نکاتی درباره راهنمایی فرزندان برای انتخاب مرجع تقلید

همشهري آيه/ شايد خيلي ها فکر مي کنند نخستين چيزي که بعد از بلوغ دختر يا پسر براي آن ها واجب مي شود نماز يا روزه است اما در اشتباهند نخستين واجب خدا براي هر نوجوان دختر يا پسري انتخاب مرجع تقليد است. به هر حال براي هر کاري بايد به اهل فن مراجعه کنيم. همان طور که وقتي بيمار مي شويم به پزشک مراجعه مي کنيم يا مي خواهيم هنر يا علمي را ياد بگيريم پيش استاد آن هنر يا علم مي رويم، براي ياد گرفتن نکات ديني و فقهي هم بايد سراغ علماي دين برويم و چند و چون مسايل اسلامي را از آن ها که داناي علوم ديني هستند بياموزيم چرا که دين اسلام آن قدر گسترده و عميق است که عموم مردم نمي توانند از همه موارد آن سر دربياورند. اين جاست که ضرورت و وجوب انتخاب مرجع تقليد براي نوجوانان قبل از حتي نماز و روزه خودش را نشان مي دهد. به همين دليل پدر و مادر وظيفه دارند در اين انتخاب همراه فرزند خود باشند و او را راهنمايي کنند. چرا بايد سراغ علماي دين برويم؟ در ا ين که همه شيعيان وظيفه دارند زماني که فرزندشان به سن بلوغ رسيد او را در انتخاب مرجع تقليد راهنمايي کنند هيچ شکي نيست اما گاهي بعضي از نوجوانان با سوالاتي چون: من که قواعد نماز خواندن و روزه گرفتن را مي دانم و مي توانم هر چيزي را که نمي دانم از پدر و مادرم سوال کنم، پس چرا بايد مرجع تقليد داشته باشم؟ يا اصلا چرا بايد در امور ديني از شخص ديگري تقليد کنم؟ سعي مي کنند خانواده هايشان را توجيه کنند که اصلا به چنين انتخابي نيازي ندارند. در چنين وضعيتي است که پدر و مادرها بايد با توجه به اطلاعاتي که از قبل دارند فرزندانشان را قانع کنند که اين انتخاب در مکتب تشيع امري ضروري است و به دليل اين که آن ها نمي توانند بر همه علوم اسلامي مسلط باشند بايد در فروع دين از افراد عالم به دين تقليد کنند. همان طور که وقتي مريض مي شوند پيش دکتر مي روند و به دليل اين که اطلاعات پزشکي آن ها پايين است هر چه دکتر بگويد انجام مي دهند اين جا بايد همان کار را انجام دهند يا والدين و بزرگ ترها مي توانند جواب اين نوع پرسش هاي نوجوان خود را اين طور بدهند که هميشه انسان ها در تمام طول زندگي شان در هر سن و شرايطي که باشند مطالبي را که نمي دانند از کسي که مي داند مي پرسند. به طور کلي پرسيدن قانون طبيعي و هميشگي آدم هاست. امور و موارد ديني هم از اين قاعده مستثني نيستند. يعني همه مردم بايد براي دانستن احکام دين به کارشناسان ديني مراجعه کنند و جواب پرسش هايشان را از آن ها بگيرند. مصداق اين مضمون را بايد در آيه 43 سوه مبارکه نحل پيدا کرد. آن جا که مي فرمايد:« اگر نمي داني از اهل ذکر سوال کنيد.» بايد توجه داشت که خدا نفرموده از هر عالمي که خواستيد سوال کنيد بلکه فرموده از عالمي بپرسيد که اهل ذکر و به ياد خدا باشد. کسي که اهل ذکر است در هر حالي خدا را در نظر مي گيرد و در عين حال تقوا دارد و پرهيزکار است به همين دليل است که انتخاب مرجع تقليد يکي از ضرورت هاي دوران نوجواني و سن تکليف است تا نوجوان مکلف مرجعي داشته باشد تا در موارد گوناگون ديني به او رجوع کرده و جواب ابهاماتش را از او جويا شود. حواسمان به نوجوانان باشد مي دانيم که همه انسان ها با تمايلات يکتاپرستي آفريده مي شوند و همه آن ها به طور ذاتي علاقه دارند تا مسير سعادت و کمال را طي کنند. به عبارت ديگر