پوست و مو/ «لیکن پلان» از تشخیص تا درمان

جام جم/ ليکن پلان (Lichen Planus) ، يک بيماري ژنتيکي خارش دار مزمن در پوست است که به طور شايع به شکل پاپول (ضايعات کوچک برجسته بنفش رنگ) در نواحي مچ دست ، پا و ديگر نواحي بدن مانند پوست نواحي تنه و اندام تناسلي بروز ميکند که در صورت درمان نشدن بزرگتر شده و موجب عوارض جدي ميشود. بيماري ليکن پلان علاوه بر پوست ميتواند در موارد نادر در مخاط دهان ، اندام تناسلي ، پوست سر و مو ، ناخن و حتي صورت بدون خارش آشکار شود که در اين صورت باعث ريزش مو ، تخريب ناخن و زخمهاي مقاوم دهاني و حتي تخريب موضعي پوست صورت با ايجاد لک تيره ميشود. علت بيماري ليکن پلان نوعي اختلال در سيستم ايمني بدن است که منشا ژنتيکي و فاميلي دارد و موجب ميشود نوعي هورمون يا ماده مخصوص در خون و پوست آزاد شده و يک فعاليت غيرطبيعي را در پوست و ساير نواحي ذکر شده از بدن آغاز کند که موجب خارش و بروز ضايعات کوچک برجسته ميشود. در تشديد يافتن و حتي آغاز بيماري ليکن پلان گاهي عواملي چون بيماريهاي داخلي مانند هپاتيت ، اختلال عملکرد کبد و ابتلا به بيماريهاي ويروسي و عفوني و مصرف برخي داروها ( آتنولول ، ليتيوم ، قرصهاي ضدبارداري ، بعضي آنتي بيوتيکها و …) ، استرس و مشکلات عصبي و روحي ، آلاينده ها و مواد شيميايي نقش بسزايي دارند. بايد دانست بيماري ليکن پلان ممکن است به طور کامل درمان و ريشه کن نشود ، اما با مراقبتها و پيگيريهاي لازم ميتوان آنرا کنترل و از عود و عوارض آن جلوگيري کرد. به همين جهت به بيماراني که مبتلا به ليکن پلان مخاط دهان ، مو و ناخن هستند توصيه ميشود براي جلوگيري از زخمهاي دهاني و امکان بدخيم شدن آن و جلوگيري از تخريب دائمي ريشه موهاي سر ( سيکاترسيل آلوپشي ) و ناخن به درمان سريع آن با توصيه پزشک متخصص پوست اقدام کنند. در تشخيص قطعي بيماري ليکن پلان و بيماريهاي همراه گاهي ممکن است از پوست يا مخاط دهان نمونه برداري (بيوپسي) همراه آزمايشات خوني و کبدي به عمل آيد. اهميت اين آزمايشها علاوه بر تشخيص بيماري و علل آن ، براي مصرف داروي پردنيزولون با عوارض جانبي آن است که گاهي اين بيماران براي رهايي از ليکن پلان نيازمند مصرف آن هستند. بنابراين اگرچه پردنيزولون داروي اول و مفيد در سرکوب سيستم ايمني بيش ازحد فعال شده در بيماري ليکن پلان متوسط تا شديد است ، اما عوارض آن در بيماران فشارخوني ، ديابتي ، مبتلا به بيماريهاي زمينه اي ( سل ، ايدز ، بيماريهاي عفوني انگلي ، مشکلات چشمي و استخوان ) بايد مورد توجه باشد.از اين جهت دوره درمان با آن که ممکن است تا ۳ ماه باشد ، نيازمند همکاري بيماران و پيگيري آنان در بروز عوارض احتمالي مصرف پردنيزولون است. توصيه به مصرف شير و لبنيات و فعاليت بدني و ورزش ميتواند عوارض اين دارو را به حداقل برساند.فراموش نکنيم دوره مصرف پردنيزولون بايد کامل باشد ، به اين صورت که بعد از توقف و بهبود بيماري به تشخيص پزشک مصرف دارو آرام آرام کم شده تا قطع شود و از قطع ناگهاني دارو جدا خودداري کنيد ، زيرا موجبات عود و مقاومت بيماري ميشود. اما فرمهاي خفيف تا متوسط بيماري با مصرف بعضي پمادها و کرمهاي موضعي (فلوسينولون ، کلوبتازول ، تريامسينولون) و قرصهاي ضدخارش ( لوراتادين ، سيتيريزين و …) قابل درمان است و افراد خانواده نبايد نگران سرايت بيماري باشند ؛ زيرا مسري نيست.  دکتر سيدناصر عمادي – متخصص پوست