فریدون عموزاده خلیلی؛ نویسنده پرکار و تاثیرگذار ادبیات کودک

"نخستين کتاب عموزاده خليلي در ۱۳۶۱ خورشيدي منتشر شد. او در فاصله سال‌هاي ۱۳۶۲ تا ۱۳۶۶ مسووليت‌هاي مختلفي همچون دبير شوراي ادبيات، مسوول واحد قصه، مسوول واحد کودک و نوجوان، مسوول جُنگ سوره و... را در حوزه هنري سازمان تبليغات اسلامي را به عهده داشت. او از پايه‌گذاران و دبير شوراي مديريت دفتر هنر و ادب کودک و نوجوان در ۱۳۶۵ خورشيدي بود. عموزاده خليلي سال ۱۳۶۷ ماهنامه سروش نوجوان را به همراه قيصر امين پور و بيوک ملکي تأسيس کرد و تا ۱۰ سال عضو شوراي سردبيري اين مجله بود. او از اعضاي مرکزي و موسسان روزنامه همشهري نيز به شمار مي رفت و راه‌اندازي اولين روزنامه ويژهٔ نوجوانان در تاريخ مطبوعات ايران به نام آفتابگردان از افتخارات عموزاده است. عموزاده بارها در جشنواره‌هاي مختلف کتاب، فيلم، نمايش و مطبوعات عضو هيات داوران بوده ‌و آثارش در جشنواره‌هاي متعدد داخلي و خارجي برگزيده شده‌اند. او همچنين مدتي کوتاه در مرکز ملي گفت‌وگوي تمدن‌ها مسوول بخش جوانان و دبير همايش بين‌المللي «بچه‌هاي زمين سلام» بود و  کتاب او برگزيده سال از سوي کتابخانه مونيخ شناخته شد. او همچنين يک بار جايزه يونيسف را هم دريافت کرده است." (۱)

انديشه عموزاده خليلي

عموزاده خليلي در گفت‌وگويي درباره نياز ادبيات کودک و نوجوان به نگاه و پرداخت نو مي‌گويد: فکر مي کنم خانه تکاني به همان نسبتي که براي زندگي ضروري است، براي مطبوعات و ادبيات کشورمان نيز امري واجب و الزامي است؛ اگر خانه تکاني به معناي زدودن گردوغبار از داشته‌هاي فعلي و انديشيدن به تغيير و تحول در فضاي داخلي و چيدمان زندگي به وسيله افزودن يا به کنار گذاشتن اسباب و وسايلي باشد، بي‌ترديد تمامي بخش‌ها و اجزاي فعاليت‌هاي زندگي انسان از جمله مسايل فرهنگي نيازمند خانه‌تکاني است. چون اعتقاد دارم که ادبيات موجودي پويا و زنده است و موجود زنده نيز بي‌شک نيازمند غبارزدايي و فراهم کردن امکانات جديد براي زيست بهتر است، پس به خانه‌تکاني نيازمند است و بي‌ترديد ادبيات و مطبوعات نيز به پاس زنده بودن و ضربان نبض شريان حياتش، به طور حتم به خانه‌تکاني، غبارروبي، نوگرايي و تحول‌بخشي نيازمند است و در اين ميان احساس مي‌کنم که ادبيات ما در تمامي حوزه‌هاي انديشه‌ورزانه، خلاقانه و توليد محورش، امروز بيش از هر زماني نيازمند خانه‌تکاني است.

