شمعگردانی شکوه عزاداری زنان اردبیلی/ آیین تشتگذاری زنان در منازل
ايسنا
بروزرسانی
ايسنا/با فرا رسيدن ايام سوگواري ماه محرم زنان همپاي مردان سنت عزا را به سبک شهر و ديارشان اردبيل برپا ميدارند و ارادت خود را به امامشان حسين (ع) نشان ميدهند.
با هويدا شدن پرچمهاي سبز و سياه بر سر در مغازهها و ميدانهاي اردبيل که تقريباً پس از عيد سعيد غدير خم صورت ميگيرد نسيم سوگواري براي آقا ابا عبدالله الحسين(ع) در کوچههاي شهر نيز شروع به وزيدن ميکند. به مرور پرچمهاي مزين به نام «يا امام حسين(ع) و يا ابوالفضل العباس(ع)» بر سر در خانهها نيز آويزان ميشود. زنان شهر اردبيل رخت سياه برتن کرده و خانههاي خود را براي پذيرش مهمانان خود آب و جارو ميزنند.
کماکان در محلات شهر بهويژه محلات قديمي يک در ميان پارچههاي سياه بر سر در کوچهها ديده ميشود که نشاندهنده آغاز ماه محرم و سوگواري است يعني کارهايي چون رسيدن به امور ظاهري افراد و هر گونه شادي و گوش دادن به موسيقيهاي شاد تعطيل ميشود.
زنان روستايي با تميز کردن مساجد به استقبال محرم ميروند
بانوان ساکن در روستاها نيز با آئين خاصي به استقبال ماه محرم ميروند آنان بهويژه افرادي که نذر دارند از يک هفته مانده به ماه محرم مسجد روستا را تميز کرده فرش و موکت و ظروف مسجد را شسته و براي سوگواران آماده مي کنند.
بي بي خانم سليماني از اهالي روستاي سولا از توابع شهرستان نمين مي گويد: محرم از ديرباز در روستاي ما از جايگاه خاصي برخوردار مي باشد زنان اين روستا سه روز مانده به محرم با سلام و صلوات ابتدا داخل مسجد و بعد شبستان آن را آب و جارو مي زنند.
وي مي افزايد: در اين آئين دختران جوان لباس عزا بر تن کرده پس از تميز کردن محيط مسجد به اطراف و پرچمها گلاب ميزنند آنها با دعا خواندن و زمزمه يا حسين يا حسين سمارهاي مسجد را شسته و داخلش آب ميريزند.
به گفته وي زنان اين روستا از نخستين روز ماه محرم هر شب بعد از برپايي نماز جماعت و همزمان با آغاز مراسم عزاداري مردان، در محل شبستان حضور مييابند و ضمن استفاده از آئين عزاداري بر اساس نذري که کردهاند در ميان مهمانان زن چاي و شربت احسان ميکنند. اين کار تا سومين روز شهادت آقا امام حسين(ع) ادامه مييابد.
اما در داخل شهرها بهويژه اردبيل هيئتهاي مربوط به بانوان شور خاصي بر خود ميگيرد. آنها بر اساس برنامهريزي که از قبل کردهاند هر روز مراسم قرائت قرآن و زيارت پر فيض عاشورا و ساير زيارتنامهها را برپا ميکنند و در کنارش با کيک و چاي از مهمانان پذيرايي ميکنند.
آنان در کنار برپايي مجالس روضهخواني ويژه بانوان، هر شب تا 10 روز جهت استفاده از مراسم عزاداري و سوگواري در مساجد و تکايا و حسينيهها با رخت سياه از پير و جوان و کودک حاضر ميشوند. يعني زنان و مردان همزمان در غم آقاي خود امام حسين(ع) و ياران با وفايش اشک ماتم ميريزند و از خداي متعال طلب مغفرت ميکنند.
آئين تشتگذاري بانوان در منازل
از آنجا که از قديمالايام مراسم تشتگذاري سنت خاص عزاداران حسيني اردبيل است و از شب 27 ذيحجه آغاز و تا حلول ماه محرم ادامه مييابد برخي از بانوان اين خطه نيز بر اساس نذري که کردهاند به ياد تشنگان واقعه کربلا در خانههاي خود مراسم تشتگذاري ويژه بانوان برپا ميکنند.
«سارا حقي» کارشناس فرهنگي ادارهکل تبليغات اسلامي اردبيل ميگويد: برپايي اين آئين در سالهاي اخير در ميان هيئتهاي مذهبي بانوان رواج يافته است. معمولاً در اين مراسم زنان پس از خواندن دسته جمعي زيارت عاشورا و دعاي توسل با سلام و صلوات تشت صاحبخانه يا صاحب نذر را با آب زلال پر ميکنند و سپس با روضهخواني و اشکريزان به ياد لب تشنگان کربلا و واقعه عاشورا تشت در گوشهاي از خانه ميگذارند.
