ماشین شناس/ آزمون فنی و تست بلند مدت مرسدس‌بنز E200 دوگانه‌سوز

ايران جيب/ در سال هاي ابتدايي دهه 80 شمسي بحث آزاد شدن واردات خودرو مطرح شد و پساز چندي نخستين خودروها از کشور آلمان و ژاپن وارد کشور شدند. با وجود تعرفه سنگين گمرکي اما به لطف عدم وجود انواع عوارض و هزينه هاي جانبي و البته شرايط مناسب پيش فروش انواع خودروهاي وارداتي از سوي واردکنندگان وطني، اين خودروها در مدت کمي معادلات بازار خودرو کشور را برهم زدند و به نظر مي رسيد که به محصولاتي قابل دسترس براي همه اقشار تبديل شوند. اما چندي بعد با مطرح شدن بحث هدفمندسازي يارانه ها و تغييرات آسانسوري در قوانين واردات خودرو کم‌کم خودروهاي وارداتي براي اقشار متوسط رويايي دست نيافتني شدند. شايد بتوان تير خلاص اين پرونده عجيب و غريب را در گران شدن يا به قول دولتي ها هدفمند شدن! نرخ سوخت جستوجو کرد، يعني درست زماني که اعلام شد انواع خودروهاي وارداتي با پيشرانه بالاي 1300سي سي از سوخت يارانه اي بي بهره اند . اما در گيرودار هدفمند شدن قيمت ها راه حلي نيز براي انواع خودروهاي پراشتهاي داخلي پيشنهاد شد. سوخت دوم يا همان گاز طبيعي (CNG) راه کاري بود که دولت براي اين که فشار مضاعفي بر مالکان خودروهاي نسبتا ارزان قيمت داخلي وارد نشود، پيشروي اين افراد گذاشت. راه‌کاري که هرچند در ظاهر به نفع مالکان اين نوع خودروها بود اما هيچگاه کيفيت کار نه تنها مورد بازنگري بلکه مورد بحث هم قرار نگرفت تا مشخص شود با احتساب ميزان تلف شدن وقت مالکان خودروهاي دوگانه سوز در صف هاي چند کيلومتري پمپ هاي گاز و ميزان استهلاک خودرو آيا در عمل نيز به نفع اقشار متوسط روبه پايين جامعه نيز هست يا نه؟ در اين گزارش قصد داريم با آزمايش يکي از معدود مرسدس بنزهاي E200 دوگانه سوز وارداتي به ايران اندکي از پز دادن هاي مرسوم "مرسدس سواري" فاصله گرفته و در موردي نادر از کليشه ها جدا شويم تا ببينيم ايستادن در صف گاز يک پمپ CNG آن هم با يک خودروي بالاي يکصد ميليون تومان چه مزه اي دارد؟! با اين‌که پس از گذشت نزديک به 8 سال از واردات انبوه مرسدس بنز کالس E اتاق W211 به کشور و پيش از آن تجهيز ناوگان پليس راه کشور با مدل E240، ديگر اين سري از محصولات مرسدس بنز جذابيت سابق را براي رهگذران ندارد و با اين‌که در طول اين سال ها به قدر کفايت موضوع بررسي و نقد طراحي اتاق W211 در نشريات تخصصي داخلي مطرح شده است اما خالي از لطف نيست براي شروع اين آزمايش نگاهي اجمالي داشته باشيم به طراحي ظاهري اين خودرو. طراحي ظاهري E کلاس را بايد نماد تناسب در طراحي و يکي از الگوهاي جاودانه در علم طراحي اتومبيل دانست. به طوري‌ که امروزه در اکثر تصاوير کمک آموزشي و راهنما در طراحي اتومبيل از نگاره هاي اين اتاق استفاده مي‌کنند. البته گونه مورد آزمايش به دليل اين‌که از گونه آوانگارد است ظاهر جوان پسندتر و جذابتري هم دارد. بهره مندي از سقف پانوراميک، استفاده از رينگ هاي 5 پره دوگانه 17 اينچي، استفاده از زه هاي آب‌کاري شده در اطراف سپر و بر روي دربها و سرانجام بهره مندي از چراغ هاي عقب با تکنولوژي طيف LED به پوياتر شدن نماي ظاهري خودرو کمک شاياني کرده است. طراحي ظاهري و داخلي E200 دوگانه سوز با نمونه هاي بنزيني هيچ تفاوتي نداشته و تنها تفاوت گونه هاي بنزين سوز اين خودرو با نمونه هاي دوگانه سوز آن ابعاد باک اين خودرو است که در نمونه هاي دوگانه سوز به دليل کنار هم بودن دهنه دريچه هاي بنزين و گاز از در باک بزرگتري استفاده شده است. همچنين با وجود مخزن هاي گاز در صندوق عقب اين خودرو به لطف جاسازي استادانه اين مخزن ها فضاي بار صندوق عقب به 400 ليتر مي رسد که براي مسافرت هاي خارج شهري کوتاه کافي به نظر مي آيد. پشت رل هنگامي که پشت فرمان E-class مي نشينيد تسلط بر اطراف نخستين چيزي است