نبض ما/ دوغ يکي از فرآورده هاي شير است و داراي فوايد و خاصيت هاي زيادي است. در اين مطلب راجع به نوشيدني دوغ هر آنچه بايد بدانيد، آورده شده است.
فوايد مصرف دوغ
داراي ويتامين هاي B و D است از اينرو مي تواند در تامين اين ويتامين ها به بدن کمک نمايد.
مصرف دوغ از رشد و نمو بسياري از باکتري هاي مضر در سيستم گوارشي انسان جلوگيري مي نمايد.
مصرف دوغ به هضم غذا کمک مي کند و التيام بخش نيز است.
مصرف دوغ به گردش بهتر خون در بدن انسان کمک مي کند.
برخي از سردردها که ناشي از گرمي هوا مي باشد، با مصرف دوغ التيام مي يابد.
مصرف دوغ از بوي بد دهان نيز جلوگيري مي کند.
شايد اين طور بتوان گفت که دوغ نوشابه ماست است و حاوي کلسيم و ساير مواد معدني، ويتامينهاي موجود در ماست، پروتئين و چربي است. به همين دليل ارزش غذايي آن از ماست کمي کمتر است.
دوغ به دليل طبيعت سرد، علائم گرمازدگي، خستگي و عطش را التيام بخشيده و مانند ماست، حاوي ميکروارگانيسمهاي زنده و مفيدي است.
انواع دوغ
دوغ سنتي: در روش سنتي يا روستايي ماست را به همراه آب در مُشک يا کيسه هاي پوستي مي ريزند و تکان مي دهند وبر اثر ضربات وارده دوغ حاصل مي شود. در اين روش به دليل آن که نظافت کيسه هاي پوستي مشکل است احتمال آلودگي ميکروبي در فرآورده حاصله زياد است.
دوغ صنعتي: در صنعت، ماست را با ميزان مناسبي آب در تانک هاي مجهز به همزن مخلوط کرده و بعد از اختلاط کامل آن را با رعايت موازين بهداشتي سرد و بسته بندي مي کنند. اين نوشيدني به دليل آن که در دماي گرم محيط و در برابر فساد مقاوم است نياز به هيچ نگهدارنده مصنوعي نداشته و مصرف آن براي افرادي که دچار عدم تحمل لاکتوز هستند، مناسب است.
دوغ گاز دار: معمولا برخي افراد جهت ترش و گازدارشدن اين نوشيدني آن را در دماي محيط نگهداري مي کنند. اين روش نگهداري براي سلامت افراد مشکلي ايجاد نخواهد کرد. اين نوشيدني به طور طبيعي حاوي باکتري هاي مولد اسيد لاکتيک و همچنين مخمرهاي مولد گاز است که در دماي محيط فعال تر و باعث ايجاد طعم اسيدي و گازي مي شوند. اما بد نيست بدانيد اگر در اين روش نگهداري آنزيم هاي تجزيه کننده پروتئين فعال شوند دوغ ، آلوده به کپک شده و بلافاصله تغيير رنگ و مزه داده و تاريخ انقضاي آن سريع تر از آنچه روي بطري نوشته شده فرا مي رسد که استفاده از آن توصيه نمي شود. بنابراين بهترين روش براي ماندگاري مطلوب دوغ نگهداري آن در دماي يخچال است.دوغ اگر به وسيله گاز CO۲ گازدار شود مضرات گاز افزوده شده به آن مانند نوشابه هاي گازدار خواهد بود.
دوغ طعم دار: اغلب براي طعم دارکردن دوغ از نعنا، پونه، کاکوتي يا گلبرگ هاي خردشده گل محمدي و برخي عرقيات استفاده مي شود که علاوه بر ايجاد طعم خوشايند، بر خواص درماني دوغ مي افزايد.دوغ حاوي نعنا و پونه، به ترشح شيره معده و هضم غذا کمک مي کند و نفخ حاصل ازدوغ را رفع و دل پيچه را التيام مي بخشد. اين دوغ خنک کننده محيط دهان بوده و به گردش هر چه بهتر خون کمک کرده، مجاري گوارشي را ضدعفوني و براي رفع سکسکه و اسهال ناشي از گرمي هوا نافع و به عملکرد مطلوب کبد کمک مي کند.دوغ حاوي کاکوتي، مقوي قلب و معده بوده و مسکن سردردهاي ناشي از گرمي هواست و به دليل خاصيت ضدعفوني کنندگي، کرم کش قوي بوده و خلط آور خوبي است و براي التيام علائم رماتيسم نافع است. ديگر خواص دوغ کاکوتي شبيه به دوغ نعناست.دوغ حاوي گلبرگ هاي گل محمدي بسيار معطر، مقوي قلب و کبد و اعصاب، آرام بخش و نشاط آور بوده و براي تنظيم عملکرد دستگاه گوارش نافع و رفع کننده بوي بد دهان است.
