دکتر سلام/ داروهای بدنسازی با واسکولیت ارتباطی دارند؟

تبيان/ هرچند ابتلا به بيماري واسکوليت علت مرگ بيت الله عباسپور اعلام شده، اما کم نيستند افرادي که مقصر اصلي اين اتفاق غم انگيز را مکمل هاي ورزشي مي دانند و براين باورند اگر مرد عضله ايران به دنبال ورزش حرفه اي سراغ مکمل ها نمي رفت، اين سرنوشت تلخ براي او رقم نمي خورد. حالا اين پرسش مطرح مي شود که اصلا واسکوليت چيست؟ آيا رابطه اي بين اين بيماري و مصرف مکمل ها و داروهاي بدنسازي وجود دارد؟ بر اساس تعريف، التهاب جدار رگ هاي خوني، واسکوليت نام دارد که مي تواند عروق بزرگ، متوسط و حتي کوچک را درگير کند. به عبارتي، التهاب رگ ها مي تواند به کاهش جريان خون و حتي انسداد رگ ها و توقف خون رساني به بافت ها و اندام هاي مختلف بدن منجر شود و با علائم مختلفي بروز کند. دکتر حميدرضا قاسمي، متخصص قلب و عروق مي گويد: علامت اصلي واسکوليت، التهاب و درد است. حتي با توجه به اين که در بيشتر مواقع اين التهابات در اعضاي داخلي بدن رخ مي دهد، شما نمي توانيد آنها را ببينيد. از طرفي بيشتر افرادي که دچار اين بيماري هستند علائمي مثل احساس ناخوشي، تب، تعرق، خستگي مفرط و کاهش وزن را تجربه مي کنند. اينها علائم اوليه بيماري است که فرد در صورت مواجه شدن با آنها، حتما بايد به پزشک مراجعه کند. علائم متفاوت واسکوليت به گفته دکتر قاسمي علاوه بر علائم گفته شده، واسکوليت مي تواند با نشانه هاي ديگري در نقاط مختلف بدن بروز کند. به عنوان مثال، ايجاد لکه هاي قرمز روي پوست که برجسته هستند، خونريزي سطحي پوست يا باز شدن زخم هاي سطح پوست، خشک شدن داخل بيني و خونريزي بيني، قرمزي و دردناک شدن چشم ها، درد عضلات و همچنين ضعيف شدن آنها، سرفه و تنگي نفس، سوزن سوزن شدن يا احساس ضعف در بازوها و پاها، سردرد، درد فک ها، مشکلات بينايي (دوبيني يا تاري ديد)، مشکل در دفع ادرار يا ادرار خوني، سفيد يا آبي شدن رنگ انگشتان و احساس سوزش شديد آنها در سرما و... از جمله علائم انواع مختلف واسکوليت هستند که ممکن است به تنهايي يا با هم در بيمار ايجاد شوند. چند نوع واسکوليت داريم؟ دکتر قاسمي با بيان اين که شيوع واسکوليت ميان بيماري هاي التهابي کمتر از يک درصد است و معمولا در کنار ساير بيماري هاي التهابي ديده مي شود، مي افزايد: اين بيماري مي تواند رگ هاي ريز، درشت و شريان هاي اصلي و حتي مويرگ هاي بدن را درگير کند، طوري که ديواره رگ ها بر اثر اين بيماري ورم مي کند و در برخي مواقع امکان پاره شدن رگ ها و خونريزي داخلي نيز وجود دارد. در بيشتر موارد، علت اصلي واسکوليت ناشناخته است، اما سيستم ايمني نقش مهمي در بروز بيماري دارد. البته شايد در آينده استدلال قانع کننده اي در ارتباط با مکمل هاي ورزشي و داروهاي پرورش اندام با واسکوليت مطرح شود همچنين غير از آسيبي که اين بيماري به رگ ها وارد مي کند، مي تواند باعث آسيب به اندام و بافت هايي شود که نيازمند تامين خون به وسيله اين رگ ها ست. بايد بدانيد واسکوليت به دو نوع اوليه و ثانويه تقسيم مي شود؛ واسکوليت اوليه که هيچ زمينه اي براي آن پيدا نشده است و واسکوليت ثانويه که بر اثر بيماري هاي روماتيسمي مثل لوپوس ايجاد مي شود و شيوع بالاتري نسبت به نوع اوليه دارد. بنابراين پس از تشخيص واسکوليت بايد نوع آن مشخص شود، چون درمان اين بيماري به نوع آن بستگي دارد. درماني براي واسکوليت به گفته دکتر قاسمي، واسکوليت هم مثل بسياري از بيماري ها در صورت تشخيص زودهنگام، درمان موفقيت آميزتري خواهد داشت، اما در موارد حاد و پيشرفته ممکن است به نارسايي کليوي، کبدي، ريوي و... منجر شود و زندگي بيمار را تهديد