معضلی به نام مهریه های سنگین و عجیب

بيتوته/ آيا مهريه مي تواند ضامن خوشبختي افراد باشد؟! اين سؤالي ست که شايد هنوز بسياري نتوانسته اند پاسخي براي آن بيابند. گرچه تعيين مهريه هاي سنگين و نجومي نيز چند سالي ست همچون رسوم دست و پا گير ديگر ازدواج مرسوم شده اما افزايش آمار طلاق نشان مي دهد که مطمئناً مهريه هاي سنگين هم نمي تواند خوشبختي افراد را ضمانت کند. آنچه اين روزها نقل مجالس عقد وعروسي شده مقدار و نوع مهريه عروس است، يک هزار شاخه گل رز، جمع آوري دو هزار بال مگس، تاريخ تولد عروس، دو چشم داماد و... بسيار مهريه هاي عجيب ديگر که به تازگي به قول معروف مد شده است. آيا تا کنون وجود مهريه سنگين زوجي، مانع فروپاشي زندگي شان شده است؟ بي شک خير، چراکه اگر مانع بود آمار طلاق شناسنامه اي و عاطفي زوجين تا اين حد بالا نمي رفت. در عصر حاضر که دنياي ارتباطات وتکنولوژي ست مهريه از جايگاه و معناي واقعي خود منحرف شده و خانواده ها اهداف ديگري را در خصوص اين مسئله دنبال مي کنند. تعدادي از خانواده ها گمان مي کنند مهريه قيمت و بهاي زن است و با توجه به خصوصيات و ويژگي هاي دختر خود مثل ميزان تحصيلات، سطح مالي خانواده و حتي ويژگي هاي ظاهري، مهريه بالا و يا پايين تعيين مي کنند. اما چه عواملي موجب گرديده در سال هاي اخير علاقه به مهريه هاي سنگين در بين دختران جوان رشد چشمگيري داشته باشد و به همان نسبت هم پرونده هاي قضايي مربوط به مهريه و در خواست طلاق در دادگاه ها افزايش يابد؟! طبق پژوهش هاي صورت گرفته ميانگين مهريه زنان ايراني بين ۲۶۰ تا ۴۵۰ سکه طلاست، که البته در بين مهريه ها ميزان ۱۲۴ هزار سکه طلا هم به چشم مي خورد. با توجه به شرايط به وجود آمده به نظر مي رسد زمان آن فرا رسيده که خانواده ها، دختران و پسران جوان و مسئولان ذي ربط چاره اي بينديشند و راه حلي را پيشنهاد دهند که به قول معروف نه سيخ بسوزد و نه کباب. زماني که به بررسي علل بروز اين مسئله مي پردازيم عده اي از زنان دليل تعيين مهريه هاي سنگين را ايجاد مانعي براي ازدواج مجدد و طلاق مردان مي دانند و معتقدند با تعيين اينگونه مهريه ها دوام زندگي خود را تضمين کرده اند، چيزي که شواهد نشان مي دهد در بسياري از موارد نتيجه بخش نبوده و موجب وفاداري مردان نيز نشده است. از سوي ديگر نيز عدم فرهنگ سازي صحيح و حتي گاهي فرهنگ سازي منفي در اين زمينه عامل بروز معضل مهريه هاي سنگين شده است. بررسي ها نشان مي دهد ميزان مهريه با توجه به سن و ميزان تحصيلات افراد متغير است و هرچه سن کاهش و ميزان تحصيلات افزايش يابد مهريه ها نيز سنگين تر مي شود که باز هم اين مسئله جاي تأمل دارد. اگر کمي به گذشته بازگرديم مي بينيم که مهريه ها کم اما دوام زندگي ها بيشتر بوده است و با افزايش ميزان مهريه مسائل و معضلات اجتماعي نيز افزايش يافته و زنان گاهي به دليل داشتن مهريه هاي سنگين در زندگي زناشويي تمام حق را به خود داده و اين چيزي ست که مردان را وادار به طلاق عاطفي مي کند چيزي که در کشورمان بسيار شاهد آن هستيم و از طرف ديگر نيز برخي زنان که داراي مهريه هاي سنگين هستند به طمع رسيدن به سود بسيار از خانه و خانواده خود چشم پوشي کرده و در نتيجه آمار طلاق افزايش مي يابد. تحقيقات ميداني که در اين زمينه صورت گرفته نشان مي دهد، ۹۰ درصد دختران مهريه را بالا مي گيرند و همه معتقدند، به علت بالابودن حقوق مردان و با توجه به اينکه مرد هر زمان که اراده کند، مي تواند همسر