جذاب ترین ها

روایت یک قهرمان معمولی در دل شبکه‌های فساد اقتصادی

صبا

بروزرسانی 1404/11/20 - 11:55

روایت یک قهرمان معمولی در دل شبکه‌های فساد اقتصادی

صبا/ بهروز مفید، تهیه‌کننده فیلم سینمایی «کارواش»، با اشاره به پرداخت متفاوت این اثر به مفاسد اقتصادی می‌گوید: «این فیلم وارد لایه‌هایی کمتر دیده‌شده از شبکه‌های فساد و پول‌شویی می‌شود»؛ روایتی اجتماعی که با تمرکز بر یک قهرمان معمولی، تقابل فرد مسئولیت‌پذیر با سازوکارهای پنهان اقتصاد ناسالم را به تصویر می‌کشد.

فیلم سینمایی «کارواش» به کارگردانی احمد مرادپور و تهیه‌کنندگی بهروز مفید، با نگاهی تحلیلی به سازوکارهای پنهان فساد اقتصادی، تلاش می‌کند از مرز روایت‌های کلیشه‌ای عبور کند و به لایه‌هایی کمتر دیده ‌شده از یک بحران مزمن اجتماعی نزدیک شود.

این اثر اجتماعی که به گفته تهیه‌کننده‌اش تا پایان دی ‌ماه همچنان در مرحله فیلم‌برداری قرار داشته، به ‌عنوان یکی از تولیدات مشترک بنیاد سینمایی فارابی و سازمان امور مالیاتی شکل گرفته؛ همکاری‌ای که خود به‌طور ضمنی بر رویکرد مسئله‌محور و آگاهی‌بخش فیلم تأکید دارد.

«کارواش» با تمرکز بر سرگذشت یک کارمند وظیفه‌شناس که ناخواسته درگیر شبکه‌ای پیچیده از مناسبات مالی و پول‌شویی می‌شود، تقابل فرد با ساختارهای فاسد و هزینه‌های ایستادگی در برابر آن‌ها را به تصویر می‌کشد.

فیلم بیش از آنکه صرفاً روایتی افشاگرانه باشد، تلاشی است برای واکاوی نسبت فرد و ساختار، و بررسی پیامدهای اخلاقی و اجتماعی فسادی که اغلب نامرئی عمل می‌کند، اما تأثیرات آن بر اعتماد عمومی عمیق و ماندگار است. بهروز مفید در گفت‌وگو با روزنامه صبا، از دغدغه‌های اجتماعی شکل‌گیری «کارواش»، چالش‌های فشرده تولید و اهمیت نقش سینما در روشن‌کردن سازوکارهای مفاسد اقتصادی برای مخاطب سخن می‌گوید.

جدای از دو خط فیلمنامه‌ای که دراختیار رسانه‌ها قرارد دادید، دوست داریم توضیح بیشتری درباره فیلمنامه و قصه «کارواش» بدهید؟

فیلمنامه «کارواش» وارد یکی از لایه‌های کمتر دیده ‌شده‌ی جامعه می‌شود؛ جایی در میانه‌ی شبکه‌های فساد اقتصادی. یکی از محورهای اصلی داستان، موضوع پول‌شویی است؛ مسئله‌ای که در مفاسد اقتصادی همیشه مطرح بوده و می‌تواند به ‌طور جدی به فضای بحرانی اقتصاد کشور لطمه بزند.

در این فیلم با شبکه‌هایی مواجه هستیم که توسط افرادی اداره می‌شوند و از طریق تطمیع برخی مسئولان – حتی در سطوح میانی یا دست‌اندرکاران حوزه‌هایی مثل پتروشیمی – تلاش می‌کنند جا به ‌جایی‌های مالی ناسالم را در پوشش سازوکارهای به‌ ظاهر قانونی انجام دهند.

داستان درباره‌ی یک کارمند وظیفه‌شناس است که تلاش می‌کند با یکی از این شبکه‌های اقتصادی مقابله کند؛ مسیری که برای او هزینه‌ها و چالش‌های شخصی زیادی به همراه دارد. همین نگاه به یک قهرمان معمولی در دل یک بحران اقتصادی، یکی از ویژگی‌های مهم فیلمنامه بود که من را به حمایت و سرمایه‌گذاری روی این پروژه ترغیب کرد.

