دکتر سلام/ افزایش خطر سرطان مری با تغذیه ناسالم

جام جم/ دکتر اسدالله عليدوستي، آنکولوژيست و رئيس نهمين کنگره کلينيکال آنکولوژي روز گذشته به خبرگزاري‌ها اعلام کرد 50 درصد از سرطان‌هاي شايع در کشور ما مربوط به دستگاه گوارش است که از ميان اين دسته از سرطان‌ها نيز سرطان معده،‌روده بزرگ و سپس مري از شيوع بالاتري برخوردار است. همچنين دکتر ابراهيم درياني، فوق‌تخصص بيماري‌هاي گوارشي نيز با اشاره اين که اهالي شهرهاي شمالي کشور بويژه استان گلستان بيشتر از ساير نقاط ايران به سرطان مري مبتلا مي‌شوند، تغذيه ناسالم و همچنين خاک شمال ايران را به علت داشتن غلظت بالاي نيترات که به محصولات کشاورزي منتقل مي‌شود، عامل ابتلا به سرطان مري در اين منطقه دانست. دکتر پرويز دريايي،جراح عمومي و دبير علمي انجمن جراحان عمومي ايران در گفت‌وگو باخبرنگار ما با اشاره به اين که سرطان مري سومين سرطان شايع دستگاه گوارش در کشور است، مي‌گويد: ترکيبات کودهاي نيتراته که در کشت برنج استفاده مي‌شود، مهم‌ترين عامل خطر براي بروز سرطان مري در شمال کشور است. اين نوع از کودهاي شيميايي در شمال کشور براي عمل آوري برنج مرغوب استفاده مي‌شود. مري لوله‌اي است که غذا و مايعات را از گلو به معده مي‌رساند. هنگامي که عمل بلع را انجام مي‌دهيم ديواره عضلاني مري انقباض پيدا مي‌کند تا غذا به سمت پايين و تا معده حرکت کند، با اين حال سرطان مري زماني بروز مي‌کند که سلول‌هاي سرطاني و بدخيم در بافت مري به وجود بيايد. البته شيوع اين نوع سرطان در افراد بالاي 50 سال بيشتر است. چرا مري سرطاني مي‌شود؟ اگر اسيد معده به طور مکرر، تحت تاثير عواملي زياد ترشح شود و به مري وارد شود، قسمت تحتاني مري دچار التهاب مي‌شود و با گذشت زمان سلول‌هاي ملتهب‌شده اين ناحيه مي‌توانند شروع به تغيير کنند و زمينه سرطاني‌شدن در آنها فراهم شود. دکتر دريايي درباره عوامل موثر در بروز سرطان مري مي‌گويد: عوامل جغرافيايي نقش بسيار مهمي در ابتلا به سرطان مري دارد. از سوي ديگر، عوامل محيطي از جمله رعايت نکردن بهداشت مخاط دهان، استعمال دخانيات، مصرف الکل، مايعات داغ و سوزاننده و غذاهاي نيترات دار و نيز استفاده از غذاهاي مانده، شور و دودي شده مانند سوسيس و ماهي نيز در ابتلا به سرطان مري موثر است.به بيان ديگر، هر نوع التهاب مري در اثر خوردن مواد سوزاننده و مخرب، زمينه ايجاد سرطان در اين عضو را فراهم مي‌کند. اين متخصص مي‌افزايد: ناگفته نماند که عامل افزايش سن، وراثت و جهش‌هاي ژنتيکي، چاقي و وجود سابقه بيماري‌هاي ديگري در شخص چون سرطان‌هاي سر و گردن، خطر ابتلا به اين بيماري را افزايش مي‌دهد.