سلامتي/ فلج بل نوعي ضعف يا فلج يک طرف صورت است که تکان دادن دهان، بيني يا پلک را براي فرد دشوار مي کند و باعث مي شود که آن سمت از صورت آويزان شود يا سفت به نظر برسد.
اين فلج زماني رخ مي دهد که يکي از اعصاب صورت به درستي کار نکند و اغلب دليل آن يک ويروس است .
وقتي عصب صورت به درستي کار مي کند، يک سري پيغام ها دريافت مي کند که از مغز به صورت فرستاده مي شود. اين پيغام ها مي توانند محتوايي همچون بستن پلک، لبخند زدن يا اخم کردن داشته باشند يا فرمان تف کردن به غدد بزاقي بدهند.
ولي وقتي اين عصب ملتهب مي شود و تحت فشار قرار مي گيرد، يعني زماني که فلج بل رخ مي دهد، اين پيغام ها به درستي ارسال نمي شوند. در نتيجه ضعف يا فلج موقت عضلات يک طرف صورت رخ مي دهد.
فلج عصب زوج هفتم مغزي يا عصب صورتي منجر به فلج بل (Bell’s palsy) مي شود. در اين حالت عضلات صورت به صورت ناگهاني و به طور موقت فلج مي شوند، اغلب تنها يک طرف صورت را گرفتار مي کند. درگيري عصب صورتي معمولاً به تنهائي يک بيماري نيست بلکه علامتي از يک بيماري ديگر است مانند عفونت، آسيب و يا تومور عصب صورتي.
فلج خودبخودي عصب فاسيال بدون شواهد ساير بيماري ها، فلج ايديوپاتيک بل ناميده مي شود. اگر چه دلايل زيادي وجود دارد که نشان مي دهد فلج بل داراي يک مکانيسم ايمني التهابي ويروسي است. اين بيماري در هر گروه سني رخ مي دهد ولي در ۴۰-۲۰ سالگي شايع تر است. در يک جمعيت صدهزار نفري سالانه ۲۰-۱۰ مورد از آن رخ مي دهد.
علت فلج بل :
علت فلج صورت بل مشخص نيست، اما در اکثر موارد ابتلا به فلج نيمي از صورت به علت عملکرد ويروس هرپس است که عامل اصلي ابتلا به سرما خوردگي مي باشد. در اکثر موارد ابتلا به فلج يکطرفه صورت، عصبي که کنترل عضلات در يک طرف صورت را بر عهده دارد به خاطر التهاب ايجاد شده آسيب مي بيند.
علاوه بر اين بسياري از عوامل بيماري زا مي توانند باعث ضعيف يا فلج شدن عضلات صورت شوند. اگر هيچ دليل مشخصي براي مشاهده فلج ناگهاني صورت در بيمار وجود نداشته باشد، در اصطلاح تخصصي به آن فلج بل گفته مي شود.
فلج بل نوعي ضعف يا فلج يک طرف صورت است.
نشانه هاي فلج بل :
علايم فلج بل فلج کامل يک طرف صورت، ظاهري بي تفاوت و بي روح به شما مي دهد، زيرا در طرف درگير، عضلات ناحيه پيشاني تا زير دهان هيچ حرکتي ندارند. ممکن است گوشه دهان شما دچار افتادگي شود و شما براي نگه داشتن آب دهان در طرف درگير با مشکل روبه رو شويد.
زماني که شما عضلات سمت درگير را حرکت مي دهيد، چهره اي مضحک پيدا مي کنيد.
چشم طرف درگير ممکن است به شکل ناقص بسته شود، يا به هيچ وجه بسته نشود و بنابراين امکان نشت اشک از آن چشم وجود دارد.
برخي از افراد از درد پشت گوش، ناحيه فک يا يک طرف صورت شکايت دارند. ممکن است احساس کنيد طرف درگير دچار کشيدگي يا انقباض شده و احيانا دچار تغييراتي در ترشح بزاق و حس چشايي، افزايش حساسيت به سر و صدا يا اشکال در تکلم يا غذا خوردن شويد.
