نحوه ابراز محبت به فرزند در کلام و سیره معصومین (ع)

مهرخانه/ «تو را جزيي از خود، و شايد تمام وجود خودم ديدم؛ به‌حدي که اگر چيزي به تو ضرر برساند، مثل آنست که به من ضرر رسانده است، و يا اگر مرگ تو را تهديد کند، يعني مرا تهديد کرده است.» (وصيت امام علي عليه‌السلام به امام حسن عليه‌السلام) محبت را بايد نشان داد، تا کودکمان هم آن را بپذيرد، ياد بگيرد و از آن سيراب شود. بايد قربان‌صدقه کودک رفت، بايد او را ديد، او را تکريم کر، اما چگونه و تا کجا؟ در اين مسير لازم است فنون اين کار را بياموزيم تا کودکانمان، علي‌رغم آن‌که سيراب مي‌شوند، لوس و پرتوقع بار نيايند. تا همان‌طور که احترام و محبت مي‌بينند، احترام نيز بگذارند. تا درست و به‌قاعده بزرگ شوند؛ مستقل اما پرعاطفه؛ باصلابت، اما مهربان. 1. بيان کنيد علاقه، ابرازکردني است. دوست‌داشتن را بايد به کودک گفت؛ با بهانه يا بي‌بهانه، بايد با اين ابراز علاقه‌مندي، او را دلگرم کرد و مطمئن. 1.1. شب به شب، هنگام خواب، يک شب‌بخير همراه دوستت دارم و بوسه، شب زيبايي را براي کودکمان خواهد ساخت. اين ابراز علاقه‌هاي شبانه مي‌تواند با خواندن لالايي، کتاب يا گفتن قصه همراه باشد و به کودکمان بفهماند که ما براي او وقت مي‌گذاريم؛ در هر ساعتي از شبانه‌روز که باشد. حضرت زهراي مرضيه سلام‌الله‌عليها زماني که امام حسن عليه‌السلام را مي‌خواباندند براي او چنين لالايي مي‌خواندند: «حسن جان! مانند پدرت علي باش؛ ريسمان را از گردن حق بردار و آن را از بند اسارت رها ساز. خداي پرفضل و احسان را بپرست و با دشمنان کينه‌توز و بدخواه دوستي مکن.» (بحارالانوار، ج43، ص286.) 1.2. روزها، بيدارباش صبح مي‌تواند آغاز يک روز شيرين و سراسر احساس براي کودکمان باشد. با زيباترين بيان و شيرين‌ترين لحن، با نوازش و بوسه، مي‌توان او را از خواب بيدار کرد. 1.3. خوب است براي نزديکي بيشتر به کودکمان، براي او لقبي ويژه خودش انتخاب کنيم و در طول روز و هنگام ابراز علاقه، او را با آن لقب ويژه صداکنيم. پيامبر مهرباني‌ها در اين رابطه مي‌فرمايند: «پيش از آن‌که لقب‌هاي زشت بر فرزندانتان غلبه پيدا کند، کنيه‌هاي خوب بر آنان بگذاريد.» (کنز العمال في سنن الاقوال و الافعال، ج 16، ص 584.) 2. رفتار کنيد در کنار ابراز محبت بي‌دريغ زباني، رفتارمان هم بايد نشاني از علاقه‌مندي‌مان داشته باشد؛ امام صادق عليه‌السلام مي‌فرمايند: «آيا حقيقت دين جز محبت و دوستي چيز ديگري است؟» مي‌توان اين علاقه را به کاربردي‌ترين و سهل‌ترين حالات ممکن نشان داد: 2.1. بوسه، ساده‌ترين و اثربخش‌ترين نوع ابراز محبت است. امام صادق عليه‌السلام به نقل از پيامبر صلي‌الله‌عليه‌وآله‌وسلم مي‌فرمايند: «هرکس فرزند خود را ببوسد، خداوند براي او نيکويي مي‌نويسد.» (وسائل الشيعه، ج15، ص194.) گاهي حتي از سر غافل‌گيري، کودکمان را ببوسيم؛ امام صادق عليه‌السلام نيز بر اين امر توصيه فرمودند که: «فرزندان خود را زياد ببوسيد...» (وسائل الشيعه، ج21، ص485.) 