می دانید چرا به گل شمعدانی، شمعدانی می گویند؟

نمناک/ گياه شمعداني گياه بسيار پرطرفداري است. پروش دادن اين گياه آسان است و رنگ هاي متنوع با بوي مطبوعي دارد. در اين قسمت از نمناک به شما آموزش مي دهيم که چگونه از گياه شمعداني در خانه و باغچه مراقبت کنيد. اگرچه که مي توان اين گياه را در روزهاي گرم تر سال نيز در خارج از منزل نگه داشت اما بهتر است که شمعداني ها را در طول زمستان به داخل خانه بياوريد. اگر شمعداني نور کافي را دريافت کند، مي تواند کل سال در داخل خانه هم شکوفه داشته باشد. اصالت ريشه گياه شمعداني به آفريقاي جنوبي در اوايل قرن هجدهم بر مي گردد. اين گياهان در سراسر دنيا پرورش داده مي شوند. گاهي اوقات نيز با انواع ديگر اشتباه گرفته مي شوند. چرا به گل شمعداني؛ شمعداني مي گويند؟  دربيشتر نقاط ايران گونه اي شمعداني (پلارگونيوم زوناله) به عنوان گياه زينتي کاشته مي شود که واريته هاي گوناگون و رنگهاي مختلف دارد. انتخاب نام شمعداني به اين دليل است که ميوه گياه داخل کاسبرگهاي پايا و روي دمگلهاي بلند و در انتهاي دمگل مشترک به صورت شمعدان چند شاخه قرار مي گيرد. انواع شمعداني : شمعداني با نام علمي Pelargonium سرده اي از گياهان گل دار است و داراي حدود 200 گونه مي باشد. شمعداني ها گياهاني علفي، يکساله يا چندساله و پايا هستند و خيلي کم در برخي از آنها (به جز پلارگونيوم) بوته هاي پيچان با ساقه گوشتي وجود دارند. برگها منفرد يا متقابل، غالباً گوشوارک دار، پهنک برگهات هميشه منقسم، داراي بريدگي هاي بسيار، بطور کلي پنجه اي و پوشيده از کرکهاي غده اي و اسانس دار هستند. گلبرگهاي جلويي از 10 پرچم که در قاعده بهم پيوسته اند، تشکيل شده که فقط 7 پرچم زاياست. کاسه، شامل کاسبرگهايي از پايين بهم پيوسته است و قطعه عقبي آن به صورت مهميز با دمگل متحد مي شود و حفره لوله مانند درون دمگل را بوجود مي آورد. خامه گوشتي مي باشد و زمان رسيدن ميوه از بالا به پايين خم مي شود. ميوه اين گياهان مشابه ميوه جنس اروديوم است. انواع شمعداني عبارت است از : Regal رگال: اين نوع شمعداني چندساله و هميشه سبز و داراي برگهاي دايره اي شکل با حاشيه دندانه دار است که گاهي به بخشهايي تقسيم شده اند و داراي گلهايي با 5 عدد گلبرگ به رنگهاي ارغواني روشن، صورتي، بنفش و يا سفيد مي باشد. اين گياهان را مي توان در فضاي باز و يا گلدان کاشت. شمعداني هاي اژدريا شمعداني آلماني و يا شمعداني گل درشت نيز در اين گروه قرار ميگيرند. Angel آنجل: داراي شاخه هاي متراکم و شبيه گروه رگال هستند و مشتق شده از گونه P.crispum مي باشند. Ivy-leaf برگ عشقه اي: اين نوع شمعدانيهاي چندساله و هميشه سبز داراي شاخسار خزنده و گلهايي ساده (5 عدد گلبرگ) هستند که در گلدان يا در سبدهاي آويخته کاشته مي شوند. Zonal زونال : اين نوع از شمعدانيها، چندساله با شاخسار علفي و آبدارهستند و داراي گلهايي ساده (5 عدد گلبرگ) با تعداد گلبرگ بيشتر و داراي برگ جذاب و زيبا هستند. شمعداني هاي اين گروه از گونه هاي P.inquinans و P.zonale بدست آمده اند. Scented-leaved برگهاي عطري: بوته هايي هميشه سبز که به دليل عطر خوش برگهايشان و استفاده از برگها در صنايع غذايي يا عطر سازي کاشته مي شوند. پهنه برگهاي اين