بیماری ابولا چیست؟ علائم، راههای پیشگیری و نحوه درمان

زومیت/ در حالی که دنیا هنوز خاطره دنیاگیری کووید ۱۹ را فراموش نکرده است، عامل بیماریزای دیگری به نام ابولا در صدر هشدارهای بهداشتی قرار گرفته است.
در اردیبهشت ۱۴۰۵ (مه ۲۰۲۶)، سازمان جهانی بهداشت درباره شیوع تازه ابولا در جمهوری دموکراتیک کنگو و اوگاندا وضعیت اضطراری بینالمللی اعلام کرد؛ شیوعی که به سویه نادر «بوندیبوگیو» مربوط میشود و تاکنون دهها قربانی و صدها مورد مشکوک برجای گذاشته است. نگرانی اصلی این است که برخلاف برخی گونههای دیگر ابولا، برای این سویه هنوز واکسن تأییدشده گستردهای وجود ندارد و تأخیر در تشخیص اولیه نیز به گسترش بیماری کمک کرده است.
ابولا یکی از مرگبارترین بیماریهای ویروسی شناختهشده در جهان است. این بیماری میتواند تنها طی چند روز از علائمی شبیه آنفلوآنزا به خونریزی شدید، نارسایی اندامها و مرگ منجر شود. این ویروس از طریق تماس مستقیم با مایعات بدن انسان یا حیوان آلوده منتقل میشود و شیوعهای آن معمولاً در کشورهای آفریقای مرکزی و غربی رخ میدهد.
با وجود پیشرفتهای اخیر در تولید واکسن و درمانهای آنتیبادی، کارشناسان هشدار میدهند که ضعف نظامهای درمانی، درگیریهای منطقهای و جابهجایی گسترده جمعیت همچنان میتواند مهار ابولا را دشوار کند.
بازگشت کابوس ابولا به آفریقا؛ سازمان بهداشت جهانی وضعیت اضطراری جهانی اعلام کرد
بیماری ابولا چیست؟
ابولا عفونت ویروسی نادر اما بسیار خطرناک و تهدیدکننده حیات است. این بیماری میتواند باعث شیوعهای گسترده و شدید، بهویژه در برخی مناطق آفریقا شود. انتقال آن از طریق تماس با مایعات بدن افراد یا حیوانات آلوده انجام میشود. علائم اولیه معمولاً شبیه آنفلوآنزا هستند، اما ممکن است به سرعت شدید شوند.
تبلیغات
ابولا معمولاً با نشانههایی شبیه سرماخوردگی یا آنفلوآنزا آغاز میشود، اما میتواند به بیماری بسیار شدیدتری تبدیل شود که شامل استفراغ شدید، اسهال و خونریزی است. این بیماری نوعی تب خونریزیدهنده ویروسی است؛ یعنی عفونتی که به رگهای خونی آسیب میزند و میتواند باعث نشت خون از عروق شود.
ابولا هرچند بیماری نادری محسوب میشود، از زمان شناسایی ویروسهای عامل آن در سال ۱۹۷۶ در زئیر، بهطور دورهای در کشورهای آفریقایی شیوع یافته است. بزرگترین همهگیری ابولا بین سالهای ۲۰۱۳ تا ۲۰۱۶ رخ داد که در آن ۲۸٬۶۵۲ مورد ابتلا و ۱۱٬۳۲۵ مرگ در ۱۰ کشور گزارش شد.
انواع ابولا
چهار گونه اصلی از ویروس ابولا وجود دارد که هرکدام شدت بیماری و میزان مرگومیر متفاوتی دارند. نامگذاری این ویروسها معمولاً بر اساس منطقهای است که نخستین بار در آن شناسایی شدهاند، حتی اگر بعداً در مناطق دیگر نیز شیوع پیدا کرده باشند:
ویروس بوندیبوگیو: عامل بیماری بوندیبوگیو. این نوع نسبت به سایر انواع کمتر مرگبار است.
ویروس سودان: عامل بیماری سودان. این نوع معمولاً مرگبارتر است.
ویروس تای فارست: عامل بیماری تای فارست. این نوع بسیار نادر است.
ویروس زئیر: عامل بیماری ابولا. این نوع شایعترین علت شیوعها و مرگهای ناشی از ابولا است.
ویروس ابولا از خانواده فیلوویروسها، ویروس رشتهای و کشیده است که شبیه نخ بلند و پیچخورده به نظر میرسد.
از نظر عملکرد، ویروس ابولا با چسبیدن به سلولهای بدن (بهویژه سلولهای سیستم ایمنی) وارد آنها میشود و کنترل سلول را به دست میگیرد. سپس از همان سلول بهعنوان کارخانه استفاده میکند تا نسخههای جدید ویروس ساخته شوند. بعد از تولید، سلول تخریب شده و ویروسهای تازه آزاد میشوند تا سلولهای بیشتری را آلوده کنند. در نتیجه، این ویروس بهصورت زنجیرهای در بدن پخش میشود، سیستم ایمنی را مختل میکند و باعث آسیب گسترده به بافتها و رگهای خونی میشود.
علائم ویروس ابولا و روند بیماری
طبق اطلاعات منتشر شده در وب سایت کلینیک کلیولند، علائم هر نوع ابولا مشابه است و معمولاً در چند مرحله ظاهر میشوند. در ابتدا علائم شبهآنفلوآنزا دیده میشود، از جمله:
لرز
احساس ضعف و خستگی شدید
تب
کاهش اشتها
درد عضلات
سردرد شدید
گلودرد
چند روز بعد، علائم شدیدتر ممکن است ظاهر شوند:
مدفوع سیاه و قیری
خونریزی یا کبودی
گیجی
اسهال (گاهی همراه با خون)
بثورات پوستی یا لکههای خونی زیر پوست
قرمزی چشمها
استفراغ خونی یا شبیه تفاله قهوه
در مراحل پیشرفتهتر بیماری، علائم شدیدتری رخ میدهد:
تبلیغات
التهاب مغز (آنسفالیت)
نارسایی اندامها
تشنج
شوک (حالتی که در آن جریان خون کافی به بدن نمیرسد)
زمان بروز علائم: علائم ابولا ممکن است از ۲ روز پس از تماس تا ۳ هفته بعد ظاهر شوند.


