که توجهتان را جلب مي کند. هرچند که توانايي هاي گونه E200 آن قدر زياد نيست که بخواهيد دست به انجام مانورهاي آنچناني بزنيد اما همين تسلط بر اطراف و حس مطلوب قرارگرفتن در ارتفاع مناسبي از کف خيابان، شما را وسوسه خواهد کرد که پايتان را بدون واهمه از هرگونه خطر احتمالي تا انتها بر روي پدال گاز فشار دهيد . اگر چه اين روزها انواع خودروهاي 6 سيلندر و 8 سيلندر کرهاي حسابي در دل ايراني ها جا باز کرده اند اما رازي پنهان در لوگوي ستاره 3 پره مرسدس نهفته است که کساني حاضرند به جاي پرداخت 150 ميليون تومان بابت هيونداي جنسيس 3.8 ليتري 290 اسب بخاري با تمامي تجهيزات رفاهي اش (با عمر کمتر از 3 سال) ، بيش از 180 ميليون تومان بابت خريد مرسدس E200 با تنها 163 اسب بخار ناقابل پرداخت کنند! در گونه E200 آوانگارد خبري از سامانه Key Less Go نيست و طبق روش هاي مرسوم پيشين با درگير کردن سويچ، خودرو را روشن مي‌کنيم. هنگامي که استارت مي زنيد، شکل يک کپسول گاز که به صورت گرافيکي بسيار زيبايي طراحي شده است در مرکز نشان دهنده ها توجه شما را جلب مي‌کند. براي آغاز حرکت و ثبت شتاب اوليه خودرو سيستم سوخت را بر روي بنزين تنظيم مي‌کنيم. همان گونه که ميتوان حدس زد E200 به هيچ عنوان در شتابگيري شما را سربلند نخواهد کرد و پس از چند بار آزمايش با ثبت رقم 10.9 ثانيه براي شتاب صفر تا 100 متوجه شديم که لازم است اگر روزي در بزرگراه حتي ب ام و 520هاي اتاق E60 مارا دعوت به کورسي دوستانه کردند بي درنگ به راننده 520 پاسخ رد بدهيم! سپس با تعويض سيستم سوخت رساني و تنظيم آن بر روي گاز طبيعي بار ديگر آزمايش شتابگيري صفر تا 100 را تکرار نموديم. آنچه که فراتر از انتظار بود تغيير بسيار نامحسوس شتابگيري و رفتار خودرو در آغاز حرکت بود که شايد اگر خودمان چند لحظه پيشتر سيستم سوخت رساني را تغيير نداده بوديم متوجه نمي شديم که با سوخت گاز طبيعي در حرکت هستيم. E200 NGT با سوخت گاز طبيعي نيز در مدت زمان11/2 ثانيه از حالت سکون به سرعت 100 کيلومتر در ساعت مي رسد که اين اختلاف زمان نه چندان زياد با توجه به نحوه خاصيت احتراق گاز طبيعي کاملا قابل قبول است. در هنگام رانندگي با اين خودرو تغيير وضعيت سوخت رساني با استفاده از دکمه هاي روي فرمان به راحتي انجام مي پذيرد و از اين نظر براي راننده زحمت چنداني در پي نخواهد داشت. تغيير حالت بين دو نوع سوخت در هر سرعتي بدون هرگونه تکان و صداي اضافي انجام مي پذيرد به نحوي‌که امکان ندارد سرنشينان متوجه تغيير حالت سوخت رساني شوند. در اين خودرو يک مدار الکترونيکي کنترل‌کننده وظيفه دارد که مشاهده کامل و دقيقي بر فعل و انفعالات و تغييرات هر سيلندر به صورت جداگانه داشته باشد به طوري‌که هر زمان، ميزان گاز مخزن به اتمام برسد سيستم کنترلر به صورت اتوماتيک سيستم سوخت رساني را باز هم بدون هرگونه هشدار يا تکان اضافي به بنزين تغيير ميدهد (بر خلاف انواع خودروهاي داخلي که تکان هاي ناشي از تغيير حالت سوخت در آنها همانند شوکي است که براي احياي بيمار در حال فوت، به او وارد مي‌کنند!) جالب است بدانيد يکي ديگر از وظايف اين کنترل‌کننده، تغيير دوباره سيستم سوخت رساني به گاز طبيعي به محض پرکردن مخزن هاي گاز است که بدون دخالت راننده انجام مي پذيرد. با اين‌که در بروشورهاي رسمي اين محصول ذکر شده است که E200 NGT با مخزن هاي پر شده گاز و بنزين توانايي پيمايش 1000کيلومتر را دارد اما از آنجايي که در انجام اين آزمايش توجه ما معطوف به حالت گازسوز بودن خودرو بود اقدام به ثبت رکورد پيمايش اين خودرو با مخزن هاي کاملا پر گاز طبيعي (به مقدار18 کيلوگرم) کرديم که E200NGT توانست با مخزن گاز پر، مسافتي در حدود 320 کيلومتر را طي‌کند که با اين اوصاف و با توجه به ظرفيت باک بنزين 65 ليتري آن، پيمايش 700 کيلومتر با يک باک پر بنزين وموتوري 4 سيلندر به هيچ وجه دور از ذهن نيست. همان گونه که گفته شد گونه E200 از کلاس E با برخورداري از پيشرانه 1/8 ليتري که يک اسب بخار قدرت را به رقم نوميد‌کننده هر 9/69 کيلوگرم وزن خودرو اختصاص ميدهد، نميتواند انتظارات راننده جوان خود را برآورد کند. با توجه به اين نکته درگونه E200NGT با توجه به سنگين تر بودن خودرو به دليل استفاده از کپسول هاي گاز، اين نقطه ضعف در مقياس بزرگتري تشديد مي شود اما نکته اي که در طول آزمايش قابل لمس بود شتابگيري ثانويه در خور توجه خودرو در دورهاي بالاي موتور بود اما بازهم رفتارهاي ديناميکي E200 به هيچ عنوان قابل مقايسه با برادران بزرگتر خود يعني E230 و E280 نيست. پس از گذشت مدتي از رانندگي با اين خودرو در ترافيک‌هاي شهري، تشخيص استفاده پيشرانه از کدام سوخت بدون توجه به نشان دهنده عملا امکان پذير نبود که البته دليل آن استفاده مشترک از بخش هاي فني از جمله جعبه دنده تيپ ترونيک، سيستم تعليق، سامانه ترمزگيري و غيره با گونه بنزين سوز در هر دو گونه خودرو است. البته نکته منفي ديگري که در طول رانندگي با اين خودرو مشاهده گرديد ضعف قواي سيستم ترمزگيري اين خودرو بود. اما با اين حال به لطف بهره مندي از سامانه SBC (ترمز الکترونيکي) و سامانه ESP يا همان کنترل الکترونيکي، پايداري E200 به اصطلاح کاملا در دست است و راننده ميتواند به کمک اين تجهيزات در هر شرايطي اين خودرو را متوقف کند. بازار فروش اکنون و پس از کسب تجربه رانندگي با قوي ترين خودرو دوگانه سوز چهار در دنيا و البته گرانترين خودرو دوگانه سوز ايران وقت آن است که يک نتيجه گيري کلي در مورد اين خودرو داشته باشيم. مدل دوگانه سوز سري E مرسدس بنز که فقط در گونه E200 و با رده هاي تجهيزاتي کلاسيک و الگانس و آوانگارد به مرحله توليد رسيد تنها در سال 2009 ميلادي و به تعداد کمتر از 100 دستگاه وارد کشور شد که در آن برهه زماني با قيمتي در حدود 95 الي 100 ميليون تومان به فروش ميرسيد. اما بعدها و با افزايش چند مرحله اي قيمت انواع خودروها، قيمت گونه E200 بنزين سوز مونتاژي به حدود 150 ميليون و قيمت گونه E200NGT به فراتر از 180 ميليون تومان بالغ شد. هرچند امروز ديگر نمونه هاي صفر کيلومتر اين مدل ها به گونه هايي ناياب در بازار تبديل شده اند اما نمونه هاي کارکرده اين سري از محصولات مرسدس بنز در بازار ايران مشتريان چنداني ندارند چراکه امروزه بيشتر مشتريان اين رنج قيمتي ترجيح ميدهند به جاي خريد مدل E200 آن هم با خصوصيات حرکتي نسبتا ضعيف به دنبال نمونه هاي کارکرده مرسدس بنز E280 و ب ام و 530i باشند. البته مشکل اصلي مدل دوگانه سوز E200 در ايران با وجود نقطه قوت آن- يعني »پيمايش مسافت بيشتر آنهم بدون هيچگونه تفاوت در کيفيت رانندگي« - را نبايد فراموش کرد و آن هم مکانيزم نابه سامان پمپ هاي CNG کشور و مشکلات بي پايان جايگاه هاي گاز طبيعي کشور است. چرا که منطق حکم نمي‌کند کسي که بيش از 180 ميليون تومان بابت خريد اتومبيلش هزينه است مدت زمان طولاني (که گاه به چند ساعت ميرسد) به انتظار رسيدن نوبت سوخت گيري بايستد. به اين ترتيب به نظر ميرسد که شما بايد يک طرفدار فعال محيط زيست متمول باشيد که به سمت خريد E200 NGT برويد. شايد به همين دليل است که طي همه اين سال ها شرکت هاي واردکننده خودرو به کشور هرگز نخواسته اند به طور جدي برروي واردات خودروهاي دوگانه سوز مانور دهند. مساله اي که با شکست نسبي معدود خودروهاي هيبريدي وارداتي به ايران (که حتي تعرفه گمرکي و قيمت کمتري نيز نسبت به ساير خودروهاي دوگانه سوز دارند) امري توجيه پذير است. اما نبايد فراموش کرد که چه بخواهيم و چه نخواهيم، چه دير و چه زود، بالاخره روزي کف گير سوخت هاي فسيلي به ته ديگ خواهد خورد ! کاش قبل از اينکه دير شود به فکر آن روز باشيم.