گياهان به چند قسمت تقسيم شده اند و يا حاشيه هايي دندانه دار و يا با بريدگي دارند. برخي نيز برگهايي ابلق دارند. به دليل استفاده از برگ گياه به عنوان طعم دهنده چاي به اين گياهان ، گياه عطر چاي مي گويند. گونه هاي مختلف شمعداني داراي عطرهاي مختلفي مانند P.quercifolium عطر بادام، P. odoralarioides عطر سيب ، P.grossalarioides عطر نارگيل، P.crispum عطر ليمو، P.graveolens و P.capitatum و P.radens عطر گل رزهستند. خوردن برگسار و گلهاي اين گياه ممکن است سبب مسموميت حيوانات خانگي همانند سگ و گربه شود. Unique يونيک: بوته هايي هميشه سبز داراي خصوصياتي منحصر به فرد مي باشند که در گروه هاي بالا قرار نمي گيرند. هنگام خريد شمعداني به اين نکات توجه کنيد : زماني که اين گياه را خريداري مي کنيد ، به رنگ و سايز آن دقت بسيار بالايي داريد. برگ هاي سالم گياه شمعداني نبايد هيچ قسمت بدون رنگي داشته باشند. زير برگ ها و ساقه ها نيز بايد کاملا سفت و محکم باشند و شل يا آويزان نباشند. اين گياه نبايد هيچ گونه علايمي از آفت زدگي را در خود داشته باشد. آبياري : بين هر بار آب دادن به اين گياه بايد اجازه دهيد که خاک آن کاملاً خشک شود. سپس گياه را به طور کامل آب بدهيد. در طول فصل زمستان کم تر به اين گياه آب دهيد اما نبايد اجازه دهيد که ريشه هاي آن به طور کامل خشک شود. گياه شمعداني مي تواند در فصل زمستان در داخل خانه نيز رشد خوبي داشته باشد، به شرطي که کم تر به آن آب بدهيد. ساقه هاي مرده و پژمرده را از گياه جدا کنيد. قسمت هاي پوسيده گل را قيچي کنيد و کامل آن ها را برداريد. کوددهي : در طول ماه هايي که رشد گياه شمعداني فعال باشد، هر دو هفته يکبار به آن کود بدهيد. از کودي استفاده کنيد که حلال در آب باشد. در فصل زمستان به اين گياه کود ندهيد. اگر نياز بود در فصل بهار براي طراوت دوباره اين گياه بهتر است که گلدان شمعداني را عوض کنيد. خاک: براي رشد و نمو گياه شمعداني مخلوطي از خاک جنگلي ، تورب و ماسه، مناسب است. همچنين خاک رس و خاک نسبتاً سبک براي گياه مناسب است. اين خاک بايد بدون ماده آهکي باشد. خاک گياه نيز بايد زهکشي مناسب داشته باشد. گياه شمعداني هرگز دوست ندارد که در يک خاک کاملا فشرده و يا بيش از حد داراي گِل رشد کند. هوا : خيلي از شمعدانيها هواي خشک را مي پسندند مثل شمعداني سرخس، که گلخانه مرطوب را دوست ندارد اما نبايد محيط هم بيش از حد خشک باشد. رطوبت جوي براي گياه شمعداني مضر نيست اما براي غنچه ها ضرر دارد. با پايين آمدن حرارت در اواخر روز رطوبت زياد مي شود و در شب ممکن است گلبرگها مرطوب شوند و گلها بگندد. آبپاشي را صبح ها انجام دهيد تا عصر رطوبت روي گلها خشک شود. در منزل با باز کردن پنجره جريان هوا را بيشتر کنيد تا رطوبت اضافي بيرون برود. روشنائي : شمعداني ها گياهاني نورپسند هستند اما شمعداني که در منزل و باغچه عمل ميآورند به نور شديد احتياج کمي دارد. شمعداني در محل سايه و قسمت شمالي شاخ و برگ آن زياد شده و شاخه هايش طويل و آبکي ميشود و گل نمي دهد. محل تاريک مناسب براي کاشت شمعداني نيست. نقاط کاملا آفتابي نيز براي شمعداني مناسب نيست و شمعداني را بايد زير نور غير مستقيم آفتاب قرار دهيد. براي اينکه گياه شما بيشترين تعداد