وي ميافزايد: اين تشت تا پايان ماه صفر يعني چهلمين روز از شهادت امام حسين(ع) در منزل افراد ميماند تا اينکه پس از برگزاري مراسم روضهخواني و قرائت قرآن و دعا براي برطرف کردن حاجات آب تشت بهعنوان تبرک در ميان بانوان حاضر در مجلس پخش ميشود. به اعتقاد خيلي از آنها اين آب براي برطرف کردن بلا از خانه و شفاي بيماران موثر است.
اما پختن آش بهويژه آش رشته محلي و حلواي نذري و درست کردن شربتهاي مختلف از جمله کارهايي است که معمولاً بر عهده زنان خطه اردبيل است. آنچه که در ميان عزاداران در سطح کوچه و خيابانها پخش ميشود حاصل دست رنج بانوان خوش سليقهاي است که با اين کارها ارادت ويژه خود را به ساحت مقدس آقا امام حسين(ع) و شهداي دشت کربلا و خانم زهرا(س) و زينب(س) نشان ميدهند.
با پايان يافتن 10 روز اول ماه محرم برپايي مجالس روضهخواني زنان اردبيل تا آخرين ساعت ماه صفر آغاز ميشود. با گذري کوتاه در پس کوچههاي شهر شاهد رفت و آمد دستههاي سياهپوش و چادر به سر بانوان مذهبي هستيم که در خانههايي که روضهخواني دارند حضور مييابند. معمولاً اين مجالس بر اساس نذر افراد صورت ميگيرد و مراسم ختم آنها ضمن دادن آش يا شربت نذري با دعاي مخصوص براي برطرف کردن حاجات و آمرزش گناهان و قبولي عزاداريهايشان در پيشگاه الهي و حضرت زهرا(س) به پايان ميرسد.
«رعنا غلامي» يکي از بانوان هئيت مذهبي حضرت زهرا(س) ميگويد: بانوان اردبيل با الگوگيري از بانوي قهرمان کربلا حضرت زينب(س) دوست دارند واقعه عاشورا را در ذهن و دل نسل امروز و آينده زنده نگه دارند و با برگزاري مجالسي چون روضهخواني پيام عاشورا را به همه برسانند.
وي ميگويد: در گذشته مجالس روضهخواني تنها در روضه خواندن از نحوه شهادت امام حسين(ع) و يارانش و اشک ريختن بانوان خلاصه ميشد، اما امروزه با حضور زنان مبلغه و سخنراني و پرسش و پاسخ واقعه عاشورا و پيامش به حاضران تبيين ميشود.
«سارا حقي» کارشناس فرهنگي تبليغات اسلامي استان اردبيل نيز در اينباره ميگويد: با ورود تبليغات اسلامي به ساماندهي و نظارت در مراسم عزاداري بانوان، اکنون 130 هيئت مذهبي بانوان داراي مجوز هستند و محتواي عزاداري و سوگواريها پربارتر شده است يعني زنان در کنار عزاداري با تربيت ديني و سبک زندگي اسلامي و مسائل اجتماعي و عفاف و حجاب آشنا ميشوند.
در ميان مراسم اشاره شده در ماه محرم آئين شمعگرداني در ميان زنان از جايگاه خاصي برخوردار است. اين مراسم از صبح روز تاسوعا تا اذان مغرب ادامه مييابد و عزاداران گاه بهصورت گروهي و گاه در قالب دستههاي عزاداري و اغلب نيز با پاي پياده به 41 مسجد شهر اردبيل رفته و با نيتي خالص و با هدف برآورده شدن حاجاتشان شمع را روشن و براي شهداي کربلا نيز فاتحه و صلوات ميخوانند.
شمعگرداني شکوه عزاداري بانوان اردبيلي
زنان سياهپوش استان روز تاسوعا شمع در دست با پاي پياده گاه بدون کفش از اين تا مسجد ديگر شمع روشن کرده و ارادت خود را به شهيدان کربلا ابراز ميدارند. بيشتر بانوان اردبيلي با حضور در سقاخانه ابوالفضل العباس(ع) واقع در ميدان عالي قاپو اداي نذر کرده و همراه با نداي خاص عزاداري با اشکريزان تکه پارچههايي را در جهت برآورده شدن حاجات خود بر پرچمهاي موجود در سقاخانه گره ميزنند.
حضور فعال بانوان همراه با فرزندان شيرخوار خود در مراسم شيرخوارگان حسيني به ياد حضرت علي اصغر(ع) و همراهي عزاداران حسيني در روزهايي که دستجات عزاداري از محلات ششگانه اردبيل در سطح شهر بهويژه بازار حضور ميبايند از ديگر فعاليتهاي آنها در ماه محرم است. بانوان با اشک ريختن و چادر سياهشان نشان ميدهند که پرچم حسيني هميشه تاريخ برپاست و هر چه جهان اسلام دارد از واقعه کربلا و پيام عاشوراست.
با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد
