مهریه و احکام آن از دیدگاه مراجع تقلید

بيتوته/ مهر در لغت به معناي ‌پول يا مالي است که به ذمه شوهر گذاشته مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود تا به زوجه بدهد. و مهريه در اصطلاح عبارت از مالي است که به مناسبت عقد نکاح مرد ملزم به دادن آن به زن مي‌‌‌‌‌‌‌‌‌شود. فتاواي آيت الله العظمي امام خميني (قدس سره) سؤال: مسأله اي که اکثر جوانان در موقع ازدواج با با آن رو به رو هستند گرفتن مهريۀ زياد از طرف والدين دختر مي باشد، با توجه به اينکه کراراً از وعاظ و سخنرانان مذهبي شنيده ايم که گفته اند« گرفتن مهريۀ زياد بر خلاف اصول اسلامي است» نظر حضرت عالي در مورد زياد بودن مهريه چيست؟ جواب: در إسلام حدي براي مهريه به نحو لزوم معين نشده، ولي مستحب مي باشد که مخارج ازدواج و همچنين مهريه را کم کنند . و نيز مستحب است مقدار مهريه از مهر السنُة که پانصد درهم است زياد تر نباشد. سؤال: جوان 22 ساله اي در أثر تصادف با ماشين فوت کرده، زن او از پدر شوهرش مطالبۀ مهريه مي نمايد( در صورتي که از متوفي مالي به جا نمانده، پدر شوهر هم فقير و بي چيز است) آيا اين زن مي تواند از پدر شوهرش مهريه بستاند؟ جواب: پدر شوهر ضامن مهريه نيست. سؤال: در مورد مهريه آيا همان مقدار که موقع ازدواج ذکر شده معتبر است، يا بايد به ميزان ارزش روز داده شود؟ جواب: مقدار مهريه همان است که در عقد قرارداده شده، و با اختلاف ارزش پول و قدرت خريد تغيير پيدا نمي کند. سؤال: آيا در تعيين مقدار مهريه توافق دختر و پسر کافي است يا آنکه والدين آنان هم حق إعمال نظر دارند؟ جواب: بستگي به توافق دختر و پسر دارد. سؤال: اگر کسي زن ثيّبه اي را به عقد خود در آورد و قبل از دخول طلاق دهد آيا بايد تمام مهر را بپردازد يا نصف مهر را؟ جواب: در فرض مسأله نصف مهر را بايد بپردازد. سؤال: چند سال قبل ازدواج نمودم، زمان عقد معادل مهريۀ همسرم را به تعدادي سکه طلا تبديل نموده و چون توان پرداخت آن را داشتم قبول کردم و بر ذمۀ خود گرفتم . اکنون پس از پنج سال قيمت سکه حدود چهارده برابر شده و تهيۀ آن در حال و آينده نيز برايم غير ممکن و محال است، لذا بفرمائيد ذمۀ من به چه چيز مشغول است؟ جواب: اگر تعدادي سکه در قرارداد مهريه در ضمن عقد ذکر شده همان را بدهکار هستيد، هر چند قيمت آن اضافه شده باشد. فتاواي آيت الله سيد علي حسيني سيستاني سؤال: مي توان به جاي مهريه اي که در هنگام عقد مورد قرار گرفته شده معادل ان چيزي ديگر داد مثلا به جاي سکه طلا پول و يا چيز ديگري داد؟ جواب: مهر که در ذمه زوج مستقر است همان است که در متن عقد ذکر شده است و در مرحله اداء اگر بر چيز ديگر توافق شد اشکال ندارد. سؤال: آيا مي توان مهريه را صداقت در زندگي و از اين قبيل قرار داد؟ جواب: خير، مهريه بايد ماليت داشته باشد. سؤال: مهريه اي که ضمن عقد نکاح با رضايت طرفين بدون در نظر گرفتن تاريخ تاديه تعيين شده وعقد وازدواج صورت گرفته , آيا اگر زن بعد از ازدواج از آن صرف نظر کند ومطالبه نکند از ذمه مرد ساقط ميشود يا در هر صورت بايد پرداخت شود؟ جواب: اگر زن ببخشد از مرد ساقط مي شود. سؤال: در صورتي که سند ازدواج راجع به موعد پرداخت مهريه چيزي قيد نشده باشد آيا مهريه از ابتداي ازدواج به زوجه تعلق دارد و وي ميتواند در هر زماني آنرا طلب کند و شوهر هم موظف به پرداخت آن است يا آنکه فقط در موقع طلاق ؟ جواب: مهريه از ابتداي ازدواج ملک زوجه است و اگر قرينه اي بر تاخير نباشد حق مطالبه دارد. سؤال:آيا يک زن با مهريه خود مي تواند به حج واجب مشرف شود ؟ جواب: بله. فتاواي آيت الله العظمي مکارم شيرازي (مدظله) سؤال: زياد کردن مقدار مهريه بعد از اجراي صيغه عقد چه حکمي دارد؟ جواب: زياد کردن مهريه بعد از عقد اشکال دارد، مگر اين که در عقد خارج لازمي بوده باشد. سؤال: احتراما با توجه به اينکه سکه بهار آزادي که مهريه بيشتر زوجه ها بر اساس آن تعيين شده و دچار قيمت کاذب شده است بعضاً مهريه مطالبه شده و جوانان توان پرداخت آن را ندارند. نظرتان را در اين رابطه بيان فرماييد. جواب: پرداخت مهريه به قيمت فعلي که قيمت کاذب است لازم نيست. شوهر مي تواند مبلغي را علي الحساب بپردازد و هر زمان قيمت سکه به قيمت معقول رسيد مطابق آن قيمت محاسبه کند. سؤال: آيا ذکر مهريه غير جدّى توسط عاقد جايز است؟ جواب: دروغ جايز نيست، مگر اين که ضرورت مهمى وجود داشته باشد. سؤال: اگر مرد به اين قصد مهريه را قبول کند که هرگز نپردازد يا نخواهد پرداخت حکم عقد نکاح چيست؟ جواب: عقد نکاح باطل نمي شود ولي همسرش را بايد راضي کند. سؤال: دختر خانمى ازدواج نموده، و پس از آن طبق نظر متخصّصان و اقرار خانواده و خود دختر، معلوم شده که قبل از ازدواج داراى مرتبه اى از جنون بوده، و اکنون ادامه زندگى با ايشان غير ممکن است. آيا شوهر حقّ فسخ دارد؟ و در صورت فسخ، آيا زوجه مستحقّ مهر المثل است، يا مهر المسمّى؟ جواب: شوهر حقّ فسخ دارد; ولى اگر دخول واقع شده بايد مهر المسمّى را بپردازد. سؤال: زني فوت کرده و مهريه خود را نگرفته است. در حالي که شوهر او زنده است آيا ورثه او شامل پدر و مادر و خواهر و برادر يا ديگر ورثه مي توانند ادعايي در خصوص مطالبه مهريه او داشته باشند؟ جواب: مهريه زوجه مانند بقيه اموال است، به پدر و مادر و شوهر و فرزندان او مي رسد و ديگران سهمي ندارند و آنها که سهم دارند مي توانند مطالبه کنند.