همه چیز درباره افزایش بی سابقه تعداد زنان سرپرست خانواده

خراسان

بروزرسانی 1400/02/16 - 10:33

همه چیز درباره افزایش بی سابقه تعداد زنان سرپرست خانواده

خراسان/ در يک دهه اخير تعداد زنان سرپرست خانوار با 27 درصد افزايش به بيشتر از 3.5 ميليون نفر رسيده و زنان تنها 40 درصد بيشتر شده اند؛ دلايل اين اتفاق چيست؟
تعداد زنان سرپرست خانوار در کشور طي يک دهه گذشته 27 درصد افزايش يافته و در اين ميان، تعداد زنان خودسرپرست که به تنهايي زندگي مي کنند هم 40 درصد بيشتر شده است. اتفاقي که از يک سو مي تواند چندان نگران کننده نباشد و آن را يک رخداد جمعيتي طبيعي قلمداد کرد اما از سوي ديگر با غفلت از الزامات حمايتي مناسب، مي تواند آسيب ها و بحران هايي را به همراه داشته باشد.
رشد 27 درصدي در 9 سال

مرکز آمار و اطلاعات راهبردي وزارت کار، تعاون و رفاه اجتماعي به تازگي گزارشي را منتشر و وضعيت زنان سرپرست خانوار در کشور را طي سال هاي 90 تا 98 ارزيابي کرده است. طبق اين گزارش، جمعيت کشور از سال 90 تا 98 حدود 10 درصد افزايش يافته و از 75 ميليون نفر به 83 ميليون رسيده اما تعداد زنان سرپرست خانوار با رشد 27 درصدي، از 2.7 ميليون به 3.5 ميليون نفر رسيده است.

40 درصد افزايش خانواده هاي تک نفره !
اما نکته قابل توجه، افزايش تعداد خانواده هاي تک نفره زنانه يا همان زنان خود سرپرست است. تعداد اين گروه از زنان سرپرست خانوار با 41 درصد افزايش به يک ميليون و 461 هزار و 311 نفر رسيده است. نکته ديگر اين که، اگرچه در سال 90 تعداد زنان خود سرپرست 37.3 درصد کل زنان سرپرست خانوار بود اما اين نسبت در سال 98 به عدد 41.5 درصد رسيده است.
وضعيت استان ها چگونه است؟
در اين گزارش وضعيت استان ها هم نکات قابل توجهي دارد. مثلا ميانگين نسبت زنان سرپرست خانوار به کل سرپرستان خانوار در کشور 13.7 درصد است اما در برخي استان ها، آمار موجود با ميانگين، فاصله چشمگيري دارد. استان هاي سيستان و بلوچستان و گيلان با نسبت 20 درصد، بيشترين نسبت زنان سرپرست خانوار را دارند و بعد از آن هم استان هاي همدان، خراسان جنوبي، چهارمحال و بختياري، خراسان شمالي، زنجان، اردبيل و خراسان رضوي ديده مي شود. در طرف ديگر هم، استان هاي آذربايجان غربي، کردستان، هرمزگان، يزد، بوشهر و مرکزي کمترين آمار را دارند و نسبت زنان سرپرست خانوار در آن ها پايين تر از ميانگين کشوري است.
آمار قابل تامل در خراسان جنوبي
بررسي آمارهاي مربوط به نسبت زنان خودسرپرست به کل زنان سرپرست خانوار هم قابل تامل است. در حالي که ميانگين کشوري اين نسبت در سال 98، عدد 41.5 را نشان
مي دهد، در استان خراسان جنوبي 72 درصد زنان سرپرست خانوار، خودسرپرست و تک نفره هستند. اين نسبت در يزد و گيلان هم 62 درصد و در خراسان هاي شمالي و رضوي نيز به ترتيب 42.5 و 40.1 درصد است. کمترين نسبت هم مربوط به خوزستان و هرمزگان است.
وضعيت اشتغال يا بيکاري
درباره وضعيت اشتغال و بيکاري اين زنان هم اطلاعاتي ارائه شده؛ از جمله اين که جمعيت شاغل زن سرپرست خانوار طي اين سال ها 23.1 درصد افزايش يافته است. همچنين نرخ مشارکت اقتصادي زنان در سال 98 براي زنان سرپرست خانوار 12.5درصد و براي زنان خودسرپرست 8.8 درصد بوده و نرخ بيکاري آن ها نيز به ترتيب 5.1 و 6.5 درصد برآورد شده است. درباره بيکاري زنان سرپرست خانوار بايد به اين نکته هم اشاره کرد که استان هاي بوشهر، البرز، سيستان و بلوچستان، مازندران و چهارمحال و بختياري وضعيت ضعيف تري از ميانگين کشوري داشته اند و البته در بسياري از استان ها از جمله خراسان هاي رضوي و جنوبي، نرخ بيکاري جمعيت فعال، صفر بوده است.
ناشي از فوت، طلاق يا مجرد ماندن
اين گزارش حاوي اطلاعات مهم ديگري هم هست که چرايي سرپرست خانوار بودن اين 3.5 ميليون زن را مشخص کرده است. طبق اين آمار، 75.2 درصد اين زنان به دليل فوت همسر، سرپرست خانوار شده اند و 10.1 درصد هم با وجود داشتن همسر چنين مسئوليتي بر دوششان قرار گرفته است. همچنين 10.8 درصد آن ها زنان مطلقه هستند و 3.9 درصد ديگر هم دختراني که هرگز ازدواج نکرده اند.

گفت و گو با دکتر شهلا کاظمي پور، جمعيت شناس
خطري که احساس مي شود
اين که افزايش تعداد زنان سرپرست خانوار، چه پيام ها و پيامدهايي دارد، سوالي است که پاسخ آن را از دکتر شهلا کاظمي پور، استاد جمعيت شناسي پيگيري مي کنيم. او در گفت و گو با خراسان مي گويد: افزايش تعداد زنان سرپرست خانوار به خودي خود يک مسئله اجتماعي نيست چرا که به دلايل مختلفي از جمله فوت مردان به وجود مي آيد و عوامل ديگري مثل مهاجرت براي تحصيل و شغل يا تصميم شخصي به ادامه زندگي مجردي هم از عوامل آن است. وي مي افزايد: اين موضوع زماني نگران کننده خواهد بود که زنان سرپرست خانوار توان مالي اداره زندگي خود و فرزندانشان را نداشته باشند و شرايط اقتصادي شان به زير خط فقر کشيده شود يا اين که تصميم به زندگي مجردي، با بروز آسيب هاي اجتماعي مانند بي بندو باري و روابط نامتعارف همراه شود. به گفته اين استاد دانشگاه، در صورت وجود حمايت هاي لازم از زنان سرپرست خانوار و همچنين ايجاد انگيزه و شرايط مناسب براي تشکيل خانواده، مي توان مانع بروز آسيب ها و نگراني ها در اين حوزه شد.اين نگراني زماني تشديد مي شود که بدانيم طبق گزارش آماري منتشر شده، حدود 40 درصد زنان سرپرست خانوار در دهک هاي پايين قرار مي گيرند و ممکن است بدون حمايت هاي کافي، توان مقابله با مشکلات اقتصادي را نداشته باشند.