کند. درست مشابه اتفاقي که براي مرحوم بيت الله عباسپور افتاد. پس اگر احساس مي کنيد دچار علائم واسکوليت شده ايد، بايد هرچه سريع تر به پزشک مراجعه کنيد و مورد بررسي قرار بگيريد. بد نيست بدانيد آزمايش خون، نوار قلب، عکسبرداري با اشعه X، سي تي اسکن و MRI، بيوپسي يا نمونه برداري از بافت بدن، آزمايش ادرار، آزمايشات مربوط به عملکرد کبد و... مهم ترين روش هاي تشخيص بيماري هستند که بنابه صلاحديد متخصص براي بيمار تجويز مي شوند. پس از تشخيص هم درمان هاي متفاوتي براي بيمار وجود دارد که از جمله آنها مي توان به استفاده از قرص هاي استروئيدي، تزريق داروهاي سرکوب کننده سيستم ايمني، تزريق ايمونوگلوبولين براي بيماران مبتلا به بيماري کاوازاکي، معالجات ضد ويروسي براي افراد مبتلا به عفونت هايي مثل هپاتيت، تعويض پلاسما يا همان شست و شوي خون، دياليز و تصفيه خون (در مواردي که کليه ها دچار آسيب جدي شده باشند) و... اشاره کرد. رابطه داروهاي بدنسازي و واسکوليت برخي از افراد علت مرگ قهرمان پرورش اندام کشورمان را مصرف مکمل هاي ورزشي عنوان مي کنند. دکتر قاسمي در اين باره مي گويد: عوارض متعدد داروهاي بدنسازي و مکمل هاي ورزشي بر کسي پوشيده نيست؛ اما در هيچ پژوهش علمي رابطه آنها بررسي نشده است که بر اساس نتايج آن بتوان نظر قطعي و کارشناسانه صادر کرد. به عبارتي در بيشتر موارد، علت اصلي واسکوليت ناشناخته است، اما سيستم ايمني نقش مهمي در بروز بيماري دارد. البته شايد در آينده استدلال قانع کننده اي در ارتباط با مکمل هاي ورزشي و داروهاي پرورش اندام با واسکوليت مطرح شود. دکتر حسن آهنگر، متخصص قلب و عروق نيز درباره بيماري واسکوليت گفت: «بيماري واسکوليت به معناي التهاب و ورم رگ‌هاي خوني است. اين بيماري مي‎تواند در هر قسمتي از بدن، رگ‎هاي خوني را تحت تأثير قرار دهد و علائم گوناگوني را به وجود بياورد و داراي عوارض بالقوه‌اي نيز مي‌باشد. البته اين بيماري علل خاصي دارد. علت بعضي از واسکوليت‎ها ناشي از عفونت‎هاست. اين فرضيه وجود دارد که اکثر انواع بيماري واسکوليت، گونه‎اي از بيماري‎هاي خودايمني مي‌باشند. در بيماري خودايمني، مکانيسم دفاعي بدن کار عادي خود را که مقابله با عفونت‌ها مي‌باشد انجام نمي‌دهد و به جاي آن، به قسمت‎هاي سالم بدن حمله کرده و باعث التهاب مي‌شود. اين بيماري داراي علايم گوناگوني مي‌باشد که در افراد مختلف متفاوت است، اين علايم در نقاط مختلف بدن شامل ايجاد لکه‎هاي قرمز بر روي پوست که برجسته هستند، خشک شدن داخل بيني و خونريزي بيني، سرفه و تنگي نفس و مشکل دفع ادرار و يا ادرار خوني هستند. اين علايم بسته به اين است که کدام رگ را درگير کرده باشد، يعني وقتي التهاب در جداره رگ اتفاق مي‌افتد سلول‌هاي ايمني در آنجا تجمع مي‌کنند و جداره رگ ضخيم شود، قطر رگ کم شده و خون‌رساني به آن اندام قبلا مختل مي‌شود. آسيبي که اين بيماري مي‎تواند به وجود بياورد بستگي به اين دارد که در چه عضوي از بدن باعث التهاب شده باشد. هرچه قدر رگ‎ها و عروقي که تحت تأثير اين بيماري قرار گرفته باشند بزرگ‌تر باشد، آسيب بيشتري را وارد مي‎کند و هر چقدر اين رگ‎ها در نقاط حساس و مهم بدن و يا در بافت‎هاي حياتي بدن باشند، آسيب به وجود آمده جدي‎تر خواهد بود. در صورت بروز هر يک از علايم گفته شده به پزشک متخصص مراجعه کرده و پزشک انجام آزمايش‎هايي نظير آزمايش خون، آزمايش ادرار، سي‎تي‌اسکن و ام‌ آرآي تجويز خواهد کرد. همچنين درمان در اين بيماري بيشتر به صورت دارويي است که از يک سري داروهاي ضدالتهابي استفاده مي‌شود و گاهي نيز نياز به جراحي است که بيشتر بايد بيماري زمينه‎اي شناسايي شود.»