کدام بدتر است: سیگار، پیپ یا قلیان؟

تبيان/ ممکن است اين سوال برايتان پيش بيايد که کدام يک از محصولات دخاني خطرناک‌ترند و احتمال ابتلا به اين سرطان را بيشتر مي‌کنند؟ براي پاسخ به اين سوال، گفت‌وگوي ما را با دکتر محمدرضا معدني، معاون اجرايي جمعيت مبارزه با استعمال دخانيات ايران، بخوانيد. ظاهرا سيگار پرمصرف‌ترين محصول دخاني در سراسر دنياست. همين‌طور است؟ بله؛ سيگار جزو يکي از مهلک‌ترين محصولات اعتيادآور ساخته دست بشر است و از برگ کاغذ، فيلتر، توتون و اسانس و مواد نگهدارنده ساخته مي‌شود. در اين بين بايد گفت که خطر اصلي را دود ناشي از استعمال اين ترکيب ايجاد مي‌کند. منظورتان از خطر اصلي چيست؟ ببينيد؛ دود سيگار داراي دو جريان اصلي و کناري است. جريان اصلي هنگام پک زدن وارد دهان و ريه مي‌شود و جريان کناري در فاصله پک زدن‌ها از انتهاي سيگار و هنگام بازدم وارد محيط و سپس ريه مي‌شود که اين دود از چهارهزار ماده مختلف با آثار آنتي‌ژني، جهش‌زايي، سرطان‌زايي، دارويي و... تشکيل شده است. در عين حال، دود سيگار شامل دو بخش ذره‌اي و گازي است. بخش گازي 85 درصد دود سيگار را تشکيل مي‌دهد و اکسيژن، نيتروژن و مونواکسيدکربن اجزاي اصلي آن هستند. مونواکسيدکربن ميل زيادي باري ترکيب با هموگلوبين خون دارد و در رقابت با اکسيژن براي ترکيب با هموگلوبين پيروز مي‌شود. در نتيجه، انتقال اکسيژن به بافت‌هاي بدن کاهش مي‌يابد. بخش ذره‌اي نيز 15 درصد دود سيگار را تشکيل مي‌دهد و نيکوتين و قطران مهم‌ترين مواد تشکيل‌دهنده بخش ذره‌اي هستند. در عين حال، نيکوتين ماده اصلي و موثر دود سيگار است که اعتيادآور بوده و با عوارض قلبي-عروقي و ايجاد اختلال در سيستم عصبي همراه است. آيا سيگارهاي لايت، همان‌طوري که کارخانجات سيگارسازي ادعا مي‌کنند، واقعا کم‌خطرترند؟ نه! به‌رغم قرن‌ها نوآوري تبليغاتي، ادعاهاي اغراق‌گونه، ايجاد ذهنيت بي‌خطر بودن يا کم جلوه دادن خطر براي سلامت، هيچ شواهد و مدارک مستندي وجود ندارد که نشان دهد سيگارهاي Light (سبک) يا Mild (ملايم)، کم‌ضررتر از سيگارهاي معمولي هستند و به طور کلي، وجود 40 نوع ماده سرطان‌زا در دود انواع سيگار به اثبات رسيده است. اگر سيگار را با قليان مقايسه کنيم، به چه نتيجه‌اي مي‌رسيم؟ قليان مضرتر است يا سيگار؟ با وجود اينکه قليان کمتر مصرف مي‌شود، اما حجم دودي که از آن وارد بدن مي‌شود، 10 تا 20 برابر دود ناشي از مصرف سيگار است. يک نخ سيگار معمولا 500 سي‌سي تا يک ليتر دود توليد مي‌کند، اما کشيدن يک قليان کامل، 10 تا 20 ليتر دود توليد خواهد کرد. استعمال يک نوبت قليان، برابر با استعمال 70 نخ سيگار است از طرف ديگر سيگار معمولا انفرادي مصرف مي‌شود، اما از يک قليان صدها نفر استفاه مي‌کنند. البته اين