودشان را نشان ميدهند!
به عنوان يک فرد شاغل با چالشهايي روبرو ميشويم که ما را دچار سردرگمي و نااميدي ميکنند و کار را، که قرار بود برايمان منبع خلاقيت و هدف باشد، به مسالهاي عذابآور تبديل ميکند.
بعد از مدتي ميفهميم که با وجود علائق متعددي که داريم فقط وقت ميکنيم که به يکي بپردازيم و بايد در يک زمينه متخصص شويم. هر چقدر هم از رقابت بيزار باشيم به اجبار وارد فضاي رقابتي ميشويم و تحت تاثير آن قرار ميگيريم.جنبههاي رواني شغلمان فقط به محيط کار محدود نميشود، بلکه در شخصيت ما تاثير ميگذارد و در تمام زندگيمان نمود پيدا ميکند.
آلن دوباتن در هر بخش از کتاب چالشهاي از اين دست را بيان ميکند و درباره آنها توضيح ميدهد. نويسنده به دنبال دادن يک پاسخ مشخص نيست، بلکه به ما بينشي تازه درباره مسائل شغلي ميدهد که در موقعيتهاي پيچيده و دشوار به ما کمک ميکند تا بهتر و درستتر تصميم بگيريم.
رواندرماني چيست؟
بسياري از ما با اين پرسش روبرو شدهايم که رواندرماني چيست؟ و چه کمکي ميتواند به انسانها بکند؟
يک دوره رواندرماني ميتواند قدري از خشم، خودمغلوبانگاري، بياعتمادي و سرگشتگي انسان را کاهش دهد و به طور کلي علاجي بر مشکلات کوچک و بزرگ رواني باشد. آلن دو باتن که استاد بيان کردن مفاهيم پيچيده به زبان ساده است، در اين کتاب به بسياري از پرسشهايمان درباره رواندرماني پاسخ ميدهد.
آلن دوباتن نويسنده پرکاري است و از ديگر کتابهاي او که به فارسي ترجمه شدهاند ميتوان به «دين براي خداناباوران»، «هنر سير و سفر»، «پروست چگونه ميتواند زندگي شما را دگرگون کند» و «يک هفته در فرودگاه» اشاره کرد.
بازار