فلج بل مي تواند در هر سني روي دهد، اما در سنين ۳۰ تا ۶۰ سالگي شايع تر است. گاهي اوقات با عفونتي در گوش مياني در ارتباط است.
علائم و نشانه هاي فلج بلز به طور ناگهاني آغاز شده و مي تواند شامل موارد زير باشد:
• شروع سريع ضعف خفيف تا فلج کامل در يک سمت صورت شما که در مدت چند ساعت تا چند روز روي داده و سبب مي شود در آن سمت صورت لبخند زدن يا بستن چشم دشوار باشد.
• افتادگي صورت و اشکال در تغيير حالت چهره
• درد در اطراف فک يا داخل يا پشت گوش شما در سمت مبتلا
• افزايش حساسيت به صدا در سمت مبتلا
• سردرد
• کاهش حس چشايي
• تغيير در ميزان توليد اشک و بزاق در موارد نادر، فلج بلز مي تواند اعصاب دو سمت صورت شما را تحت تاثير قرار دهد.
چه زماني به پزشک مراجعه کنيم؟
در صورت بروز هر نوع فلج بايد به پزشک مراجعه کرد زيرا ممکن است سکته مغزي رخ داده باشد. فلج بلز به علت سکته مغزي روي نمي دهد. در صورت بروز ضعف يا افتادگي صورت به پزشک مراجعه کنيد تا علت زمينه اي و شدت بيماري مشخص گردد.
آزمايش هاي تشخيصي هيچ نوع آزمايش اختصاصي براي تشخيص فلج بلز وجود ندارد. پزشک شما به صورتتان نگاه کرده و از شما مي خواهد که با بستن چشم ها، بالا بردن ابرو، نشان دادن دندان ها و اخم عضلات صورت خود را حرکت دهيد.
ساير بيماري ها مانند سکته مغزي، عفونت ها، بيماري لايم و تومورها نيز مي توانند سبب ضعف عضلات صورت شده و علائم فلج بلز را تقليد کنند. اگر علت علائم شما مشخص نباشد، پزشک شما ممکن است ساير آزمايشات را توصيه کند، مانند:
• الکتروميوگرافي يا نوار عضله(EMG):اين تست مي تواند وجود آسيب عصبي را تائيد و شدت آن را تعيين کند. EMG فعاليت الکتريکي عضله را در پاسخ به تحريک و ماهيت و سرعت انتقال ايمپالس هاي الکتريکي در طول عصب را اندازه گيري مي کند.
• تصويربرداري:تصويربرداري با اشعه X، ام آر آي(MRI) يا سي تي اسکن ممکن است در مواردي براي رد ساير علل احتمالي فشار بر روي عصب صورت مانند تومور يا شکستگي جمجمه مورد نياز باشد.
فلج خودبخودي عصب فاسيال بدون شواهد ساير بيماري ها، فلج ايديوپاتيک بل ناميده مي شود.
درمان فلج بل (عصب صورت) با فيزيوتراپي
فلج بل يا فلج عصب صورت يک مشکل عمومي است که بر اعصاب و عضلات صورت تأثير گذاشته و باعث افتادگي يا فلج نيمي از صورت مي شود. اين بيماري مي تواند افراد را در هر سن و با هر جنسيتي درگير خود نمايد. علائم اين بيماري به دنبال وارد شدن آسيب به عصب صورت (عصب هفتم جمجمه) شروع مي شود که تحريک کننده عضلات صورت است.
اين عصب عضلات بالا برنده ابرو، عضلات نزديک چشم، عضلاتي که عامل لبخند زدن هستند و نيز عضلاتي که باعث باز و بسته شدن دهان بيمار مي شوند را تحت کنترل خود دارد. اين عصب همچنين مسئوليت انتقال احساس از قسمت جلوي زبان، کنترل غده هاي عرق صورت و مجراهاي اشک چشم را بر عهده دارد.
علت آسيب ديدن عصب صورت اغلب ناشناخته است، اما اين مشکل مي تواند به خاطر يک عفونت ويروسي، مشکلات گردش خون يا آسيب هاي ادواري ايجاد شود و تمام اين مشکلات مي تواند باعث ايجاد التهاب در اطراف عصب شود. درصد زيادي از بيماران مبتلا به فلج بل يا فلج صورت بطور کامل درمان مي شوند.