یعنی فیمنامه‌ی انتقادی این اثر شما را علاقه‌مند به حمایت از این کار کرد؟

من همیشه دغدغه‌ی مسائل و مصالح اجتماعی را داشته‌ام. به‌ جز سینمای کودک، اغلب کارهایی که تهیه کرده‌ام حول مسائل اجتماعی، به‌ ویژه موضوعات اقتصادی بوده‌اند. فساد اقتصادی یکی از معضلات جدی جامعه ماست؛ معضلی که اغلب فقط اسمش را می‌شنویم، اما مکانیزم‌هایش برای مخاطب روشن نیست..

این تصور که فساد اقتصادی صرفاً «اختلاس» است، نگاه ساده‌انگارانه‌ای است. فیلمنامه «کارواش» این امکان را داشت که به شکلی دراماتیک و قابل فهم، این سازوکارها را برای مخاطب باز کند و همین موضوع برای من اهمیت داشت.

در مسیر تولید، بزرگ‌ترین چالش شما به ‌عنوان تهیه‌کننده چه بود؟

مهم‌ترین چالش ما کمبود زمان بود. فرصت بسیار محدودی برای تولید داشتیم و همین، فشار زیادی به گروه وارد کرد. حدود دو ماه پیش سفارش ساخت فیلم از طرف بنیاد سینمایی فارابی به ما ابلاغ شد و کل تصویربرداری حدود ۵۰ روز طول کشید.

این فشردگی باعث شد هم در مرحله تولید و هم در پس‌تولید، کار سخت‌تر شود. طبیعتاً هرچه فیلمنامه فرصت بیشتری برای پرداخت، چکش‌کاری و مطالعه‌ی دقیق‌تر و فضاسازی داشته باشد، نتیجه بهتر خواهد بود. در حال حاضر هم که داریم گفت‌وگو می‌کنیم در مرحله صداگذاری و موسیقی هستیم و واقعاً اگر زمان بیشتری در اختیار داشتیم، شرایط بهتری برای این مراحل فراهم می‌شد.

در این مسیر از همکاری نهادهای دیگر هم بهره بردید؟

از نظر حمایت مالی، تهیه‌کنندگی پروژه با حمایت بنیاد سینمایی فارابی انجام شد. اما از نظر کارشناسی، کارشناسان سازمان امور مالیاتی و بخش‌های مرتبط با حوزه پول و اقتصاد، در حد همفکری و ارائه‌ی مشاوره به نویسندگان کمک کردند که این موضوع برای دقت محتوایی کار بسیار مؤثر بود.

با توجه به سابقه‌تان در سینمای دفاع مقدس، چطور به این سوژه و فیلمنامه رسیدید؟

ورود من به این پروژه تا حد زیادی به پیشنهاد فارابی برمی‌گردد. اما همان‌طور که گفتم، پرداختن به مسائل اقتصادی و اجتماعی همیشه جزو دغدغه‌های من بوده و از این نظر، «کارواش» برایم پروژه‌ای غریبه نبود.

برای شما دیده‌شدن فیلم در جشنواره فجر چقدر حائز اهمیت است؟

واقعیت این است که تمرکز من همیشه روی انجام درست کاری است که می‌پذیرم. تمام تلاشم این بوده که در حد توان، کیفیت کار را بالا نگه داریم. بخش مسابقه، داوری‌ها و نتیجه نهایی، چیزهایی است که بعداً خودش را نشان می‌دهد.

ما در این مسیر از همکاری افراد خوبی بهره بردیم؛ به‌ویژه آقای مرتضی غفوری- مدیر فیلمبرداری- که کمک زیادی به پروژه کردند و لازم می‌دانم از ایشان تشکر کنم. ولی الان برای نظر دادن زود است بهتر از برای دیدن نتیجه کمی صبور باشیم.

درباره‌ی انتخاب بازیگران و نقش شما در این فرآیند توضیح می‌دهید؟

در ابتدای کار قرار بود سروش محمدزاده به ‌عنوان کارگردان با پروژه همکاری داشته باشند، اما به‌ دلیل مسائل شخصی امکان ادامه‌ی کار برایشان فراهم نشد. به همین دلیل در مرحله پیش‌تولید زمان زیادی از دست رفت و آقای مرادپور عملاً با فرصت محدودی وارد پروژه شدند..

با این حال، به نظرم انتخاب بازیگران به‌خوبی انجام شد. امیر آقایی در نقش مقابل قهرمان داستان بازی بسیار قابل قبولی ارائه داده‌اند و حسین مهری هم انتخاب خوبی بود. همچنین خانم پانته‌آ پناهی‌ها، خانم خاطره اسدی و… مثل همیشه حضور حرفه‌ای و موفقی در فیلم دارند.