40 آموزه مهم درباره همسرداری از زبان ائمه

شيعه نيوز/ خداوند در آيه ي 21 سوره ي روم، به اصل وجود عشق و احساس محبت متقابل بين زن و شوهر اشاره فرموده:«از نشانه هاي خداوند اين است که از نوع خودتان، همسراني براي شما آفريد تا در کنار آنان آرامش يابيد و ميانتان دوستي و رحمت نهاد». در حالي که گفتن جملاتي که حاکي از محبت زوجين نسبت به هم است در رفع بسياري از ترديدها و سوء ظن ها مؤثر و بر ميزان محبت آنان مي افزايد: ائمه معصومين: هم به ابراز علاقه به همسر تأکيد نموده اند و در سيره ي عملي ايشان اين امر در موارد متعددي به چشم مي خورد. پيامبر اکرم(صلي الله عليه و آله) فرمود: وقتي مرد به زن خود با محبت مي نگرد و زنش نيز به او با مهر نگرد، خداوند به ديده ي رحمت به آن ها نگاه مي کند. امروزه يکي از مهم ترين مشکلات خانواده ها نداشتن مديريت صحيح در زندگي است؛ بسياري از اختلافات، چالش ها و مشاجرات که مقدمه فروپاشي خانواده هاست، ناشي از نداشتن الگويي کامل در اداره خانواده است. لذا بر آن شديم تا آيين همسرداري اسلامي را که بر گرفته از احاديث و منابع کامل ميباشد را تقديم شما خوانندگان محترم بنمايم. يکي از موضوعات مهمي که هر مؤمني خواهان فهم آن از کلام درباره معصومين عليهم السلام است، موضوع «آيين همسرداري اسلامي» است . بدين منظور، «آيين همسرداري در احاديث اسلامي » که برگرفته از «40 حديث » در اين زمينه ميباشد رابرداشت کرديم و با ترجمه هايي دقيق و روان همراه سازيم و با عنوان هايي زيبا و تفکر برانگيز زمينه تدبر فراهم کنيم اين نکته را نيز خاطرنشان کنيم که 20 حديث آغازين آن ها مربوط به «اخلاق شوهر نسبت به همسر» و 20 حديث پسين آن ها مربوط به «اخلاق زن نسبت به همسر» است . چشمان اميد ما مي گويد که اين «حديث گزيني » مطبوعتان مي آيد و مقبولتان مي افتد; اما «خواجه شيراز» نيز چه در سفته است که گفته است: صالح و طالح متاع خويش نمودند تا که قبول افتد که در نظر آيد بکم ؛اخلاق شوهر نسبت به همسر اظهار محبت بيشتر: «ايمان بيشتر» 1- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «کلما ازداد العبد ايمانا ازداد حبا للنسآء (1) ; هر چه ايمان بنده زياد شود، محبت [وي] به زن ها نيز زياد مي شود .» دوستدار اهل بيت عليهم السلام دوستدار همسر است 2- امام صادق عليه السلام مي فرمايند: «کل من اشتد لنا حبا اشتد للنساء حبا (2) ; هر کس بيشتر دوستدار ما (خاندان عصمت و طهارت) باشد، به زن ها (همسرش) نيز بيشتر دوستي مي کند .» صفاي زندگي اينجاست، اينجا 3- حضرت اميرالمؤمنين علي عليه السلام مي فرمايند: «فدارها علي کل حال واحسن الصحبة لها فيصفو عيشک (3) ; هميشه با همسرت مدارا کن، و با او به نيکي همنشيني کن تا زندگيت باصفا شود .» از تکبر و خشونت بپرهيز 4- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «خير الرجال من امتي الذين لايتطاولون علي اهليهم و يحنون عليهم ولا يظلمونهم (4) ; بهترين مردان امت من، آن کساني هستند که نسبت به خانواده خود خشن و متکبر نباشند و بر آنان ترحم و نوازش کنند و به آنان آزار نرسانند .» سيلي، هرگز! 5- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «فاي رجل لطم امراته لطمة، امرالله عزوجل مالک خازن النيران فيلطمه علي حر وجهه سبعين لطمة في نار جهنم (5) ; هر کس به صورت زنش سيلي بزند، خداوند به آتشبان جهنم دستور مي دهد تا در آتش جهنم هفتاد سيلي بر صورت او بزند .» من تو را دوست دارم 6- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «قول الرجل للمراة اني احبک لا يذهب من قلبها ابدا (6) ; اين گفتار مرد به همسرش که «من تو را دوست دارم » ، هرگز از قلب زن بيرون نمي رود.» تامين سعادت ديني و دنيايي همسر 7- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «للمراة علي زوجها ان يشبع بطنها، و يکسو ظهرها، ويعلمها الصلاة والصوم والزکاة ان کان في مالها حق، ولاتخالفه في ذلک (7) ; حق زن بر شوهرش اين است که او را سير کند، لباس بپوشاند، نماز و روزه و زکات را - اگر در مال زن حق زکاتي است - به او ياد دهد، و زن نيز در اين کارها با او مخالفت نورزد .» اين هم جهاد در راه خداست 8- امام رضا عليه السلام مي فرمايند: «الکآد علي عياله من حل کالمجاهد في سبيل الله (8) ; کسي که از راه حلال براي تامين رفاه خانواده اش تلاش مي کند، همچون مجاهدي است که در راه خدا جهاد مي کند .» آيا هديه هم مي خري؟ 9- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «من دخل السوق فاشتري تحفة فحملها الي عياله کان کحامل صدقة الي قوم محاويج وليبدا بالاناث قبل الذکور فان من فرح ابنته فکانما اعتق رقبة من ولد اسماعيل ومن اقر بعين ابن فکانما بکي من خشية الله ومن بکي من خشية الله ادخله الله جنات النعيم (9) ; هر کس به بازار رود و هديه اي براي خانواده اش بخرد و ببرد، [پاداش او ] مانند کسي است که براي نيازمندان صدقه مي برد [ . و هنگامي که هديه را به خانه مي برد]، بايد، قبل از پسران، به دختران بدهد، زيرا کسي که دخترش را شادمان کند، مانند کسي است که يک بنده از فرزندان اسماعيل را آزاد کرده است . و هر کس [با دادن هديه اي ] چشم پسري را روشن کند، گويا از ترس خدا گريسته است و هر کس از ترس خدا بگريد، خداوند او را داخل نعمت هاي بهشت کند .» بازار و خريد گوشت 10- امام سجاد عليه السلام مي فرمايند: «لان ادخل السوق ومعي درهم ابتاع به لحما لعيالي وقد قرموا اليه احب الي من ان اعتق نسمة (10) ; براي من به بازار رفتن و خريد يک درهم گوشت براي خانواده ام که ميل به گوشت دارند، از بنده آزاد کردن دوست داشتني تر است .» سوغاتي را فراموش نکن 11- امام صادق عليه السلام مي فرمايند: «اذا سافر احدکم فقدم من سفره فليات اهله بما تيسر (11) ; هرگاه يکي از شما به مسافرت رود و سپس از سفر برگردد، پس بايد براي خانواده خود به اندازه اي که توانايي دارد سوغاتي بياورد .» براي او آرايش مي کني؟ 12- امام باقر عليه السلام مي فرمايند: «النسآء يحببن ان يرين الرجل في مثل ما يحب الرجل ان يري فيه النسآء من الزينة (12) ; همان گونه که مردان دوست دارند زينت و آرايش را در زنانشان ببينند، زنان نيز دوست دارند زينت و آرايش را در مردانشان ببينند .» خانه را گرم نگه دار 13- امام رضا عليه السلام مي فرمايند: «بنبغي للمؤمن ان ينقص من قوت عياله في الشتآء ويزيد في وقودهم (13) ; سزاوار است که مؤمن در زمستان از خوراک خانواده اش کم کند، و بر [چوب و زغال و] وسيله گرم کننده آنان بيفزايد .» شاد ساختن خانواده در مناسبت هاي فرخنده 14- راوي مي گويد به امام صادق عليه السلام عرض کردم: حق زن بر شوهرش چيست؟ حضرت فرمودند: «. . . ولاتکون فاکهة عامة الا اطعم عياله منها ولايدع ان يکون للعيد عندهم فضل في الطعام وان يسني لهم في ذلک شي ء ما لم يسن لهم في سآئر الايام (14) ; . . . هر ميوه اي که همه مردم از آن مي خورند، بايد به خانواده اش بخوراند و در روزهاي عيد خوراک آنان را افزايش دهد، و چيزهايي براي آنان فراهم کند که در روزهاي ديگر فراهم نمي کرده است .» تهمت و سوء ظن هرگز 15- امام صادق عليه السلام مي فرمايند: «لا تقذفوا نسآءکم فان في قذفهن ندامة طويلة وعقوبة شديدة (15) ; به زنان خود تهمت نزنيد [و نسبت ناروا ندهيد]، زيرا در اين کار، [براي شما] پشيماني طولاني و کيفر سختي خواهد بود .» خدا کند تو بيايي 16- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «هلک بذي المروة ان يبيت الرجل عن منزله بالمصر الذي فيه اهله (16) ; از