دکتر سلام/ آیا پاره شدن آپاندیس می‌تواند باعث مرگ شود؟

سيمرغ/ آپانديس يا روده کور، زائده‌اي کوچک و انگشتي‌شکل است که در بخش ابتدايي روده بزرگ و محل تلاقي روده بزرگ و روده کوچک قرار دارد. بسياري از افراد به دليل التهاب و عفونت آپانديس يا همان ابتلا به آپانديسيت، جراحي مي‌شوند و آپانديس‌ از بدن خارج مي‌شود، در حالي که بسياري از افراد تا آخر عمر دچار اين مشکل نمي‌شوند و نيازي هم به جراحي پيدا نمي‌کنند. شايد اين پرسش برايتان پيش آمده باشد که آپانديس به چه کار مي‌آيد؟ چرا آپانديس بعضي‌ها عود مي‌کند و نياز به جراحي دارد؟ آيا ترکيدن آپانديس مي‌تواند باعث مرگ کسي شود؟ متخصصان درباره اضافه يا مفيد بودن آپانديس نظرات متفاوتي دارند. به همين دليل نمي‌توان به طور قطع گفت اين عضو بدن کاملا ناکارآمد است و بدون عود هم مي‌توان آن را از بدن خارج کرد. خطرات پاره شدن آپانديس دکتر محمدرضا تفضلي، جراح عمومي مي‌گويد: آپانديس هيچ عملکرد شناخته‌شده‌اي در بدن ندارد، اما بخشي از سيستم ايمني بدن را تشکيل مي‌دهد و سلول‌هاي لنفاوي اين منطقه باعث ترشح پادتن‌هايي در روده مي‌شود. از طرفي آپانديس زائده‌اي يکطرفه است و دهانه باز دارد که اگر به علت وجود مدفوع يا مواد زائد ديگر، مجراي آن بسته شود، رشد ميکروب‌ها به عفونت آپانديس منجر خواهد شد. پس مهم‌ترين علت ابتلا به آپانديس، انسداد دهانه آن است. اگر اين عفونت برطرف نشود، ممکن است کيسه آپانديس پاره و عفونت در محوطه شکم پخش شود. پاره شدن آپانديس خطرناک است و اگر بموقع درمان نشود، به ايجاد عفونت شديد در شکم منجر خواهد شد و مرگ بيمار را رقم خواهد زد. برخلاف باور بسياري، برداشتن آپانديس عوارض جانبي ندارد و بدن بدون وجود اين عضو به کارکردهاي حياتي خود ادامه مي‌دهد. عفونت و آپانديس بد نيست بدانيد، آقايان بيشتر از خانم‌ها دچار التهاب آپانديس مي‌شوند. همچنين آپانديسيت در کودکان کمتر بروز مي‌کند، اما خطر پارگي آن بيشتر است و در صورت تشخيص ديرهنگام، عوارض آن هم بيشتر خواهد بود، به طوري که بيمار زماني به بيمارستان آورده مي‌شود که آپانديس ترکيده و عفونت در شکم پخش شده و فقط شرايط بيمار است که درصد موفقيت جراحي را تعيين مي‌کند. به گفته دکتر تفضلي، هستند کساني که کوچک‌ترين دل‌دردي را به آپانديسيت نسبت مي‌دهند و کم نيستند افرادي که با وجود علائم آپانديس از جراحي وحشت دارند چون فکر مي‌کنند دچار نقص عضو خواهند شد در حالي که اصلا اين طور نيست و برعکس درمان نشدن، سلامت فرد را به خطر مي‌اندازد چون آپانديس از انتها بسته است و انتهاي ديگر آن نيز به روده بزرگ ختم مي‌شود. ممکن است موادي که از روده بزرگ عبور مي‌کند، وارد آپانديس شود، اما براي موادي که وارد آن مي‌شود، هيچ راه عبوري وجود ندارد. به عبارتي خود آپانديس، موضوع نگران‌کننده‌اي نيست، اما زماني خطرناک مي‌شود که دچار التهاب و عفونت شود. آپانديسيت چه علائمي دارد؟ اولين نشانه تشخيص آپانديسيت، وجود دردي مبهم و مداوم در نواحي شکم، پهلوي راست و بالاي ناف است. با گذشت زمان بيمار دچار بي‌اشتهايي، حالت تهوع و استفراغ مي‌شود. درد گاهي علاوه بر شکم و پهلو براي مردان در بيضه‌ها نيز حس مي‌شود. به گفته دکتر تفضلي با بروز چنين علائمي براي تشخيص بايد به پزشک مراجعه کنيم. پزشک پس از معاينات باليني بلافاصله آزمايش خون تجويز مي‌کند و از آنجا که در خون بيمار معمولا گلبول‌هاي سفيد افزايش پيدا مي‌کند، تشخيص بيماري قطعي خواهد بود. البته اگر تشخيص پزشک، جراحي باشد، انجام آزمايش تکميلي شامل آزمايش ادرار و عکس شکم و سونوگرافي هم الزامي است. و اما درمان بعضي بر اين باورند که در صورت بروز آپانديسيت، اگر روي شکم و ديگر نواحي بدن که درد احساس مي‌شود، کيسه آب گرم يا حوله داغ گذاشته شود، درد تسکين مي‌يابد، اما در مقابل گروه ديگري مي‌گويند اين کار باعث ترکيدن آپانديس و عوارض ناشي از آن خواهد شد. دکتر تفضلي در اين باره مي‌گويد: چنين توصيه‌هايي پايه و اساس علمي ندارد و مهم‌ترين نکته اين است که در صورت بروز علائم گفته شده از هر گونه خوددرماني بپرهيزيم و به نزديک‌ترين مرکز درماني مراجعه کنيم. شايد بپرسيد زمان چقدر اهميت دارد. بايد گفت در کودکان از شروع درد آپانديس تا زمان ترکيدن آن فرصت زيادي وجود ندارد و حداکثر زمان پيش روي بيمار مي‌تواند درنهايت يک تا دو روز باشد و اگر بموقع درمان صورت نگيرد، آپانديس مي‌ترکد و بيمار تورم، افزايش درد و سفتي شکم خواهد داشت و سلامتش تهديد خواهد شد. اين در حالي است که اگر آپانديسيت بموقع تشخيص داده شود، با يک جراحي بسيار ساده مي‌توان زائده را از بدن خارج کرد و بعد از آن، بيمار با گذراندن يک دوره نقاهت کوتاه و بدون بستري شدن در بيمارستان سلامتش را به دست مي‌آورد و به روال طبيعي زندگي خود برمي‌گردد. درباره افراد بزرگسال نيز اگر آپانديسيت بموقع درمان نشود و ترکيدن آپانديس باعث ورود مواد عفوني به داخل محوطه شکمي شود، عوارضي مثل عفونت در محدوده لگن، چسبيدگي روده‌ها و تخمدان‌ها و نازايي براي خانم‌ها را به همراه دارد. در عين حال، عفونت بسيار شديد که به دنبال ورود مواد عفوني آپانديس به شکم ايجاد مي‌شود، مي‌تواند وارد جريان خون و باعث مرگ بيمار شود. بنابراين با اقدام بموقع مي‌توانيم آپانديسيت را براحتي درمان کنيم؛ بدون اين‌ که عوارض خطرناکي در پي داشته باشد.