2.2. نوازش را خصوصاً در سنين نوزادي کودک نبايد فراموش کرد؛ چراکه کودک با نوازش آرامش پيدا مي‌کند و آغوش ما امن‌ترين جاي عالم براي اوست. نقل شده است که امام باقر عليه‌السلام در موارد بسياري، از اين شيوه تربيتي در مورد فرزندان خود استفاده مي‌کردند. محمد بن مسلم مي‌گويد: در حضور امام باقر عليه‌السلام بودم که فرزند خردسالش جعفر وارد شد. پيشواي پنجم فرزندش را به آغوش کشيده و به سينه خود چسبانيد و با کلمات زيبا و محبت‌آميز با او به گفت‌وگو پرداخت. (کفايه الاثر، ص253.) 2.3. بايد ياد بگيريم براي نشان‌دادن محبتمان، ابتکار به خرج دهيم. جملات زيبا و پرمهرمان را روي کاغذ نوشته و بر ديوار و يخچال و ميز زده، يا روي شيشه و آيينه بنويسيم. وقت خداحافظي يا ورود، او را تحويل بگيريم و با بوسه و توجه، بدرقه کنيم. 3. تعريف کنيد اين يک اصل تربيتي است؛ بايد ياد بگيريم از کودکمان، رفتار درستش و محبتمان به او، نزد ديگران تعريف کرده و تلاش کنيم او هم اين تعريف را بشنود. بايد سعي کنيم اگر کودکمان کار جالب و جديدي مثل نقاشي، مشق، کاردستي، شعر و... انجام داد، آن را ببينيم و کمي بزرگ‌تر و بهتر از آن‌چه که هست، از آن تعريف کنيم و بگوييم که چقدر او را دوست داريم. از امام رضا عليه‌السلام روايت شده است که روزي حضرت موسي بن جعفر عليه‌السلام در محضر پدرش امام صادق عليه‌السلام سخني گفت که سبب شگفتي و شادي پدر شد. حضرت براي تشويق فرزند خود، به او فرمودند: «اي فرزندم! سپاس خداي را که تو را جانشين و خلف پدران و مايه سرور و دل‌خوشي فرزندان و جانشين دوستان قرار داد.» (بحارالانوار، ج 48، ص24.) 4. توجه کنيد رسول مهرباني‌ها مي‌فرمايند: «هر که کودکي داشته باشد، بايد با او کودکانه رفتار کند.» (وسائل الشيعه، ج15، ص203.) اين بدان معناست که بايد براي کودکمان وقت بگذاريم؛ با او نقاشي بکشيم، بازي کنيم، کاردستي درست کنيم؛ و بالاخره در کارهاي مورد علاقه‌اش او را با محبت و رغبت همراهي کنيم. حتي اگر وقت يا حوصله اين کارها را نداريم، وقتي او مشغول به کاري است، بايد به او توجه نشان دهيم؛ بايستيم و به خاله‌بازي يا خانه ‌سازي يا ماشين‌بازي‌اش با لبخند و علاقه نگاه کنيم؛ طوري‌که توجه ما را درک کند. مي‌توانيم وقتي مشغول يک کار سخت است، نگفته به او کمک کنيم؛ اگر کتابش را جلد مي کند، يا بند کفشش را مي بندد يا اسباب‌بازي‌هايش را جمع مي‌کند، به او کمک کنيم. سعي کنيم هفته‌اي يک روز يا يک ساعت ثابت را براي خلوت‌کردن با او، به تنهايي، اختصاص دهيم و اجازه دهيم بفهمد که اين ساعت مختص اوست و به خاطر او. با کانال تلگرامي آخرين خبر همراه شويد telegram.me/akharinkhabar