ملاقات با بانویی از دلِ تاریخِ باستان

ايرنا

بروزرسانی 1399/03/30 - 20:00

ايرنا/ زنان شگفت‌انگيزي که با دانش و هوشمندي‌شان، تغيير بزرگي ايجاد کرده‌اند، در جهان کم نيستند، اما اين روزها، به تولد سه بانوي دانشمند، نزديک مي‌شويم، زناني که علم‌ بي‌اندازه‌شان در کنار هوشمندي و توانايي‌هاي ديگر توانسته اتفاقات بزرگي را رقم بزند. اين هفته با اين بانوان آشنا شويم و آثارشان را بخوانيم. بانويي از دل تاريخ باستان بدرالزمان قريب، نويسنده، پژوهشگر، ايران‎شناس، زبان‌شناس، پژوهشگر زبان سُغدي، اديب، شاعر، مترجم و مدرس دانشگاه، متولد ۱۳۰۸ است. فرهنگ سُغدي، به سه زبان (سغدي – فارسي- انگلسي) شاخص‎ترين اثر وي به‌شمار مي‌رود. قريب از اعضاي پيوسته فرهنگستان زبان و ادب‌ فارسي است. او به دکتراي رشته ادبيات دانشگاه تهران راه يافت. کلاس‌هايي که با استادان بنامي چون محمد معين، احسان يارشاطر، پرويز ناتل خانلري و ابراهيم پورداود گذراند، دريچه جديدي از ادبيات و تاريخ ايران را به روي او گشود و بدرالزمان به زبان‌هاي باستاني و ميانه ايران علاقمند شد. پس از يک سال، بنا به علاقه‌اش به زبان‌هاي پهلوي و اوستايي و براي شناخت ريشه فرهنگ‌هاي ايراني با گرفتن بورس از دانشگاه پنسيلوانيا راهي آمريکا شد. بدرالزمان قريب در سال ۱۳۷۷ به‌ عنوان عضو پيوسته فرهنگستان زبان و ادب فارسي و در سال ۱۳۷۸ سرپرست گروه گويش‎شناسي انتخاب شد و در سال ۱۳۸۳ نيز مديريت گروه زبان‎هاي ايراني را به‌عهده گرفت. قريب در ۱۳۷۷ از طرف انجمن آثار و مفاخر فرهنگي و در ۱۳۸۱ از طرف سازمان صداوسيما به‌عنوان چهره ماندگار برگزيده شد و به پاس خدمات ارزنده علمي‌اش در دي ماه ۱۳۸۷، هفدهمين قاليچه ابريشمي جايزه ادبي ‌تاريخي بنياد موقوفات محمود افشار را دريافت کرد. پژوهش‌هاي ايراني باستان و ميانه، مجموعه مقالات بدالزمان قريب است، جستارها و مقالات استاد بدرالزمان قريب در حوزه‌ خطوط و زبان‌هاي باستاني ايران و نيز کيش مانوي که سيزده مقاله‌ فارسي، دو مقاله‌ انگليسي و نيز گزارش يک سفر علمي (به سن پترزبورگ) را شامل مي‌شود. بخش اول با عنوان فارسي باستان و ميانه، بخش دوم با عنوان دستور تاريخي و گويش، بخش سوم تحت عنوان مانويت، بخش چهارم نيز با عنوان به بهانه‌ جشن و سفر نيز دو مقاله را شامل مي‌شود: نوروز، جشن بازگشت به زندگي، جشن آفرينش و جشن تجلي عناصر فرهنگ مدني، سفر علمي به سن پترزبورگ و دو مقاله‌ي انگليسي اين مجموعه نيز به اهميت اعداد در اسطوره‌شناسي مانوي و يک سنگ‌نوشته‌ تازه‌يافته شده به زبان فارسي باستان اختصاص دارد. پژوهش‌هاي ايراني باستان و ميانه، به کوشش محمد شکري فومني در ۲۵۶ صفحه، توسط انتشارات طهوري به چاپ رسيده است.