جوانمردي دور است که [مردي] در شهري که خانواده اش هستند باشد، ولي در غير خانه خود بخوابد .» آداب ورود به خانه 17- امام صادق عليه السلام مي فرمايند: «يسلم الرجل اذا دخل علي اهله واذا دخل يضرب بنعليه ويتنحنح يصنع ذلک حتي يؤذنهم انه قد جآء حتي لا يري شيئا يکرهه (17) ; هنگامي که مرد با خانواده اش برخورد مي کند، [به آنان] سلام کند و هنگام ورود با صداي کفش و با سرفه کردن، خانواده اش را از آمدن خود با خبر کند، تا اينکه چيزي نبيند که او را ناخوش آيد .» در کنار همسر نشستن 18- پيامبر عزيز اسلام صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «جلوس المرء عند عياله احب الي الله تعالي من اعتکاف في مسجدي هذا (18) ; نشستن مرد در کنار خانواده اش، نزد خداي بزرگ دوست داشتني تر از اعتکاف [و نشستن] در اين مسجد من است .» تا کنون لقمه در دهانش گذاشته اي؟ 19- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «ان الرجل ليؤجر في رفع اللقمة الي في امراته (19) ; مرد در برابر لقمه اي که در دهان زنش مي گذارد پاداش مي برد .» کتک نزن، فرياد نکش! 20- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله به يکي از زنان درباره حق زن بر شوهرش مي فرمايند: «حقک عليه ان يطعمک مما ياکل ويکسوک مما يلبس ولا يلطم ولا يصيح في وجهک (20) ; حق تو بر شوهرت اين است که از آنچه خود مي خورد به تو غذا دهد، و از آنچه خود مي پوشد تو را نيز بپوشاند، و به روي تو سيلي نزند و فرياد نکشد .» دوم:اخلاق زن نسبت به همسر زيور اطاعت به گردن آويز 21- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «ان للرجل حقا علي امراته اذا دعاها ترضيه واذا امرها (21) لا تعصيه ولا تجاوبه بالخلاف ولا تخالفه (22) ; مرد حقي بر زنش دارد [و آن حق اين است که] چنانچه او را صدا زند پاسخ دهد، و هنگامي که او را دستوري دهد سرپيچي نکند و پاسخ مخالف ندهد و با او مخالفت نورزد .» باران عشق و محبت 22- امام رضا عليه السلام مي فرمايند: «اعلم ان النسآء شتي فمنهن الغنيمة والغرامة و هي المتحببة لزوجها والعاشقة له ... (23) ; بدان که زنان گوناگونند، برخي از آنان دستاوردي گرانبها و تاوان [رنج هاي آدمي] هستند و اين زن کسي است که به شوهرش محبت مي کند و عاشق اوست .» رضايت و شفاعت 23- امام باقر عليه السلام مي فرمايند: «لا شفيع للمراة انجح عند ربها من رضا زوجها (24) ; براي زن هيچ شفيعي نزد پروردگارش به اندازه رضايت شوهرش سودمندتر نيست .» عطر مهر و محبت 24- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «للرجل علي المراة ان تلزم بيته وتودده وتحبه وتشفقه وتجتنب سخطه وتتبع مرضاته وتوفي بعهده ووعده (25) ; حق مرد بر زن اين است که [زن] ملازم خانه او باشد، و به شوهرش دوستي و محبت و دلسوزي کند، و از خشم وي دوري گزيند، و آنچه را مورد رضايت اوست انجام دهد، و به پيمان و وعده وي وفادار باشد .» سرانجام ناسپاسي 25- امام صادق عليه السلام مي فرمايند: «ايما امراة قالت لزوجها: ما رايت قط من وجهک خيرا فقد حبط عملها (26) ; هر زني به شوهرش بگويد: من از تو هرگز خيري نديدم، [ثواب] کارش از بين مي رود .» لجبازي هرگز 26- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «خير نسائکم الودود الولود المؤاتية وشرها اللجوج (27) ; بهترين زنانتان زني است که با محبت، فرزندآور و سازگار باشد، و بدترين آنان زني است که لجباز باشد .» خشمگين کردن شوهر هرگز 27- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «طوبي لامراة رضي عنها زوجها (28) ; خوشا به حال زني که شوهرش از او راضي باشد .» اذيت نکن 28- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «من کان له امراة تؤذيه لم يقبل الله صلاتها ولا حسنة