خليلي همچنين در پاسخ به اين پرسش که او ايستايي را براي خودش چگونه معنا مي‌کند، گفته: "براي من ايستايي معادل شکست است، به تعبير ديگر ايستايي براي من برابر با نوعي فروپاشي درون است. به عنوان مثال وقتي که ماهنامه چلچراغ در سال ۱۳۸۹ براي ۲ ماهي تعطيل شد، در آن زمان شرايطم به گونه‌اي بود که هيچ زمينه کاري ديگر براي ادامه فعاليت‌هايم وجود نداشت و خيلي خودماني اينکه هيچ کار ديگري نداشتم که بتوانم آن را انجام دهم. به همين خاطر روزهاي بسيار سختي را پشت سر گذاشتم...روزهاي سختي که از آن نام بردم به اين معنا نبود که چرا نمي‌توانم کار ديگري انجام دهم؛ بلکه رسيدن به همان ايستايي بود، چون آن توقف و توقيف بار ديگر به من نشان داد که چه ميزان کار انجام نشده به خصوص در زمينه فعاليت‌هاي فرهنگي در حوزه کودک و نوجوان وجود دارد که شخصي از آنها سراغ نگرفته است. در حقيقت معناي ايستايي براي من کارهاي فراواني است که وجود دارد."(۲)

تاليفات

عموزاده خليلي در عرصه ادبيات کودک و نوجوان جزو پرکارترين‌ها به شمار مي‌رود. از جمله تاليفات او عبارتند از: فرياد کوهستان، آن سوي صنوبرها، آن شب که بي‌بي مهمان ما بود، خداي روزهاي باراني، دوچرخه آقاجان، روزهاي امتحان، سفر چشمه کوچک، سه ماه تعطيلي، هيزم، زرد مشکي، مجموعه ۴ جلدي کلاغ‌هاي بلوار ساعت، اژدهاي بدجنسي که چشم‌هايش آستيگمات بود(نبود!)، فرهنگ توصيفي شخصيت‌هاي داستاني نوجوان در ۲ جلد و عطسه خيال(۹۹ داستان ۹۹ کلمه اي).

او در حوزه نظري هم آثاري داشته که عبارتند از: تأليف سه جلد کتاب در تئوري و نقد و تحليل ادبيات داستاني (فرهنگ توصيفي شخصيت‌هاي داستاني نوجوان، فرهنگ توصيفي شخصيت‌هاي داستاني نوجوان (۲ جلد)، کتاب کوچک داستان‌نويسي.

موفقيت‌ها

فريدون عموزاده خليلي بيش از ۱۶ کتاب مستقل و تعدادي کار مشترک گردآوري و منتشر کرده‌ که براي او ده‌ها جايزه داخلي و خارجي، به ارمغان آورده است. برنده جايزه بهترين کتاب سال جمهوري اسلامي (۱۳۶۸) براي کتاب سفر به شهر سليمان، برنده جايزه نويسنده برگزيده يونيسف (۱۳۷۸) به خاطر توجه ويژه به حقوق کودکان در کتاب‌ها، يکي از ۲۰ نويسنده برگزيده ۲۰ سال اول انقلاب در زمينه کودک و نوجوان (۱۳۷۸)، دريافت نشان (گواهينامه) درجه يک هنري در زمينه ادبيات داستاني- به خاطر يک عمر تلاش (۱۳۸۷)، برنده قلم بلورين در جشنواره کتاب کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان براي کتاب "خداي روزهاي باراني"، برنده جايزه قلم زرين در نهمين جشنواره مطبوعات (۱۳۸۱)، سردبير برگزيده نشريات کودکان و نوجوانان ايران براي حضور در کنفرانس بين‌المللي سردبيران نشريات کودک (ژاپن-۱۳۷۶)، سردبير برگزيده نشريات کودک و نوجوان توسط شوراي کتاب کودک، برگزيده فهرست کتابخانه بين‌المللي مونيخ (مجموعه کتاب "کلاغ‌هاي بلوار ساعت")، سردبير برگزيده در جشنواره مطبوعات کودک و نوجوان کانون پرورش فکري کودکان و نوجوانان، جايزه لاک‌پشت نقره‌اي براي کتاب کوچک داستان‌نويسي.

پي‌نوشت:

۱-‌  به نقل از کتاب چهره‌هاي ادبيات کودک و نوجوان- منتشر شده در سال ۱۳۷۹

۲-‌ خبرگزاري جمهوري اسلامي ايران، گروه فرهنگي، ۲۵ اسفندماه ۱۳۹۳