فرآيند بهبود در اين حالت مي تواند سريع باشد يا به چند ماه زمان نياز داشته باشد. استفاده از روش هاي فيزيوتراپي و کسب آموزش هاي لازم مي تواند به سريع تر شدن دوره ريکاوري بيمار کمک کند.
درمان دارويي فلج بل :
اغلب افراد مبتلا به فلج بلز با يا بدون درمان به طور کامل بهبود مي يابند. هيچ الگوي واحدي براي درمان فلج بلز وجود ندارد، اما پزشک شما ممکن است به منظور تسريع بهبودي شما داروها يا درمان فيزيکي را توصيه نمايد. به ندرت جراحي براي درمان فلج بلز به کار مي رود.
داروها داروهايي که معمولاً براي درمان فلج بلز به کار مي روند عبارتند:
• کورتيکواستروئيدها، مانند پردنيزولون، عوامل ضدالتهابي قوي هستند. اگر آنها قادر به کاهش تورم عصب صورت باشند، سبب مي شوند که عصب در داخل راهروي استخواني که آن را احاطه کرده، به راحتي قرار گيرد. اگر کورتکواستروئيدها در طي چند روز اول شروع علائم شما تجويز شوند ممکن است کارآيي بهتري داشته باشند.
• داروهاي ضد ويروس، مانند آسيکلووير(زوويراکس) يا والاسيکلووير(والترکس)، در صورتي که عامل بيماري ويروس باشد ممکن است سبب توقف پيشرفت عفونت شوند.
اين درمان ممکن است تنها در صورتي که فلج صورت شما شديد باشد، انجام گيرد. درمان فيزيکي عضلات فلج مي توانند جمع و کوتاه شده، سبب انقباض دائمي شوند.
متخصص طب فيزيکي مي تواند ماساژ و ورزش عضلات صورت را به شما آموزش داده و به پيشگيري از ايجاد انقباض دائمي کمک کند. جراحي در گذشته، جراحي براي رفع فشار وارده به عصب صورت از طريق باز کردن مسير استخواني که عصب از آن عبور مي کرد، انجام مي شد.
امروزه، جراحي توصيه نمي شود. آسيب عصب صورت و کاهش دائمي شنوايي خطرات احتمالي مرتبط با اين جراحي هستند. در موارد نادر، جراحي پلاستيک ممکن است براي اصلاح مشکلات ماندگار عصب صورت لازم باشد.
فلج بل يا فلج عصب صورت يک مشکل عمومي است و از بيماري هاي مغز و اعصاب بوده که بر اعصاب و عضلات صورت تأثير گذاشته و باعث افتادگي يا فلج نيمي از صورت ميشود. اين بيماري ميتواند افراد را در هر سن و با هر جنسيتي درگير خود نمايد.
علائم اين بيماري به دنبال وارد شدن آسيب به عصب صورت (عصب هفتم جمجمه) شروع ميشود که تحريک کننده عضلات صورت است.
اين عصب عضلات بالا برنده ابرو، عضلات نزديک چشم، عضلاتي که عامل لبخند زدن هستند و نيز عضلاتي که باعث باز و بسته شدن دهان بيمار ميشوند را تحت کنترل خود دارد. اين عصب همچنين مسئوليت انتقال احساس از قسمت جلوي زبان، کنترل غدههاي عرق صورت و مجراهاي اشک چشم را بر عهده دارد.
علت آسيب ديدن عصب صورت اغلب ناشناخته است، اما اين مشکل ميتواند به خاطر يک عفونت ويروسي، مشکلات گردش خون يا آسيبهاي ادواري ايجاد شود و تمام اين مشکلات ميتواند باعث ايجاد التهاب در اطراف عصب شود. درصد زيادي از بيماران مبتلا به فلج بل يا فلج صورت بطور کامل درمان ميشوند.
فرآيند بهبود در اين حالت ميتواند سريع باشد يا به چند ماه زمان نياز داشته باشد. استفاده از روشهاي فيزيوتراپي و کسب آموزشهاي لازم ميتواند به سريع تر شدن دوره ريکاوري بيمار کمک کند.