روزها هنگام سرو قليان در مراکز تفريحي، سر يک‌بار مصرف قليان در اختيار مشتريان قرار مي‌گيرد تا به اصطلاح از انتقال بيماري‌ها جلوگيري شود، اما بايد گفت اين لوله قليان است که حاوي انواع باکتري و ويروس است و ناقل بيماري‌هايي مانند سل و هپاتيت است. نمي‌توان ميزان مصرف افراد را نيز ناديده گرفت؛ مثلا شخصي که روزي يک بار قليان مي‌کشد، در مقايسه با فردي که روزي يک پاکت سيگار مصرف مي‌کند، احتمالا زودتر به سرطان ريه مبتلا خواهد شد. کدام ضلع مثلث دخانيات، سلامت مصرف‌کنندگان را بيشتر تهديد مي‌کند: سيگار، پيپ يا قليان؟ همه‌شان به نوعي سلامت را به خطر مي‌اندازند و نمي‌توان گفت يکي از آنها از ديگري بهتر يا بدتر است، اما براي بيان خطرهاي پيپ بايد از سيگار برگ شروع کنيم. سيگار برگ در واقع تنباکوي پيچيده شده در برگ تنباکو است و عموما مقدار تنباکوي اين سيگارها چند برابر سيگارهاي معمولي است و گاهي مقدار تنباکوي موجود در سيگاربرگ به اندازه 20 سيگار معمولي است. البته در مورد مصرف پيپ در مقايسه با ساير محصول‌هاي دخاني مطالعه‌هاي کمتري انجام شده است. با اين وجود، بيشتر حقايقي که در مورد سيگار برگ وجود دارد در مورد پيپ هم مصداق پيدا مي‌کند. به طور مثال، دود ناشي از پيپ در مقايسه با سيگار قليايي‌تر است و بنابراين براي ايجاد اعتياد بالا به نيکوتين، نياز به ورود مستقيم آن به ريه وجود ندارد. در عين حال، به واسطه ميزان بالاي تنباکوي استفاده‌شده در پيپ، مصرف‌کنندگان و اطرافيان با دودي معادل سوختن چند نخ سيگار مواجه مي‌شوند. از طرفي، مصرف‌کنندگان پيپ شانس بالاتري براي ابتلا به بيماري هايي از جمله بيماري انسدادي مزمن ريوي و سرطان هاي دهان، سر، گردن، حنجره، مري و ريه دارند. يعني نمي‌توان با قطعيت گفت که کدام يک از اينها خطرناک‌ترند؟ همين‌طور است، اما باز هم بستگي به ميزان مصرف دارد. فرض کنيد بخواهيم سه نفر را با شرايط يکسان از نظر سن، جنسيت، موقعيت زندگي و... با هم مقايسه کنيم که اولي روزانه يک پاکت سيگار مصرف مي‌کند، دومي‌ مصرف مداوم پيپ دارد و فرد سوم روزي يک ساعت قليان مي‌کشد. مسلما آنهايي که پيپ و قليان مي‌کشند، زودتر از فرد سيگاري با مشکل مواجه مي‌شوند. اما نکته بسيار مهم اين است که در نهايت هر سه اين افراد، جان خود را به واسطه مصرف دخانيات از دست مي‌دهند يا حداقل کمتر از افراد ديگر عمر مي‌کنند و ساليان سال بايد با انواع بيماري‌ها و سرطان‌ها دست‌وپنجه نرم کنند. همراهان عزيز، آخرين خبر را بر روي بسترهاي زير دنبال کنيد: آخرين خبر در تلگرام https://t.me/akharinkhabar آخرين خبر در ويسپي http://wispi.me/channel/akharinkhabar آخرين خبر در سروش http://sapp.ir/akharinkhabar آخرين خبر در گپ https://gap.im/akharinkhabar