مادر کتاب‌هاي کودک توران ميرهادي، استاد ادبيات کودکان، نويسنده و متخصص آموزش و پرورش و همچنين يکي از شخصيت‌هاي برجسته فرهنگي ايران محسوب مي شود که بيش از ۶۰ سال در گستره آموزش و پرورش و در خدمت فرهنگ و ادبيات کودکان کوشيد. در اين راه او به همراه همسرش محسن خمارلو مجتمع آموزشي و تجربي فرهاد يا مدرسه فرهاد را در ۱۳۳۴ خورشيدي تاسيس و آن را تا ۱۳۵۹ خورشيدي اداره کرد. همچنين ميرهادي يکي از بنيان‌گذاران شوراي کتاب کودک نيز بود و از ۱۳۵۸ خورشيدي تا اواخر عمرش سرپرستي تدوين و تاليف فرهنگ‌نامه کودکان و نوجوانان را هم برعهده داشت. او پس از يک عمر تلاش و کوشش در زمينه آموزش و پرورش کودکان در ۱۸ آبان ۱۳۹۵ خورشيدي ديده از جهان فروبست. کتاب گذري در ادبيات کودکان، حاصل پژوهش‌هاي و تلاش‌هاي توران ميرهادي، ليلي ايمن و مهدخت دولت آبادي است که با مقدمه نوش‌آفرين انصاري به چاپ رسيده است. اين کتاب در ۷ فصل تنظيم شده است که در فصل نخست به ادبيات کودک و اهداف آن مي‌پردازد، فصل دوم به تاريخ ادبيات کودک ونوجوان اختصاص دارد، فصل سوم، رابطه کودکان و نوجوانان با کتاب را تحليل مي‌کند. در فصل چهارم، نويسندگان، انتخاب کتاب براي کودکان و نوجوانان را شرح مي‌دهند و در پنجمين فصل از کتاب، انواع ادبيات کودک بررسي مي‌شود، فصل ششم ادبيات کودک و نوجوان در وسايل ارتباط جمعي را نقد و در فصل آخر، يعني فصل هفتم، شيوه‌هاي علاقه‌مند کردن کودکان و نوجوان به مطالعه را معرفي مي‌کند. کتاب گذري در ادبيات کودکان، در ۲۱۲ صفحه توسط شرکت تهيه و نشر فرهنگنامه کودکان و نوجوانان به چاپ رسيده است.

دنيايي که سه روز رنگارنگ است هلن کلر، در ۲۷ ژوئن ۱۸۸۰ در آلاباما «آمريکا» متولد شد. او نويسنده و فعال سوسياليست آمريکايي است. هلن در ۱۸ ماهگي به مننژيت مبتلا مي‌شود و بينايي و شنوايي‌اش را از دست مي‌دهد. در شش سالگي پدر و مادرش با مشورت گراهام بل براي او معلمي استخدام مي‌کنند که نقش بسيار مهمي در رشد هلن کلر داشته است. خود او معتقد است که زندگي واقعي او با ورود مربي‌اش ساليوان ميسي به زندگي‌اش آغاز شده است. هلن کلر اولين فرد نابينا - ناشنوايي است که از دانشگاه فارغ التحصيل شده است. او علاوه بر کتاب زندگي من، کتاب‌ها و مقالات بسياري درباره‌ نابينايي، ناشنوايي و حقوق اجتماعي زنان نوشته و تاليف کرده است. کتاب سه روز براي ديدن، داستان سه روز آخري‌ست که هلن کلر بينا بوده و مي توانسته ببيند. در اين کتاب، ما جهان را از زاويه ديد هلن مي‌بينيم. او در اين کتاب احساساتش را شرح داده و سعي کرده اهميت حواس را به خواننده منتقل کند. او در طول سه روزي که اجازه داشته تا از اين حواس استفاده کند به خوبي براي خواننده شرح مي‌دهد که چگونه بايد از اين حواس استفاده کند. در اين کتاب با افکار هلن در آن روز سه روز و چيزهايي که ديده و نگرش او آشنا مي‌شويم. کتاب سه روز براي ديدن، با ترجمه مرضيه خوبان‌فرد، در ۶۰ صفحه، توسط نشر روانشناسي و هنر منتشر شده است.