من عملها حتي تعينه وترضيه وان صامت الدهر وقامت واعتقت الرقاب وانفقت الاموال في سبيل الله وکانت اول من ترد النار ثم قال: وعلي الرجل مثل ذلک الوزر والعذاب اذا کان لها مؤذيا ظالما (29) ; کسي که زني دارد که [آن زن] به او آزار مي رساند، خداوند نماز و کارهاي نيک زن را نمي پذيرد تا اينکه به مرد کمک و او را راضي کند، اگر چه اين زن تمام عمر را روزه بگيرد و نماز بخواند و بندگان را آزاد و دارايي [اش] را در راه خدا انفاق کند . و اين زن نخستين کسي است که وارد آتش جهنم مي شود . سپس حضرت فرمودند: مرد نيز چنين گناه و عذابي دارد اگر زنش را آزار رساند و [به او] ستم کند .» چگونه مي تواني او را غمگين ببيني؟ 29- امام صادق عليه السلام مي فرمايند: «. . . سعيدة سعيدة امراة تکرم زوجها ولا تؤذيه وتطيعه في جميع احواله (30) ; خوشا به سعادت و خوشا به سعادت آن زني باد که شوهرش را بزرگ دارد و به او آزار نرساند و هميشه از شوهرش فرمانبري کند .» چشمداشت بجا و منطقي 30- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «لا يحل للمراة ان تتکلف زوجها فوق طاقته (31) ; براي زن جايز نيست که شوهرش را به بيش از توانايي اش مجبور کند .» مهمان، با اجازه شوهر 31- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «ايها الناس ان لنسآءکم عليکم حقا ولکم عليهن حقا حقکم عليهن [ . . . ان ] لا يدخلن احدا تکرهونه بيوتکم الا باذنکم (32) ; مردم! زن هاي شما بر شما حقي دارند و شما هم بر آنان حقي داريد . حق شما بر آنان اين است که کسي را که شما رضايت نداريد، بدون اجازه به منزلتان وارد نکنند .» هم به استقبالش برو و هم او را بدرقه کن 32- مردي خدمت رسول خدا صلي الله عليه و آله آمد و عرض کرد: همسري دارم که هرگاه وارد خانه مي شوم به استقبالم مي آيد، و چون از خانه بيرون مي روم بدرقه ام مي کند و زماني که مرا اندوهگين مي بيند مي گويد: اگر براي رزق و روزي [و مخارج زندگي ] غصه مي خوري، بدان که خداوند آن را به عهده گرفته است و اگر براي آخرت خود غصه مي خوري، خدا اندوهت را زياد کند [و بيشتر به فکر آخرت باشي . ] رسول خدا صلي الله عليه و آله فرمودند: «ان لله عمالا و هذه من عماله لها نصف اجر الشهيد (33) ; براي خدا کارگزاراني [در روي زمين] است و اين زن يکي از کارگزاران خداست که پاداش او برابر با نيمي از پاداش شهيد است .» در اين کارها نيز به او کمک کن 33- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «ايما امراة اعانت زوجها علي الحج والجهاد او طلب العلم اعطاها الله من الثواب ما يعطي امراة ايوب عليه السلام (34) ; هر زني که در حج و جهاد و دانش اندوزي به شوهرش کمک کند، خداوند آن پاداشي را که به زن حضرت ايوب عليه السلام داده است، به او مي دهد .» شهري در بهشت خدا 34- امام صادق عليه السلام مي فرمايند: «ما من امراة تسقي زوجها شربة من مآء الا کان خيرا لها من عبادة سنة صيام نهارها وقيام ليلها ويبني الله لها بکل شربة تسقي زوجها مدينة في الجنة وغفر لها ستين خطيئة (35) ; هر زني که به شوهرش مقداري آب دهد، براي او بهتر از عبادت يک سال است که روزهايش روزه باشد و شب هايش عبادت کند . و خداوند به جاي هر مقدار آبي که به شوهرش بنوشاند، شهري در بهشت برايش مي سازد و شصت گناهش را مي آمرزد .» تامين امنيت رواني همسر 35- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «حق الرجل علي المراة انارة السراج واصلاح الطعام وان تستقبله عند باب بيتها فترحب وان تقدم اليه الطست والمنديل وان توضئه وان لاتمنعه نفسهآ الا من علة (36) ; حق مرد بر زن اين است که چراغ خانه را روشن سازد; غذاي مطبوع فراهم کند; و تا در خانه اش به پيشواز او برود و به او خوشامد بگويد; و تشت آب و حوله را