اين عارضه غالباً به صورت ناگهاني و بدون هيچ هشداري بروز مييابد، ظرف چند ساعت پيشرفت ميکند و پس از ۷۲ ساعت به اوج خود ميرسد.
فلج بل معمولاً محدود به يک سمت صورت ميشود و ممکن است جزئي يا کامل باشد. بسته به شدت آسيب عصبي احتمال دارد فلج همراه با افتادگي سمت آسيب ديده صورت نيز باشد. عملکرد شناختي و ديگر تواناييهاي فيزيکي صورت مختل نميشود.
علائم اصلي فلج صورت عبارت است از:
ضعيف يا فلج شدن نيمي از صورت بطور ناگهاني که باعث مشاهده افتادگي در اين ناحيه شود. اين مسئله نشانه اصلي ابتلا به اين بيماري است. در اين حالت ممکن است بيمار در رابطه با بستن چشم خود در يک طرف صورت مشکل داشته باشد.
آب ريزش دهان
مشکلات چشم همچون اشک بيش از حد يا خشکي چشم
از دست دادن توانايي مزه کردن
درد در ناحيه چشم يا پشت آن
بي حس شدن ناحيه آسيب ديده در صورت
افزايش حساسيت فرد به صدا
بيمار نميتواند به وضوح صحبت کند و به ويژه در تلفظ حروفي مانند ب و پ به مشکل برميخورد.
چون بيمار کنترلي بر يک سمت دهان و لبها ندارد، غذا خوردن برايش دشوار ميشود. همچنين غذا در بعضي نقاط گير ميکند و ناخواسته روي صورت و بدن ميريزد.
بيمار در شروع فلج و همچنين چند روز قبل از آن از دردي در گوش داخلي رنج ميبرد که گاهي بسيار شديد و آزاردهنده است.
علت
علت فلج صورت بل مشخص نيست، اما در اکثر موارد ابتلا به فلج نيمي از صورت به علت عملکرد ويروس هرپس است که عامل اصلي ابتلا به سرما خوردگي ميباشد. در اکثر موارد ابتلا به فلج يکطرفه صورت، عصبي که کنترل عضلات در يک طرف صورت را بر عهده دارد به خاطر التهاب ايجاد شده آسيب ميبيند.
علاوه بر اين بسياري از عوامل بيماري زا ميتوانند باعث ضعيف يا فلج شدن عضلات صورت شوند. اگر هيچ دليل مشخصي براي مشاهده فلج ناگهاني صورت در بيمار وجود نداشته باشد، در اصطلاح تخصصي به آن فلج بل گفته ميشود.
تشخيص
فلج بل را ميتوان با پرسيدن سؤالات مشخص از بيمار درباره نحوه گسترش علايم بيماري تشخيص داد. در اين حالت ممکن است براي بيمار معاينه فيزيکي و عصبي انجام شود تا به اين ترتيب بتوان عملکرد عصب صورت را چک کرد. اگر علت عوارض مشاهده شده نامشخص باشند،
ممکن است لازم باشد از ساير آزمايشها همچون آزمايش خون، ام آر آي، يا سي تي اسکن براي تشخيص بهتر بيماري استفاده شود.
درمان
پس از آن که علت اصلي فلج بل درمان شد، مداخله فيزيوتراپي زودهنگام ضروري خواهد بود. در کلينيک فيزيوتراپي اسدي، متخصصان ما به درمان فلج صورت کمک ميکنند. درمان فيزيوتراپي ميتواند به بازيابي عملکرد عادي بدن شما در حداقل زمان ممکن کمک کند. درمان فلج بل با روش فيزيوتراپي بر موارد زير تمرکز دارد:
افزايش دامنه حرکتي عضلات بيمار
بهبود کنترل حرکتهاي صورت
بهبود احساسات صورت (بيمار به دليل ابتلا به اين بيماري دچار بي حسي صورت مي شود.)
