ضرب المثل "باش تا صبح دولتت بدمد" کنایه از چیست؟

آخرین خبر/ عبارت "باش تا صبح دولتت بدمد " مصرعی از یکی از اشعار "کمال الدین اصفهانی "شاعر قرن هفتم هجری است و در مواردی به کار می رود که آدمی به آثار و نتایج نهایی اقدامات خود که شمه ای از آن بروز و ظهور کرده باشد به دیده تامل و تردید بنگرد . این مصراع بر اثر واقعه تاریخی زیر به صورت ضرب المثل در آمده است که در زیر به طور مختصر آنرا شرح می دهیم .

تا مدت ها پیش از رواج فال گرفتن با دیوان حافظ ، در مناطق پارسی زبان از دیوان کمال الدین اصفهانی که قدمت و تقدم داشت فال می گرفتند و حتی بعد از مشهور شدن حافظ نیز اگر احیانا دیوانش در دسترس نبود مانعی نمی دیدند که دیوان کمال را به منظور تفأل مورد استفاده قرار دهند، برای مثال شاه عباس کبیر زمانی که شاهزاده بود علیه ی پدرش شورش کرد و از خراسان به سوی قزوین ( پایتخت اولیه ی سلاطین صفوی) که اردوی پدرش سلطان محمد خدابنده آنجا بود، حرکت کرد ، که این کار او موجب وحشت شد و ترس شد و سران قوم و همراهان سلطان محمد برای اطلاع و آگاهی از عاقبت کار و سرانجام مبارزه میان پدر و پسر که یکی به منظور از دست ندادن تاج شاهی و دیگری به قصد جلوس بر تخت سلطنت ایران مبارزه می کرده اند ، دست به تفأل زدند و از دیوان کمال اصفهانی که در دسترس بود یاری جستند که نتیجه ی کار چه خواهد شد ؟ اسکندر بیک منشی راجع به این واقعه چنین نوشته است."

"... بالجمله چون این خبر سعادت اثر در اردو شایع گشت همگنان را موجب استعجاب می گردید تا غایت در دودمان صفوی چنین امری وقوع نیافته بود........ دیوان کمال اسماعیل در میان بود، خواجه مشار الیه احوال شاهزاده را از آن کتاب تفال نمود، در اول صفحه یعنی این قطعه بر آمد:

---

بازار

---

خسرو تاج بخش و شاه جهان
که زتیغش زمانه بر حذرست

تحفه چرخ سوی او هر دم
مژده فتح و دولت دگرست

رای او پیر و دولتش برناست
دست او بحرو خنجرش گهرست

آسمان دوش با خرد می گفت
که به نزدیک ما چنین خبرست

که بگیرد به تیغ چون خورشید
هر چه خورشید را بر آن گذرست

خردش گفت، تو چه پنداری
عرصه ملک او همین قدر ست؟

نه، که در جنب پادشاهی او
هفت گردن هنوز مختصرت

باش تا صبح دولتت بدمد
کاین هنوز از نتایج سحر ست"

به پیج اینستاگرامی «آخرین خبر» بپیوندید
instagram.com/akharinkhabar