البته بسياري نيز استفاده از فضولات حيوانات به عنوان سوخت در روستاها را يکي از عوامل خطر بروز سرطان مري مي‌دانند. حتي گفته مي‌شود که مصرف مکرر مواد شوينده نيز به علت داشتن مواد قليايي ممکن است باعث تخريب کامل مري و سرطاني شدن آن شود. وقتي بلعيدن غذا مشکل مي‌شود سخت شدن بلع آب و غذا، احساس درد در قفسه سينه، سرفه‌هاي مکرر و بي‌اشتهايي از نشانه‌هاي سرطان مري است. دکتر دريايي وجود هليکوباکتر پيلوري (هليکوباکتر پيلوري نوعي باکتري است که علت اکثر موارد زخم‌هاي معده است و باعث بروز بعضي از سرطان‌هاست) را عامل موثر در بروز سرطان دستگاه گوارش، بويژه معده و مري برمي‌شمارد و مي‌افزايد: زنان و مرداني که بيش از 45 سال دارند و با سوزش ناحيه پشت جناغ سينه و علائم سوءهاضمه مواجه مي‌شوند بايد به متخصص گوارش مراجعه کنند، بويژه اگر اين علائم با نشانه‌هايي چون کاهش وزن، لاغري و کم‌خوني همراه باشد. البته براي تشخيص قطعي سرطان‌هاي ناحيه فوقاني سيستم گوارش چون سرطان مري، انجام آندوسکوپي توصيه مي‌شود. وي مي‌افزايد: متاسفانه از آنجايي که معمولا سرطان‌هاي دستگاه گوارش در ايران در مراحل پيشرفته شناسايي مي‌شود از اين‌رو درد پشت و ستون فقرات به علت فشار ضايعه روي اعصاب کمر نيز از ديگر علائم اين بيماري شمرده مي‌شود. سرطان مري درمان مي‌شود همان‌طور که اشاره شد سرطان مري با انجام آندوسکوپي و عکسبرداري از مري تشخيص داده مي‌شود. دکتر درياني با اشاره به اين مساله مي‌گويد: اگر اين بيماري در مراحل اوليه تشخيص داده شود، به طور کامل قابل درمان است، اما متاسفانه در بيشتر بيماران، سرطان مري در مراحل انتهايي تشخيص داده مي‌شود و با توجه به پيشرفت بيماري، طي کردن پروسه جراحي، شيمي‌درماني يا پرتودرماني براي بيمار ضروري مي‌شود. پيشگيري از سرطان مري دکتر درياني با تاکيد بر آموزش خانواده‌هايي که سابقه ابتلاء به سرطان مري و معده را در بستگان درجه اول خود دارند، مي‌گويد: چنين افرادي بايد براي تشخيص زودهنگام از 45 سالگي به بعد آندوسکوپي و از 50 سالگي به بعد کولونوسکوپي شوند. درمان سرطان‌ مري در مراحل پيشرفته، جراحي است در حالي که تشخيص زودهنگام، داشتن الگوي تغذيه‌اي مناسب و بهداشت از مهم‌ترين عوامل موثر در پيشگيري از اين بيماري است. به گفته اين متخصص از عوامل موثر در بروز سرطان‌هاي بخش فوقاني دستگاه گوارش، کمبود ويتامين B، بويژه B1 و آهن است. پس براي پيشگيري از ابتلا به سرطان گوارشي بايد به تامين ميزان ضروري از اين ويتامين‌ها و املاح توجه داشت. به خاطر داشته باشيد که 35 تا 40 درصد سرطان‌ها با تغيير روش زندگي قابل کنترل هستند که کاهش آلودگي هوا، تغذيه مناسب و مراقبت‌هاي محيطي از عوامل موثر در اصلاح شيوه زندگي است. دکتر درياني تاکيد مي‌کند: در مورد سرطان مري، بهترين راه پيشگيري به خودداري از مصرف دخانيات و مشروبات الکلي، نوشيدني‌هاي داغ و خوراکي‌هاي نمک سود بازمي‌گردد. همچنين در صورت‌ بروز هرگونه‌ اختلال‌ گوارشي‌ که‌ بيش‌ از يک هفته طول‌ بکشد بايد‌ به متخصص گوارش مراجعه کرد.