شفا خونه/ خواص درمانی خیار از نگاه طب اسلامی

آخرين خبر/ خيار هرچند جزو سبزي‌ها به حساب مي آيد؛ اما غالبا از آن به عنوان ميوه استفاده مي کنند که به لحاظ ارزش‌غذايي همانند ميوه‌هاي ديگرويتامين‌ها، املاح و آب فراواني داشته و براي بدن سودمند است. خيار هم از آن دسته ميوه ها يا گياهاني است که نامش در قرآن ٱمده است. هرچند تمام گياهاني که از زمين مي رويند از هر نظر مهم و آيت روشني از عظمت خداوند ند؛ اما گياهاني که در قرآن کريم از آنها اسم برده شده هم از نظر خواص و کاربرد و هم از جهت اشاره به رويدادها و اتفاقاتي که همراه با نام اين گياهان آمده نيز از اهميت ويژه اي برخوردارند و از آنجا که نام اين گياهان با کلام الهي آميخته شده از ارزش بيشتري برخوردارند.در ميوه‏ها آنچه بيش از همه جلب توجه مى‏کند رنگ‏هاى بسيار زيبا و گوناگونى است که آنها را نقاشى کرده است. در قرآن کريم هم اشاره اي کلي به خيار شده آنجا که به تنوع رنگ ميوه ها پرداخته و مي فرمايد: « و الَمْ تَرَ انَّ اللّهَ انْزَلَ مِنَ السَّماءِ ماءً فَاخْرَجْنا بِهِ ثَمَراتٍ مُخْتَلِفاً الْوانُها». آيا ندانسته‏اى که خدا از آسمان آبى نازل کرده است، پس به وسيله آن ميوه‏هايى که رنگ‏هايش گوناگون است، پديد آورده‏ايم.(1) در قرآن کريم همچنين نام خيار آمده است آنجا که مي فرمايد: « و آن زمان را که گفتيد: اي موسي، ما بر يک نوع طعام نتوانيم ساخت از پروردگارت بخواه تا براي ما از آنچه از زمين مي رويد چون سبزي و خيار و سير و عدس و پياز بروياند.» (2) مطابق روايات خيار از آن دسته ميوه هاي بهشتي است که پيامبر گرامي اسلام هم به آن علاقه ي فراوان داشته اند و خوردن آن را با کمي نمک توصيه مي فرمودند و بنابر احاديثي که در صحيح بخاري و صحيح مسلم آمده از عبدالله بن جعفر نقل شده که گفت من خود ديدم که حضرت محمد صلي الله عليه و آله خرماي تازه و خيار را با هم مي خورد. خواص خيار خوردن، بوبيدن و ماليدن خيار بر پيشاني جهت رفع سردرد مفيد است. قطره قطره ريختن آب خيار در بيني و بوييدن آن جهت رفع گرفتگي، بي حوصلگي و کم خوابي مفيد است. آشاميدن آب خيار جهت رفع اکثر تب هاي شديد، تسکين حرارت صفرا و خون، التهاب معده، رفع تشنگي، پاک کردن کبد، زياد شدن ادرار، دفع سنگ کليه و مثانه و بهبود يرقان سودمند است. خيار مسکن خفقان حار مى‏باشد. نيز تخم خيار که مزاج آن سرد و تر ۲ درجه مى‏باشد و براى سرد مزاجها ضرر دارد. مدر بول و دافع صفرا و مقدار استعمالش ۱۲ گرم مى‏باشد صفراى سوخته را خارج مى‏کند، سوزش ادرار را مفيد مى‏باشد، تبهاى گرم جگر و طحال و اورام را هم نافع است. اسم طبى خيار ‏cucumis satirus نوشته شده است و در نسخه‏هاى علاج مثانه و بول و مقوى باه و منى تخم خيار را با ديگر دواها استعمال مى‏کنند و در نسخه‏هاى گلودرد و گرفتگى صدا استعمال شده است و در بعضى نسخه‏هاى سرفه و سينه درد تخم خيار همراه خشخاش و شيرين بيان و گل گاوزبان استعمال شده است و نيز در بعضى نسخه‏هاى مصفى خون و امراض مثانه و جگر و کليه استعمال شده است. روغنى از تخمهاى خيار به دست مى‏آيد که در حال حاضر در ادويجات مستعمل نيست. خيار ساده‌ترين معالجه براي يرقان(زردي) است خصوصا اگر آب آن‌ها را مصرف کنند، تخم خيار نيز در اين مورد خيلي مفيد است. تب‌هاي صفراوي را معالجه مي‌کند، کليه را به‌کار مي‌اندازد. امام رضا عليه السلام براي معالجه جواني که به مرض يرقان مبتلا شده بود خيار را توصيه فرمودند. حماد بن مهران بلخي مي‌گويد: در خراسان روزي جواني از شيعيان از زردي، خدمت آن حضرت شکايت کرد. حضرت فرمودند: خيار را پوست بکن و بعد پوستش را با آب بپز و بعد از پختن به مدت سه روز مقداري از آن را در حال ناشتا بخور.(3) خيار علاوه بر آثار خوبي که براي پوست دارد، براي تقويت و رش مو مفيد بوده و به هضم غذا کمک مي کند و نيز درماني خوبي براي زکام  است. با خيار تلخ قند خون را مهار کنيد خيار تلخ ميوه‌اي شبيه کدوست که در بسياري از سرزمين‌هاي آسيايي کشت مي‌شود. اين ميوه در ابتدا سبز رنگ است و پس از رسيدن برخلاف خيارهاي معمولي به زرد يا نارنجي تغيير رنگ مي‌دهد. يکي از ويژگي‌هاي اين ميوه مزه تلخ و بد آن است. برخي از درمانگران شيوه‌هاي طبيعي در جهان مصرف اين خيار تلخ را براي کنترل و درمان ديابت به بيماران خود توصيه مي‌کنند. مغز خيار تلخ به دليل داشتن ماده‌اي شبيه انسولين يکي از بهترين خوراکي‌هاي طبيعي است که مي‌تواند به کاهش قندخون بيماران مبتلا به ديابت کمک کند. برخي از درمانگران شيوه‌هاي طبيعي درمان مصرف 50 تا 60 گرم از خيارتلخ را براي کاهش قندخون موثر مي‌دانند. مصلح خيار  زنجبيل و باديان بدلش: تخم خربزه مضرات اشخاصي که ناراحتي معده دارند، نبايد در مصرف خيار زياده روي کنند زيرا ممکن است باعث اختلال در دستگاه گوارش گردد. خيار نفاخ است، چون سريعا در معده فاسد مي شود. براي رفع نفخ و دل درد ناشي از خوردن خيار مي توانيد مقداري عرق نعنا يا کمي آبجوش و نبات بخوريد. هميشه بايد خيار را قبل از غذا خورد که به هضم غذا کمک کند. کساني که نمي توانند خيار را خوب هضم کنند، بايد آن را با نمک بخورند. پانوشتها: 1- سوره فاطر/آيه 35 2 -سوره بقره / 61 3-طبّ الإمام الرضا عليه‏السلام ، صفحه 37 وص 38 4 - بحار الأنوار ، جلد 62 ، صفحه 324 5-بستان المفردات 6-قرابادين کبير 7-تحفه حکيم