دوغ گرما ديده : لفظ گرماديده که اين روزها روي بطري برخي دوغ هاي صنعتي به چشم مي خورد به اين معناست که دوغ حاصله بعد از آماده شدن دوباره پاستوريزه شده تا ميکروارگانيسم هاي مايه ماست کاهش و دوغ ترش نشود. اغلب دوغ هاي معمولي اين حرارت را نمي بينند.
مصرف دوغ چاق مي کند يا لاغر؟
محققان و متخصصان تغذيه عقيده دارند که مصرف دوغ به سوزاندن چربي و کاهش شديد کالري کمک مي کند. مطالعات نشان داده که تمامي گروه هاي سني که شش ماه از رژيم غذايي که در آن لبنيات از جمله نوشيدني دوغ وجود داشته، استفاده کرده اند راحت تر به کاهش وزن و سوزاندن چربي رسيده اند و وزن کم کرده اند.
طرز تهيه دوغ خانگي گاز دار
چي لازم دارم:
شير ۱ ليتر
آب ۲ ليتر
نمک ۱ قاشق سوپخوري
ماست ۴ يا ۵ قاشق غذا خوري
چه جوري درست ميشه:
آب و شير را با هم مخلوط کنيد و ۱ ليوانش رو کنار بذاريد بقيه رو روي حرارت قرار داده تا دمايش به حدي برسد که ميخواهيد ماست درست کنيد(يعني وقتي انگشت ميزنيد توش گرماش به حدي باشه که دست نسوزه ولي گرم باشه کافيه) . حالا ماست و نمک را در يک ليوان شير و آب که قبلا کنار گذاشتن خوب مخلوط کنيد و به شير اضافه کنيد و بازهم مخلوط کرده و درش رو محکم ببنديد .
چند تکان بديد و در جاي گرم چند روز قرار بديد . براي ظرفش مي توانيد از بطري نوشابه يا خود شير استفاده کنيد . وقتي آب و ماست از هم جدا شد ؛ نگران نباشيد و چند بار محکم تکان بديد مخلوط مي شود.
نکته
براي طعم دار شدن دوغ مي توانيد به آن پودر نعنا، کاکوتي، پونه يا گل اضافه کنيد.
مضرات مصرف دوغ
دوغ گاز دار بصورت کلي براي سلامت انسان ضرر دارد و باعث ايجاد برخي مشکلات گوارشي مي شود. علت عدم استفاده از نوشيدني هاي گاز دار مخصوصا مصرف دوغ گاز دار بدليل گاز موجود در آنها نيست بلکه بدليل اسيد فسفريکي است که در اين نوع نوشيدني ها اضافه مي شود که براي سلامتي بدن مضر است.بنابراين اگر دوغ به صورت طبيعي گاز دار شود مضرنيست.
مصرف دوغ پس از مصرف غذاهاي گوشتي مي تواند در برخي مواقع باعث بيماري درد مفاصل شود. توصيه مي شود مصرف دوغ به عنوان يک نوشيدني سالم، بيشتر در فصل هاي گرم سال استفاده شود و همچنين در مصرف آن نيز زياده روي نشود.
بدترين نوع نگهداري دوغ در مغازها قرار دادن آنها خارج از مغازه يا در مکاني است که اين محصولات در تماس با نور آفتاب قرار بگيرند. تماس بطري هاي حاوي دوغ با نور آفتاب (به خصوص در جاده ها)، باعث ايجاد ترکيب هاي سرطان زا و سمي يا اکسيد شدن چربي موجود در محصول مي شود. بنابراين از خريد و مصرف دوغ هايي که خارج از يخچال و در زير نور آفتاب نگهداري مي شوند، خودداري کنيد.
بازار