شکوفه را داشته باشد، بايد آن را در منطقه اي قرار دهيد که در طول روز حدود 4 الي 6 ساعت نور آفتاب به آن برسد. اگر در تابستان سايه به شمعداني ندهيم رنگ براق شمعداني از بين مي رود. حرارت : شمعداني ها در حرارتهاي بالا هم زنده ميماند اما درجه حرارت مطلوب براي شمعداني بين 13 – 18 درجه سانتيگراد است. حرارت بين 43 – 44 درجه موجب از بين رفتن انواع شمعدانيها مي شود. حرارت مناسب براي رشد بهتر شمعداني عطري و اژدر بين 7 – 14 درجه سانتيگراد است. برخي از ارقام شمعداني زونال يا حلقه اي تا 10 درجه سرماي زير صفر را هم تحمل مي کنند. گلدانها : حتماً بايد گياه شمعداني را در گلدان هايي با سوراخ هاي زهکشي مناسب قرار دهيد تا از پوسيدگي ريشه جلوگيري کنيد. گلدانهاي سفالي براي شمعداني مناسب است. شمعداني را در گلخانه ها در گلدان کوچکتر بکاريد تا رشد بهتري داشته باشد. پس از ريشه دار شدن قلمه ها آنها را در گلدان استکاني ( 5 سانتيمترقطر دهانه ) بکاريد و بعد از گلدان اولي به گلدان فرنگي کوچک ( 7 – 5/8 سانتيمتر قطر دهانه ) منتقل کنيد. گلدان را زماني تعويض نماييد که ريشه ها به بدنه گلدان رسيده باشند . اندازه گلداني که گياه در آن گل مي کند به واريته شمعداني بستگي دارد. بعضي شمعداني ها در گلدان کوچک و بعضي در گلدان فرنگي بزرگ و عده اي در گلدان خياري ( 17 سانتيمتر قطر دهانه ) خوب گل ميکنند. مراقبت از گياه شمعداني در فصل زمستان گياه شمعداني شما در فصل تابستان در بيرون از خانه بوده اما اکنون بهتر است که آن را به داخل خانه بياوريد. از آن جا که در فصل تابستان در بيرون از منزل نور کافي را دريافت کرده، در فصل زمستان نيز بايد دقيقاً همان شرايط را داشته باشد. نور خورشيد در اواخر فصل زمستان براي تحريک شکوفه ها نمي تواند بيش از حد قوي باشد. براي اين که نور کافي به گياه برسد، بهتر است با يک چاقوي تميز و تيز ، قسمت هاي پلاسيده ساقه را کوتاه کنيد و گلدان آن را در يک ناحيه با ارتفاع بلند قرار دهيد. همچنين نبايد اجازه دهيد که برگ ها بيش از حد پر شوند و نور به لابلاي آن ها نرسد. تعدادي ساقه که ريشه را پوشانده اند را قيچي کنيد که اين يک راه راحت براي گل دادن گياه مي باشد. گياه مادر را بايد در کوچکترين گلداني که داريد، قرار دهيد تا ريشه هاي آن کاملاً متراکم شوند؛ همچنين خاک کافي بتوانند اطراف آن را پر کند. بهتر است که به مدت يک هفته نور جانبي به گياه برسد. سپس آن را در معرض نور مستقيم آفتاب قرار دهيد. گياه شمعداني شما در فصل زمستان مي تواند شب ها رشد بهتري داشته باشد. به شرطي که دماي محيط بين 10 تا 16 درجه سانتيگراد باشد. البته گياهان مي توانند تا افت دماي صفر درجه سانتي گراد و بالاي 27 درجه سانتيگراد نيز دوام بياورند. زماني که برگ هاي جديد رشد مي کنند، بايد برگ هاي قديمي را برش داده و هرس کنيد. زماني که گياه رشد جديد دارد، مراقبت از آن کمي سخت تر مي شود و بايد دقت خود را افزايش دهيد. در نتيجه مي توانيد به صورت زير عمل کنيد و زمان هايي به گياه آب دهيد که احساس مي کنيد برگ هاي آن ها تشنه هستند. در چنين مواردي نيز بايد مقدار کمي به آن آب بدهيد. در فصل زمستان هرگز به اين گياه کود ندهيد. زيرا بايد اجازه دهيد که گياه تان استراحت کند. اگر مايل