بهبود حرکتهاي چشم
باز گرداندن شما به فعاليتهاي عادي در ارتباط با صحبت کردن، غذا خوردن، و بستن چشمها در حداقل زمان ممکن
تمرين و حرکات اصلاحي
تمرينهاي کششي براي بازيابي وضعيت عضلات ابرو و بهبود عملکرد عضلات اطراف دهان (در بيماري فلج صورت لب، چانه، دهان و فک دچار اختلال مي شوند).
برنامه تمرين ساختاري شامل حرکتهاي فعال و غير فعال به منظور بهبود وضعيت عملکرد عضلات صورت. در اين حالت از تمرينهاي صورت براي بهبود واکنش مغز به پالسهاي الکتريکي استفاده ميشود و به اين ترتيب بيمار مجدداً امکان کنترل عضلات مختلف صورت خود را به دست ميآورد.
اين تمرينها به بازگشت عضلات صورت به حالت عادي و از بين رفتن حالت فلج ايجاد شده کمک ميکنند.
بيمار ميتواند قبل از آن که شروع به انجام تمرينهاي تجويز شده توسط متخصص فيزيوتراپي کند، براي تحريک عضلات صورت، به ويژه عضلات اطراف گونه، لبها و زبان، يخي را در يک تکه پارچه مرطوب بپيچد و آن را روي صورت، از لبها تا گونه و گوش، مالش دهد.
براي تحريک داخل دهان نيز ميتوان پارچه را از دور يخ باز کرد و يخ را از داخل روي گونهها در امتداد لبها و زبان حرکت داد.
تحريک الکتريکي
تحريک الکتريکي عصب براي حفظ وضعيت عضلات صورت و جلوگيري از ضعيف شدن اين عضلات انجام ميشود.
در روش تحريک الکتريکي از مقدار کم الکتريسته براي فعال کردن عضلات در ناحيه صورت استفاده ميشود. در حقيقت اين تحريک باعث حرکت عضلات صورت ميشود. در طول مراحل ابتلا به بيماري فلج بل، زماني که نيمي از صورت بيمار فلج شده است، اين روش شايد تنها راهکار براي فعال کردن عضلات صورت ميباشد.
ماساژ
ماساژ بر روي عضلات فلج و سست شده ميتواند به حفظ وضعيت پوست و قابليت ارتجاعي عضلات کمک کند.
علاوه بر اين از ماساژ براي کمک به حفظ جريان خون به نواحي مختلف صورت و جلوگيري از انقباض عضلاني استفاده ميشود. به منظور بهبود احساس بيمار در نواحي آسيب ديده از حرکتهايي مثل تکان دادن، ضربه زدن يا لمس کردن روي عضلات ميتوان استفاده کرد.
بيماري فلج عصب صورت يا کج شدن صورت در هر سني (کودکان، جوانان و سالمندان) ممکن است به وجود آيد.
هنوز بطور دقيق مشخص نيست چه اتفاقي در بدن باعث فلج ناگهاني نيمي از صورت (فلج بل مي شود)، اما خبر خوش براي بيماران مبتلا به فلج عصب صورت اين است که درمان قطعي اين بيماري با استفاده از راه و روش درمان فيزيوتراپي ميسر مي باشد.
دوران بهبود
عصب صورت در بعضي موارد بهبود مييابد، اگرچه اين بهبودي تا حد زيادي به دليل اصلي فلج صورت بستگي دارد. اکثر بيماران مبتلا به فلج بل، صرف نظر از نوع درمان انجام شده، ظرف ۶ هفته به طور کامل بهبود مييابند. البته بهبودي کامل گاهي ۹ ماه يا حتي بيشتر طول ميکشد و در نهايت آسيب و عوارض متعددي به جا ميماند.
چنانچه نشانههاي بهبودي ظرف ۳ هفته پس از شروع علائم مشاهده شود، به احتمال زياد بيمار به طور کامل بهبود خواهد يافت. بر اساس يک قاعده کلي هر چه روند بهبود زودتر شروع شود، احتمال بروز عوارض دائمي کمتر خواهد بود. نرخ عود فلج بل بين ۱۴ ـ ۴ % است و حدود ۳۶ % از اين بيماران فلج صورت را در همان سمت دفعه قبل تجربه ميکنند.
با کانال تلگرامي «آخرين خبر» همراه شويد
بازار