خود را طلاق دهد و يا مي تواند به راحتي ازدواج مجدد کند تنها مهريه مي تواند حقوق آن ها را تأمين کند. با توجه به اين موضوعات وضعيت حقوقي مناسب تر مردان نسبت به زنان نيز خود يکي از عوامل بروز معضل مهريه هاي سنگين است که بايد به اين مسئله هم توجه شود. گرچه نمي توان مهريه هاي سنگين و سرسام آور را مانع ازدواج ندانست اما شايد شما هم بسيار اين جمله را شنيده باشيد که مهريه را چه کسي داده و چه کسي گرفته! جمله اي که نه تنها خوشايند نيست بلکه در دين ما هم تأکيد شده است که اين امر مانند بدهي، بر گردن مرد خواهد ماند تا زماني که آن را به زن پرداخت کند. در واقع آنچه در دين ما از آن به عنوان مهريه ياد شده چيزي ست که موجب مهر و محبت باشد و مبلغ بالاي آن ممکن است موجب بغض و کينه مي گردد و اساس زندگي زناشويي علاقه و عشق است نه معامله و کسب و کار. حضرت علي (ع) مي‏فرمايد:"در مهريه زن‏ها زياده‏روي نکنيد که موجب عداوت و دشمني مي‏گردد" . با توجه به ديدگاه دين مبين اسلام نسبت به مهريه معلوم مي گردد مجالسي که براي مهربزان تشکيل مي‏شود و طرفين عقد، گويي در خريد و فروش کالايي ناياب به جدال مي‏پردازند، ابدا اسلامي نيست؛ چرا که بايد به فرمايش رسول خدا (ص) توجه کرد که فرموند: "بهترين زنان امت من زناني هستند که در عين اينکه زيبارويند، مهرشان کم است". زماني که مهريه سنگيني براي دختر قرار داده مي شود،خود به خود در کوران زندگي و سختي‏ها و عصبانيت‏ها به اين فکر مي‏افتد که اگر کار به طلاق هم کشيد اين مهريه زياد پشتوانه‏اي برايش خواهد بود؛ لذا به راحتي ناسازگاري مي‏کند و از طلاق و جدايي واهمه‏اي نخواهد داشت. محمد روشن يکي از اساتيد دانشگاه شهيد بهشتي در اين خصوص مي گويد: تعيين نشدن حداکثر و حداقل مهريه در قانون باعث افزايش مبلغ مهريه و چشم ‌و هم‌چشمي در جامعه شده است. روشن ادامه مي دهد: مهريه که آن را صداق هم مي‌گويند مالي است که زن با عقد دائم و ازدواج موقت و به محض وقوع عقد مالک آن و متعاقباً مرد ملزم به پرداخت آن مي‌شود. وي افزود: اگر مدتي براي پرداخت مهريه تعيين نشده باشد زن به موجب عقد مالک آن شده و پس از وقوع عقد مي‌تواند آن را از مرد مطالبه کند،‌ زماني که مرد از دادن مهريه استنکاف کند زن مي‌تواند از تمکين و انجام وظايف زناشويي خاص خودداري کند البته اگر نخستين تمکين خود را انجام نداده باشد. اين استاد دانشگاه شهيد بهشتي اظهار داشت‌: البته مهريه مي‌تواند عين معين از قبيل اموال منقول و غيرمنقول باشد و يا مي‌تواند پول رايج باشد و ممکن است که منفعت چيزي براي مدت معيني قرار گيرد و نيز ممکن است مهريه کار يک نفر باشد. مثل آن‌که شوهر قبول کند مثلاً يک زبان خارجي را به همسر خود تعليم دهد. روشن با بيان اين‌که براي مهريه سقف تعيين نشده است تأکيد کرد‌: مهريه نه در قانون و نه در شرع امر ممنوعي نيست‌ اما به نظر مي ‌رسد مهريه‌هاي سنگين ناپسند باشد همچنين کساني که فکر مي کنند مي‌توانند با مهريه‌هاي سنگين از ازدواج خود صيانت کنند، اشتباه مي‌کنند. در هر حال آمار و ارقام نشان مي دهد که مهريه هاي سنگين نمي تواند ضامن خوشبختي و يا مانعي براي از هم پاشيدگي خانواده ها باشد، پس چه خوب است که زنان و دختران جوان ما بيش از آنکه به دنبال مطالبه مهريه هاي سنگين و گاهي عجيب باشند تلاش کنند راه و رسم درست و با عشق زندگي کردن را از همسر خويش مطالبه کنند که مطمئناً اين مطالبه مي تواند ضامن خوشبختي افراد باشد.