هستيد که گياه شما در فصل زمستان نيز شکوفه بزند، بهتر است آن را در دماي اتاق نگه داريد و اجازه ندهيد که گياه شما دچار يخ زدگي شود. هر زمان که خواستيد، مي توانيد گلدان گياه را نيز عوض کنيد. متوقف کردن رشد بوته ها : اگر شمعداني ها را بحال خود بگذاريد يک ساقه اصلي مي دهد که گل ندارد اما اگر سر ساقه اصلي را ببريم دو جوانه نزديک محل قطع رشد مي کنند و سپس شاخه هاي جانبي رشد خواهند نمود. بعضي از انواع شمعداني ها پُر شاخ و برگند و نياز به سربرداري ندارند. در شمعداني هائيکه يک ساقه راست دارند پنسمان انجام مي گيرد. شمعداني هاي معمولي و بعضي از شمعدانيهاي اژدر را مي توان با سربرداري فرم داد. متوقف کردن رشد، يعني هم آهنگ و هم زمان کردن رشد جوانه ها مي باشد شمعداني در بهار شروع به رشد و در اواسط تابستان رشد و توليد گل در آن توقف مي يابد و دوباره در پائيز رشد مي کند. آخر مرداد و اوائل شهريور زمان قلمه گرفتن از وي باشد. در آخر مهرماه قلمه هاي گرفته شده داراي ريشه کامل مي شوند و آنها را مي توان در گلدان 5/8 سانتيمتر قطر کاشت. زماني که قلمه هاي ريشه دار جابجا ميشود، بايد از نقطه نموي قلمه، سربرداري ( پنسمان ) شود. شاخه هائي که قبل از نيمه زمستان رشد مي کنند از رشد دو يا سه جوانه چانبي سرچشمه مي گيرند. تا اوايل بهمن ماه شاخه ها رشد کمي دارند و در اين زمان شاخه هاي جوان جانبي شاخه هاي مجددي ميدهند که دو يا سه بند دارند. اينها هم بايد سر برداري ( پنسمان ) شوند. براي تقويت بوته بايد شاخه هاي بيشتري ايجاد گردد . رشد شاخه ها و ريشه ها در اواخر اسفند زياد مي شود پس در اين زمان بايد بوته ها را به گلداني که قطر دهانه آن 11 سانتيمتر باشد منتقل نمود تا رشد بوته مجددآ متوقف شود. اگر رشد در اواسط فروردين زياد است قسمتي از سرشاخه ها بايد سر برداري شود و اين آخرين پنسمان است. بوته بايد در اواسط خرداد در يک حالت کامل باشد. بيماري ها و آفات مشکلات رايجي مثل کمبود نور ، کمبود آب و يا آب بيش از حد زيادي وجود دارد. در چنين شرايطي ممکن است برگ ها زرد شوند که نشان دهنده کم آبي يا پر آبي مي باشد. پس بايد به تعداد دفعات آب دادن خود به اين گياه توجه کنيد و يا آن را به يک منطقه پر نورتر ببريد. چگونه گياه شمعداني را هرس کنيم ؟ بيشتر گياهان شمعداني از قسمت هاي بريده شده ساقه در خاک به راحتي ريشه مي زنند ؛ مخصوصاً اگر خاک آن ها مناسب باشد و آب کافي برسد. البته همان طور که گفتيم در چنين زماني نبايد به آن ها کود بدهيد. در چنين مواردي بايد از يک چاقوي کاملاً تميز و تيز استفاده کنيد و چند سانت از زير نوک ساقه را برش دهيد. ساقه برش داده شده را جدا کنيد و آن را داخل روزنامه بپيچيد و يا آن را در نور جانبي به مدت 24 ساعت قرار دهيد. البته در چنين مواردي ممکن است که قسمت برش داده شده به روزنامه بچسبد. مي توانيد براي جلوگيري از اين اتفاق ساقه را داخل يک گلدان با رطوبت کافي قرار دهيد و آن را در محيط نسبتاً گرم نگه داريد. نور جانبي نيز بايد به مدت دو روز به اين گياه برسد. بعد از آن مي توانيد قسمت برش داده شده را زير نور غير مستقيم قرار دهيد و تمام روش هاي بالا را روي آن ها پياده کنيد. #باهم_شکستش_مي‌دهيم ما را در کانال «آخرين خبر» دنبال کنيد