براي او آماده کند و دست هاي او را بشويد; و بدون دليل (عذر شرعي) مانع شوهر نسبت به نفس خودش نشود .» رحمت خدا از آن کدبانويان است 36- امام صادق عليه السلام از پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله روايت مي کند: «ايما امراة دفعت من بيت زوجها شيئا من موضع الي موضع تريد به صلاحا نظر الله اليها ومن نظر الله اليه لم يعذبه (37) ; هر زني که در خانه شوهرش چيزي را براي سامان دادن وضع خانه جابه جا کند، خداوند نظر [رحمت] به او مي کند . و هر کس مورد نظر [رحمت] خدا قرار گيرد، خدا عذابش نمي کند .» خوشبوترين عطر، زيباترين لباس، نيکوترين زينت 37- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله درباره حق شوهر بر زن مي فرمايند: «عليها ان تطيب باطيب طيبها وتلبس احسن ثيابها وتزين باحسن زينتها (38) ; بر زن است که [براي شوهرش ] خوشبوترين عطرهايش را بزند و قشنگترين لباس هايش را بپوشد، و از زيباترين زينت هايش استفاده کند .» هنر آشپزي 38- امام صادق عليه السلام مي فرمايند: «خير نسآءکم الطيبة الريح الطيبة الطبيخ التي اذا انفقت انفقت بمعروف وان امسکت امسکت بمعروف فتلک عامل من عمال الله وعامل الله لايخيب ولايندم (39) ; بهترين زنان شما زني است که داراي بويي خوش و دست پختي خوب باشد . هنگامي که خرج مي کند، بجا خرج کند، و هنگامي که خرج نمي کند بجا از خرج کردن خودداري ورزد . چنين زني کارگزاري از کارگزاران خداست و کارگزار خدا نه نااميد مي شود و نه پشيمان .» آرايش فقط براي شوهر 39- پيامبر عزيز خدا صلي الله عليه و آله مي فرمايند: «ان من خير نسآءکم . . . المتبرجة من زوجها الحصان عن غيره (40) ; بهترين زنان شما آن زني است که براي شوهرش آرايش و زينت مي کند، اما از بيگانگان خود را مي پوشاند .» از تو سپاسگزارم 40- امام صادق عليه السلام مي فرمايند: «خير نسآءکم التي ان اعطيت شکرت وان منعت رضيت (41) ; بهترين زنان شما آن زني است که چون به او چيزي داده شود، سپاسگزاري کند و اگر به او چيزي داده نشود راضي باشد .» پي نوشت ها: 1) بحار الانوار، ج 103، ص 228 . 2) همان، ج 103، ص 227 . 3) مکارم الاخلاق، ص 218 . 4) همان، ص 216 . 5) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 250 . 6) وسائل الشيعة، ج 14، ص 10 . 7) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 243 . 8) بحارالانوار، ج 104، ص 72 . 9) وسائل الشيعة، ج 15، ص 227 . 10) همان، ج 15، ص 251 . 11) همان، ج 8، ص 337 . 12) مکارم الاخلاق، ص 80 . 13) وسائل الشيعة، ج 15، ص 249 . 14) همان، ج 15، ص 227 . 15) بحارالانوار، ج 103، ص 249 . 16) وسائل الشيعة، ج 14، ص 122 . 17) بحارالانوار، ج 76، ص 11 . 18) ميزان الحکمة، ج 4، ص 287 . 19) المحجة البيضاء، ج 3، ص 70 . 20) مکارم الاخلاق، ص 218 . 21) البته دستورهاي شوهر بايد مخالف با موازين اسلامي نباشد . 22) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 243 . 23) همان، ج 14، ص 161 . 24) سفينة البحار، ج 1، ص 561 . 25) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 244 . 26) وسائل الشيعة، ج 14، ص 115 . 27) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 162 . 28) وسائل الشيعة، ج 14، ص 155 . 29) همان، ج 14، ص 116 . 30) بحارالانوار، ج 103، ص 252 . 31) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 242 . 32) بحارالانوار، ج 76، ص 348 . 33) وسائل الشيعه، ج 14، ص 17 . 34) همان، ص 201 . 35) وسائل الشيعة، ج 14، ص 123 . 36) مستدرک الوسائل، ج 14، ص 254 . 37) وسائل الشيعة، ج 15، ص 175 . 38) الکافي، ج 5، ص 508 . 39) وسائل الشيعة، ج 14، ص 15 . 40) بحارالانوار، ج 103، ص 235 . 41) همان، ج 103، ص 239 .