همه افراد براساس فطرت ديني خلق شده اند و نياز دارند از دوران کودکي خود تحت تعليماتي قرار بگيرند که مسير کمال را براي آن ها هموار مي کند اما هر کسي براي انجام تکاليف ديني اش به راهنما نياز دارد و اين ضرورت براي نوجواني که تازه به سن بلوغ و تکليف ديني رسيده نمود بيشتري دارد. بنابراين لازم است پدر و مادر در اين سن بيشتر حواسشان به فرزندان شان باشد و به آن ها کمک کنند تا انتخاب درستي داشته باشند. نوجوان مکلفي که هيچ آشنايي درستي با آموزه هاي ديني ندارد نمي داند براي جواب گرفتن پرسش هاي ديني اش به چه کسي رجوع کند بدين صورت است که امکان دارد افراد سودجو و ضدفرهنگي وارد عمل شده و نوجوان را فرسنگ ها از مسير دين دور کنند. اين در حالي است که اگر او با راهنماي ديني دانايي در ارتباط باشد به مرور زمان با امور و مسايل ديني آشنايي بيشتري پيدا مي کند و محبت بيشتر و عميق تري نسبت به اسلام در دلش ايجاد شده و در راه بندگي خدا مستحکم تر مي شود. کارشناسان ديني معتقدند راهنمايي نوجوان در اين زمينه يکي از حقوقي است که از طرف خدا برعهده هر پدر و مادري گذاشته شده. علاوه بر اين اهميت ياد دادن قرآن و احکام اسلامي به فرزندان تا اندازه اي است که حضرت علي(ع) در وصيت خود به امام حسن(ع) در کتاب نهج البلاغه فرموده: چنين ديدم که قبل از هر چيز کتاب خداوند عزوجل و تفسير و تاويل آن و شرايع و احکام اسلام و حلال و حرام آن را به تو آموزش دهم و جز اين به چيزي نپردازم. بنابراين از آن جا که پدران و مادران نمي توانند تمام احکام اسلامي را به فرزندان خود بياموزد لزوم تعيين مرجع ديني مشخص مي شود. خير دنيا و آخرت نصيب مان مي شود اهميت کمک کردن والدين به نوجوان براي انتخاب مرجع ديني تا اندازه اي است که ائمه معصوم(ع) پدران و مادران را براي انجام اين وظيفه بسيار مهم تشويق کرده و اجر و پاداش معنوي خدا را در برابر اين عمل يادآور شده اند. امام حسن عسکري(ع) در اين خصوص فرموده: خدا به پدر و مادر پاداش فراواني را عنايت مي کند اما مردم با شگفتي سوال مي کنند: پروردگارا! اين همه لطف و تفضل درباره ما به چه دليل است؟ اعمال ما شايسته چنين پاداشي نبوده در جواب آن ها گفته مي شود اين همه عنايت و نعمت پاداش شماست که به فرزند خود کتاب خدا را آموخته ايد و او را در آيين اسلام بصير و بينا تربيت کرديد. پس زماني که پدر و مادري نوجوان خود را در راه دين به راهنمايي امين و باتقوا رجوع مي دهند تا احکام ديني را از او ياد بگيرد. در واقع مسووليتي را انجام داده اند که برايشان در دنيا و آخرت خير و برکت خواهد داشت. حتما نبايد از مرجع پدر و مادر تقليد کنند پرسشي که در زمينه انتخاب مرجع تقليد براي بعضي از نوجوانان مطرح مي شود اين است که آيا نوجوان بايد حتما از مرجعي که پدر يا مادرش از او تقليد مي کنند رجوع کرده و تقليد کند يا اين که مي تواند و حق دارد مرجع ديني ديگري داشته باشد؟ پاسخ اين پرسش را بايد در آزادي هايي که در اسلام در نظر گرفته شده جست و جو کرد . در دين هيچ اکراه و اجباري وجود ندارد. پس در دين اسلام هر کسي حق دارد هر مرجعي که شايسته دانست براي خود انتخاب کرده و در امور ديني به او رجوع کند. در واقع پدر و مادر نبايد فرزند خود را مجبور کنند که حتما از مرجع آن ها تقليد کند. همين که مرجعي شرايط لازم مرجعيت را داشته و با اين عنوان شناخته شده باشد کفايت مي کند.